III SA/Kr 988/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 25 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej T. M. kwotę w wysokości 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2020 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego odmówił T. M. (dalej, jako skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] 2019 r. nr [...]. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Opisana powyżej decyzja Starosty z dnia [...] 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków została doręczona skarżącej na ręce jej "sąsiada" w dniu 16 maja 2019 r. W dniu 31 maja 2019 r. skarżąca złożyła osobiście w Starostwie Powiatowym odwołanie od powyższej decyzji Starosty. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2019 r. nr [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdził, że odwołanie skarżącej od decyzji Starosty zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 K.p.a. Postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu 25 czerwca 2019 r. W dniu 27 czerwca 2019 r. skarżąca złożyła osobiście w Urzędzie Wojewódzkim wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w którym wyjaśniła, że decyzja organu I instancji została jej doręczona przez sąsiada w dniu 18 maja 2019 r. z informacją, że odebrał ją 17 maja 2019 r. Dlatego była przekonana, że termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 31 maja 2019 r. Skarżąca podkreśliła że nie otrzymała zawiadomienia do skrzynki pocztowej, że dokonano doręczenia do rąk sąsiada i w związku z tym nie miała wiedzy kiedy doręczenie to dokładnie nastąpiło. Dlatego zdaniem skarżącej uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło z jej winy. Ponadto skarżąca wyjaśniła, że o przekroczeniu terminu do wniesienia odwołania dowiedziała się dopiero z postanowienia organu odwoławczego z dnia 19 czerwca 2019 r., w którym stwierdzono, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2019 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Organ odwoławczy uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony zbyt późno - dopiero po wydaniu przez organ odwoławczy postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W wyniku skutecznie wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 951/19 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie. Dopiero bowiem z postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 19 czerwca 2019 r. nr [...] skarżąca dowiedziała się, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Tym samym przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 25 czerwca 2019 r., tj. w dniu, kiedy skarżącej doręczono ww. postanowienie. Zatem wniosek o przywrócenie terminu został złożony przez skarżącą w terminie. W konsekwencji Sąd zobowiązał organ, aby w toku ponownego rozpoznania sprawy, rozpoznał ten wniosek merytorycznie. Postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 25 czerwca 2020 r. nr [...], w oparciu o art. 58 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwanej dalej "k.p.a.") ponownie odmówiono skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organu skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu. Organ wyjaśnił, że z uwagi na nieobecność adresata decyzja została doręczona zgodnie z art. 43 k.p.a. sąsiadowi. Z informacji uzyskanych z Poczty Polskiej S.A. wynika, że zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, listonosz pozostawił w skrzynce pocztowej adresata, co odnotował w karcie doręczeń. Skarżąca, wiedząc o fakcie wydania decyzji, mogła przy zachowaniu należytej staranności dowiedzieć się w jakiej dacie pismo zostało odebrane przez sąsiada, nie opierając się tylko na podanej przez niego dacie otrzymania przesyłki. Samo powołanie się na przekonanie co do daty otrzymania pisma nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Skarżąca miała bowiem możliwość ustalenia daty doręczenia decyzji organu I instancji. Ponadto organ wyraził przekonanie, że badany wniosek o przywrócenie terminu – wbrew ustaleniom orzekającego wcześniej Sądu – jest spóźniony. Organ powołał się na swoje pismo przewodnie z dnia 6 czerwca 2019 r. przekazujące odwołanie skarżącej organowi II instancji, w którym wskazano prawidłową datę doręczenia decyzji sąsiadowi skarżącej. Pismo to skierowane zostało również do skarżącej, zatem od dnia doręczenia tego pisma, tj. od 11 czerwca 2019 r. należy liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ponieważ z tego pisma skarżąca dowiedziała się, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 58 k.p.a., poprzez odmówienie stronie przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zostały spełnione wszystkie przesłanki wskazane w tym przepisie, a w szczególności uprawdopodobnione zostało, że terminu uchybiono bez winy strony, 2. art. 43 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że w realiach przedmiotowej sprawy znajduje on zastosowanie i że doręczenie zostało przeprowadzone zgodnie z jego wymogami, podczas gdy w rzeczywistości wymogi te nie zostały dochowane, 3. art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej, a przede wszystkim poprzez prowadzenie go w sposób stronniczy, bez uwzględnienia zasady równego traktowania, 4. art. 80 k.p.a., poprzez stanowcze przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji pokrzywdzenie strony i wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, którego niezgodność z rzeczywistym stanem rzeczy polegała na tym, że organ uznał, iż doręczający korespondencję dochował wymogów określonych w art. 43 k.p.a., podczas gdy wymogi te nie zostały dochowane oraz z uwagi na to, że skarżąca nie ponosi winy w uchybienia terminu. W świetle powyższych zarzutów wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu i rozpatrzenie odwołania od decyzji Starosty oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przewidzianych. W uzasadnieniu skarżąca raz jeszcze podniosła okoliczności wskazywane we wniosku o przywrócenie terminu. Podkreśliła, że nie otrzymała nigdy do skrzynki pocztowej powiadomienia o doręczeniu przesyłki jej sąsiadowi, a przeciwne oświadczenie Poczty Polskiej jest niezgodne z prawdą. