I SA/Bk 487/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę UZASADNIENIE Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], oddalające skargę M. C. (dalej również jako "skarżący") na czynności egzekucyjne zajęcia nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. na podstawie zarządzeń zabezpieczenia o nr od [...] do nr [...] prowadził do majątku skarżącego postępowanie zabezpieczające. Podstawą prawną była decyzja Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z [...] czerwca 2018 r. nr [...]. Na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...], organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącego w celu wyegzekwowania należności określonych w decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z [...] stycznia 2020 r. nr [...]. dotyczącej podatku od towarów i sług za okres od stycznia do grudnia 2016 r., utrzymanej w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...]. Tytuły wykonawcze doręczono skarżącemu [...] listopada 2020 r. Na poczet ww. zaległości organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] maja 2021 r. o nr: - [...] nieruchomość o nr geodezyjnym [...], pow. 1,0011 ha położonej w Ś. gm. G., dla której Sąd Rejonowy w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], - [...] zajął nieruchomość o nr geodezyjnym [...], pow. 0,3379 ha położonej w Ś. gm. G., dla której Sąd Rejonowy w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], - [...] zajął nieruchomość o nr geodezyjnym [...], pow. 0,0914 ha położonej w K. gm. C., dla której Sąd Rejonowy w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], - [...] zajął udział w 1/120 części nieruchomości o nr geodezyjnym [...], pow. 1,5826 ha położonej w K. gm. C., dla której Sąd Rejonowy w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] Powyższe zawiadomienia doręczono skarżącemu [...] maja 2021 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. skarżący wniósł skargę na zajęcie ww. nieruchomości, zarzucając dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego egzekucja z nieruchomości jest przedwczesna, gdyż toczy się sprawa przed NSA. Wyrok WSA nie jest prawomocny i z pewnością zostanie uchylony. Skarżący pokreślił, że nie unika wykonania obowiązku i nie wyprzedaje majątku. Urząd dokonał zabezpieczeń na kontach bankowych, nieruchomościach oraz rencie doprowadzając skarżącego do ruiny finansowej i zdrowotnej. Wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r., Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. oddalił skargę na czynności egzekucyjne, wskazując w podstawie prawnej m.in. art. 54 § 1, 4 i 5 oraz art. 110c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz.1427 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a."). Rozpatrując zażalenie skarżącego na to rozstrzygnięcie DIAS wskazał, że zajęcia nieruchomości dokonano z zastosowaniem wymogów określonych w art. 110c u.p.e.a. Zawiadomienia o zajęciu nieruchomości z [...] maja 2021 r. zawierają wszystkie niezbędne elementy, a więc m.in. wskazanie organu egzekucyjnego, zobowiązanego, wierzyciela, nr tytułu wykonawczego, kwotę należności głównej oraz okres, za który należność została określona, rodzaj, stopę oraz kwotę naliczonych odsetek, a także kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. W zawiadomieniach o zajęciu nieruchomości zawarte są wezwania zobowiązanego do zapłaty w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, wymienionych należności pieniężnych wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Organ egzekucyjny wystąpił także do Sądu Rejonowego w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych o dokonanie wpisu w księgach wieczystych przedmiotowych nieruchomości o wszczęciu egzekucji administracyjnej. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości DIAS zauważył, że skarżący nie wskazał na czym polega uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego. Organ podkreślił, że egzekucja administracyjna prowadzona jest wszystkimi dostępnymi środkami egzekucyjnymi, a podstawową przesłanką przy wyborze środka egzekucyjnego winien być cel egzekucji, tj. dążenie do wykonania w trybie przymusowym obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Organ egzekucyjny dokonuje wyboru środka egzekucyjnego, jednakże zobowiązany może wskazać inny środek, który jest tak samo skuteczny, ale dla niego mniej uciążliwy. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny zastosował środek zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych oraz zajęcie świadczenia wypłacanego przez ZUS Oddział w B. W wyniku zastosowanych środków egzekucyjnych oraz środków uzyskanych w wyniku przekształcenia zajęcia zabezpieczającego z tytułu nadpłat i nadwyżek w podatkach w zajęcie egzekucyjne do czasu sporządzenia zawiadomień z [...] maja 2021 r. o zajęciu ww. nieruchomości organ egzekucyjny (na poczet należności objętych tytułami wykonawczych wymienionymi w tym zajęciu) uzyskał kwotę 8.197,75 zł, podczas gdy zaległości z tego tytułu wraz z kosztami egzekucyjnymi wynosiły 1.238.090,45 zł. DIAS stwierdził ponadto, że skarżący nie kwestionuje prawidłowości dokonanej czynności, a jedynie kwestię celowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy toczy się postępowanie przed NSA w sprawie VAT. Zarzuty podniesione przez skarżącego w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne nie mieszczą się w granicach rozpoznania w ww. trybie. Odnosi się to do zarzutu braku zwrotu VAT za listopad 2016 r., podnoszonych okoliczności, które miały miejsce podczas przeprowadzanej kontroli podatkowej, czy problemów finansowych i zdrowotnych skarżącego. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżący podniósł kwestie przeprowadzonej u niego kontroli podatkowej za 2016 r. w podatku VAT oraz braku prawomocnego zakończenia postępowania podatkowego (nie ma prawomocnego wyroku w sprawie która dalszy swój ciąg będzie miała w Naczelnym Sądzie Administracyjnym). Powołał się ponadto na sytuację zdrowotną i finansową. Wniósł o wstrzymanie egzekucji. Odpowiadając na skargę DIAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Środek egzekucyjny jest niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Niedopuszczalne jest również stosowanie środków egzekucyjnych wobec osoby niepodlegającej jurysdykcji polskich organów administracyjnych, zwłaszcza korzystających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może też polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę (zob. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54). Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy (art. 7 § 3 u.p.e.a.). W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kontrola jest ograniczona do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji). Przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (zob. np. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III FSK 3044/21, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zdaniem sądu, organ rozpatrujący zażalenie skarżącego prawidłowo ocenił działanie organu egzekucyjnego jako zgodne z prawem. W sprawie tej, w prowadzonym wobec skarżącego postępowaniu egzekucyjnym zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia nieruchomości, wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. "a" tiret 14 u.p.e.a. i przewidziany do egzekwowania należności pieniężnych. Czynność zajęcia nieruchomości odbyła się w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Zgodnie z art. 110c § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości. Stosownie do art. 110c § 2 u.p.e.a., zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. W myśl art. 110c § 3 u.p.e.a., równocześnie z wysłaniem wezwania zgodnie z § 2-2b, organ egzekucyjny składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji lub o złożenie tego wniosku do zbioru dokumentów wraz z odpisem tego wezwania. Z akt sprawy wynika, że w ramach prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 25 maja 2021 r. dokonał zajęcia nieruchomości szczegółowo opisanych już we wstępnej części niniejszego uzasadnienia. Zawiadomienia o zajęciu zawierają wszystkie niezbędne elementy, a więc min. wskazanie organu egzekucyjnego, zobowiązanego, wierzyciela, nr tytułu wykonawczego, kwotę należności głównej oraz okres, za który należność została określona, rodzaj, stopę oraz kwotę naliczonych odsetek, a także kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. Zawiadomienia te doręczone zostały skarżącemu [...] maja 2021 r. i zawierają w swej treści wezwania do zapłaty w terminie 14 dni od dnia doręczenia każdego z tych wezwań, wymienionych w nich należności pieniężnych wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Występując do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny wypełnił także dyspozycje zawarte w treści art. 110c § 3 u.p.e.a. W ocenie sądu DIAS poprawnie zatem wskazał, że czynności zajęcia nieruchomości dokonano w tej sprawie z zastosowaniem wymogów określonych w art. 110c u.p.e.a. Organ trafnie również ocenił podnoszoną przez skarżącego kwestię zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej zajęcia nieruchomości. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Wybór środka egzekucyjnego ma zagwarantować spełnienie warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. Czynności egzekucyjne zawsze będą w jakimś stopniu dolegliwe dla zobowiązanego. Jeśli zobowiązany twierdzi, że zastosowany środek był zbyt uciążliwy to powinien wskazać inny składnik majątkowy umożliwiający zaspokojenie wierzyciela. Organ egzekucyjny powinien zaś zrezygnować ze stosowania tych środków, które są bardziej uciążliwe dla zobowiązanego, jedynie wtedy, gdy osiągnięcie celu egzekucji jest możliwe przy wykorzystaniu niektórych środków egzekucyjnych (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 30 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Bk 510/16). W realiach rozpatrywanego przypadku skarżący nie przedstawił innych praw majątkowych lub rzeczy, z których możliwa byłaby egzekucja. Nie wskazał też na czym konkretnie polega uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia czterech nieruchomości. Działanie organu należało zaś ocenić jako zgodne z celami prowadzonego postępowania egzekucyjnego, bowiem organ egzekucyjny, najpierw zastosował mniej dolegliwy środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych oraz zajęcia świadczenia wypłacanego przez ZUS, które to czynności doprowadziły do zaspokojenia dochodzonych wierzytelności w znikomym zakresie (uzyskano kwotę 8.197,75 zł, podczas gdy zaległości objęte tytułami wykonawczymi wraz z kosztami egzekucyjnymi wynosiły 1.238.090,45 zł). Dysponując wiedzą o posiadanym przez skarżącego majątku nieruchomym organ egzekucyjny nie miał możliwości odstąpienia od prowadzenia egzekucji administracyjnej w ogóle. Względy celowości i efektywności egzekucji przemawiały za skierowaniem jej do tego majątku i trudno jest uznać aby organ egzekucyjny w niniejszej sprawie zastosował zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Odnosząc się do argumentów skargi dotyczących prawidłowości przeprowadzonej kontroli podatkowej i postępowania podatkowego oraz nieprawomocności wyroku WSA w Białymstoku dotyczącego rozliczenia skarżącemu VAT za 2016 r., podkreślenia wymaga, że w postępowaniu dotyczącym skargi na czynności egzekucyjne, nie można oceniać zagadnień związanych z prawidłowością merytoryczną decyzji wymiarowej. Badaniu podlega natomiast prawidłowość dokonania przez organ egzekucyjny konkretnej czynności egzekucyjnej. W sprawie tej nie ma też znaczenia okoliczność, że nie jest prawomocny wyrok WSA w Białymstoku o sygn. akt I SA/Bk 715/20 oddalający skargę na ostateczną decyzję podatkową sprawie podatku od towarów i sług za okres od stycznia do grudnia 2016 r., będącą podstawą prawną należności tytułów wykonawczych wymienionych w zawiadomieniach z [...] maja 2021 r. o zajęciu nieruchomości. Stosownie do art. 239e ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie, do czego w tej sprawie nie doszło. W granicach skargi na czynność egzekucyjną nie mieszczą się również problemy finansowe i zdrowotne skarżącego. Zdaniem sądu oceniając poprawność dokonanej czynności egzekucyjnej w granicach przewidzianych w art. 54 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, a następnie DIAS zasadnie uznali, że skarga ta podlega oddaleniu. Odnosząc się do poruszonej w skardze kwestii wstrzymania egzekucji, należy zauważyć, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącego w tym zakresie. Organ nie znalazł podstaw do wydania z urzędu postanowienia o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego, zgodnie z uprawnieniami wynikającymi z art. 23 § 6 u.p.e.a. Rozstrzygnięcie organu nie zostało zaskarżone do sądu. W ramach tego postępowania sąd nie jest władny kontrolować legalności ww. rozstrzygnięcia, jak też wstrzymać egzekucji. Wobec powyższego sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną jest zgodne z prawem. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, do czego uprawniał art. 119 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym. Sąd rozpoznaje takie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 tej ustawy).