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325), zwanej dalej "p.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art.135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwanej dalej "k.p.a."), tj. art. 58 i 59 tej ustawy. W świetle art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z powyższych regulacji wynika, że przesłanką, która musi obligatoryjnie zaistnieć w pierwszej kolejności, aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jest złożenie żądania (prośby) w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Ustanie przyczyny uchybienia terminu to ustanie przeszkody do dokonania danej czynności procesowej, niemożliwej do przezwyciężenia przez zainteresowanego, który dołożył należytej staranności w tym zakresie. Z art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 1476/17, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kolejnym z warunków przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi wyłącza możliwość jego przywrócenia. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności procesowej po upływie ustawowego terminu, wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozpoznaniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania, bądź na powstrzymywaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że nie ma racji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego twierdząc, iż skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania po upływie terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Po pierwsze - o tym, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia odwołania został wniesiony w terminie przesądził już orzekający w niniejszej sprawie Sąd we wskazanym powyżej wyroku z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 951/19, a jego ocena prawna w tym zakresie jest na podstawie art. 153 p.p.s.a. wiążąca zarówno dla organów jak i sądów. Z tego chociażby względu wyrażony przez organ odmienny pogląd w przedmiocie terminowości wniosku jest niedopuszczalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po przeanalizowaniu akt postępowania administracyjnego wyraźnie wskazał, że momentem, od którego należy liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest w przedmiotowej sprawie doręczenie skarżącej postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Zdaniem orzekającego w sprawie Sądu powyższa ocena jest nie tylko formalnie wiążąca ale również bez wątpienia prawidłowa. Skarżąca, będąc przekonaną o tym, że odwołanie złożyła w terminie, o uchybieniu terminowi dowiedziała się dopiero z wyraźnego postanowienia w tym przedmiocie. Trudno poważnie oceniać twierdzenia organu, że źródłem informacji w tym zakresie było pismo przewodnie przekazujące odwołanie skarżącej organowi odwoławczemu. Nie wynikała bowiem z niego informacja o spóźnieniu skarżącej, wręcz przeciwnie, po jego lekturze skarżąca mogła spodziewać się, że odwołanie będzie merytorycznie rozpatrzone przez organ odwoławczy, skoro zostało mu przekazane wraz z aktami sprawy. Wyrażone przez organ oczekiwanie, aby skarżąca z zawartej w tym piśmie faktycznej daty doręczenia decyzji wydedukowała, że uchybiła terminowi do złożenia odwołania – jest zbyt daleko idące i nie znajduje odzwierciedlenia w treści art. 58 § 2 k.p.a. "W przypadku, gdy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu ma charakter terminu nieprzywracanego, nie można domniemywać początku jego biegu" (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 1316/18). Nie zasługują zdaniem Sądu na uwzględnienie również argumenty organu dotyczące winy skarżącej w uchybieniu terminowi. Organ zarzucał skarżącej, że niedbalstwem z jej strony było oparcie się na twierdzeniu sąsiada co do daty otrzymania przesyłki. W opinii Sądu zarzut ten jest zbyt daleko idący w sytuacji, gdy skarżąca została wskutek niedochowania prawidłowych procedur doręczenia przesyłek pozbawiona podstawowej możliwości zapoznania się z datą doręczenia. Analiza akt prowadzi bowiem do wniosku, że skarżąca nie otrzymała zawiadomienia, o którym mowa w art. 43 k.p.a., w której wskazana byłaby data doręczenia. Przede wszystkim z potwierdzenia odbioru nie wynika, aby takie zawiadomienie zostało umieszczone w skrzynce oddawczej lub na drzwiach wejściowych adresata. Zwrotka zawiera wyłącznie oznaczenie (podkreślenie), że przesyłka trafiła do sąsiada skarżącej oraz jego nieczytelny podpis, bez wskazania (choćby podkreślenia), że odbiorca podjął się oddania pisma adresatowi ani bez adnotacji o zawiadomieniu skarżącej o fakcie doręczenia. W tej sytuacji stanowcze twierdzenie skarżącej, że nie otrzymała przedmiotowego zawiadomienia o doręczeniu przesyłki sąsiadowi jest w pełni wiarygodne. Skoro więc skarżąca nie mogła dowiedzieć się z urzędowego zawiadomienia o dacie doręczenia przesyłki jej sąsiadowi, policzyła termin do wniesienia odwołania według informacji uzyskanych od sąsiada. W sytuacji nie jest zasadny zarzut organu niedochowania przez skarżącą należytej staranności w ustaleniu rzeczywistej daty doręczenia decyzji. Skarżąca nie powinna bowiem być obarczona skutkami uchybień przy doręczeniu przesyłki przez doręczyciela. Rozpoznając sprawę ponownie organy będą miały na uwadze sformułowaną wyżej ocenę prawną, dotyczącą zarówno terminowości wniosku o przywrócenie terminu jak i braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.