I SA/Rz 523/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2022 r. sprawy ze skargi P. spółka z o.o. B. sp.k. z siedzibą w R. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 20 października 2016 r., I SA/Rz 500/16 w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2013 r. p o s t a n a w i a 1) odrzucić skargę, 2) zarządza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżącej P. spółka z o.o. B. sp.k. z siedzibą w R. zwrot kwoty 50.000 (pięćdziesiąt tysięcy) złotych uiszczonej tytułem wpisu od skargi o wznowienie postępowania. UZASADNIENIE Skarżący P.K. I. Sp. z o.o. B. sp.k. z siedzibą w R.M. skargą z dnia 4 czerwca 2018 roku wniosła o wznowienie postępowania sądowoadministracyjngo zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 października 2016 r., sygn. Akt I SA/Rz 500/16 przedstawiając jako podstawy wznowienia postępowania przesłankę z art. 271 pkt 1 i 271 pkt 2 P.p.s.a. Jako podstawę przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 271 pkt 1 P.p.s.a. wskazała, że w sprawie orzekał sędzia o którym mowa w art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Miało to polegać na tym, że w dwóch postepowaniach dotyczących tego samego zobowiązania podatkowego skarżonej zakończonych wyrokami z dnia 18 lutego 2014 roku (sygn. I SA/Rz 1134/13) i z dnia 20 października 2016 r. (sygn. I SA/Rz 500/16) orzekał ten sam sędzia, a to sędzia WSA Grzegorz Panek. Jako okoliczności wypełniające przesłankę określoną w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. skarżąca wskazała, że w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem z dnia 20 października 2016 r. sygn. I SA/Rz 500/16 nie była należycie reprezentowana, czyli nie posiadała prawidłowo ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Przed WSA w Rzeszowie w dniu 18 lutego 2014 r. w sprawie I SA/Rz 1134/13 zapadł wyrok w którym oddalono skargę poprzednika prawnego aktualnej skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie. W wydaniu tego orzeczenia uczestniczył s. WSA Grzegorz Panek. Przed WSA w Rzeszowie toczyło się kolejne postępowanie w tej sprawie czyli podatku od towarów i usług za styczeń 2013 r. ze skargi P.K. I. Sp. z o.o. B. sp.k. z siedzibą w R. M. i zakończyło się ono wyrokiem z dnia 20 października 2016 r. W wydaniu tego wyroku również uczestniczył sędzia WSA Grzegorz Panek. W postępowaniu tym skarga została złożona przez doradcę podatkowego M.M., która jako podstawę występowania w sprawie wskazała na pełnomocnictwo substytucyjne udzielone jej przez doradcę podatkowego A. C., który z kolei okazywał się pełnomocnictwem udzielonym mu przez firmę P.K. I. sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w R. M., a więc poprzednika prawnego aktualnej skarżącej. Ta doradca podatkowa sporządziła również skargę kasacyjną od wskazanego wyroku i skarga ta została przedstawiona Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. NSA postanowieniem z dnia 21 czerwca 2017 r. zwrócił skargę kasacyjną WSA w Rzeszowie w celu usunięcia dostrzeżonych braków w postaci braku pełnomocnictwa głównego, które to pełnomocnictwo miało służyć jako podstawa udzielenia pełnomocnictwa substytucyjnego. NSA wskazał, że pełnomocnictwo to udzielone przez pełnomocnika prawnego spółki nie jest prawidłowe i w tych okolicznościach uznał, że doradca podatkowy A. C. nie jest pełnomocnikiem strony postępowania. Sąd uznał, że pełnomocnictwo główne w tym postępowaniu powinno pochodzić od skarżącej w jej aktualnej formie organizacyjnej. Po zwrocie akt do sądu pierwszej instancji doradca podatkowy M. M. została wezwana do przedłożenia pełnomocnictwa umożliwiającego reprezentowanie skarżącej w tym wniesienia skargi kasacyjnej z dnia 19 grudnia 2016 r. W wyniku wezwania w dniu 19 lipca 2017 r. przedłożyła ona dokument pełnomocnictwa substytucyjnego udzielonego jej przez doradcę podatkowego A. C.. Nie przedstawiono jednak pełnomocnictwa głównego spełniającego standardy wskazane w postanowieniu NSA. WSA w Rzeszowie postanowieniem z dnia 28 lipca 2017 r. odrzucił skargę kasacyjną wskazując, że doradca podatkowy M. M. nie jest osobą uprawnioną do reprezentowania spółki. Postanowienie to zostało zaskarżone przez aktualnie skarżącą zażaleniem z dnia 17 sierpnia 2017 r. Do zażalenia przedłożono pełnomocnictwo udzielone bezpośrednio przez skarżącą doradcy podatkowej M. M. obejmujące umocowanie do reprezentowania jej przed sądami administracyjnymi obu instancji w związku z wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. NSA postanowieniem z dnia 14 listopada 2017 r. sygn. I FZ 301/17 oddalił zażalenie. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 28 listopada 2017 r. Rozpoznając skargę P.K. I. Sp. z o.o. B. sp.k. z siedzibą w R. M. o wznowienie postępowania sądowego WSA w Rzeszowie postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018 r. I SA/RZ 443/18 odrzucił ją i nakazał zwrócić skarżącej kwotę 50.000 zł uiszczonej tytułem wpisu od skargi. Sąd przyjął, że skarżąca wiedziała o przyczynie wznowienia już z chwilą składania zażalenia na postanowienie WSA w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 20 października 2016 r. sygn. I SA/Rz 500/16, a tym samym przekroczony został 3-miesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego, liczony od chwili kiedy strona dowiedziała się o przyczynie wznowienia. Od powyższego postanowienia została złożona skarga kasacyjna, w której zarzucono naruszenie przepisu art. 281 w zw. z art. 277 i 270 P.p.s.a.. NSA wyrokiem z dnia 31 maja 2022 r. sygn. I FSK 2473/18 uchylił zaskarżone postanowienie w całości. Sąd podzielił argumentację skargi kasacyjnej opierającej się na poglądzie, że sąd pierwszej instancji nieprawidłowo przyjął datę od której należy liczyć 3 –miesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, albowiem data ta poprzedzała datę, od której należy liczyć prawomocność wyroku. Skargę o wznowienie postępowania można natomiast wnieść dopiero od prawomocnego wyroku, więc termin do jej wniesienia nie może rozpocząć swojego biegu zanim wyrok się uprawomocni. W uzasadnieniu wyroku sąd kasacyjny nie zawarł wyraźnych wskazań co do dalszego toku postępowania i rodzaju oceny jaka powinna zostać dokonana przez sąd pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przepis art. 271 P.p.s.a. przewiduje że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli: 1) w składzie sądu orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnienia się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia, 2) strona nie była należycie reprezentowana. Na mocy art. 277 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie 3- miesięcznym. Termin ten liczy się od dnia w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W myśl art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W przypadku braku sąd skargę odrzuci. W myśl art. 281 P.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Procedurę badania skargi o wznowienie opisano w przepisach 280 i 281 P.p.s.a. stosuje się odrębnie do każdej z ustawowych przyczyn wznowienia wskazanych w skardze. Dokonując kontroli określonej w art. 280 §1 P.p.s.a., a więc w zakresie tego czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia Sąd stwierdził, że zarówno zarzut orzekania w sprawie przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy, jak i zarzut braku należytej reprezentacji strony mogą stanowić podstawę skargi wznowienie postępowania sądowoadministracyjngo. Skarga opiera się więc na dwóch ustawowych podstawach wznowienia. Okoliczności podniesione w skardze mogą więc w takim postępowaniu podlegać badaniu. Rozpatrując zarzut skargi o wznowienie postępowania wynikający z art. 271 pkt 1 P.p.s.a. a wiec mający polegać na tym, że w sprawie orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy Sąd stwierdził, że w swej istocie jest on jednak niezasadny. Wskazany w skardze przepis art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. stanowi, że sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach których występował jako prokurator. Przepis ten dotyczy zatem takich sytuacji kiedy sędzia miałby rozpoznawać środek zaskarżenia od orzeczenia rozumianego jako orzeczenie sądu lub orzeczenie administracji w którego wydaniu uczestniczy. Przykładowo można tu wskazać takie sytuacje jak udział sędziego w wydaniu wyroku sądu kasacyjnego na skutek skargi kasacyjnej od wyroku sądu pierwszej instancji zapadłego z jego udziałem, czy też rozpoznaniu skargi od orzeczenia administracji które wcześniej wydał piastując funkcję organu administracji. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zaistniała. Sędzia orzekał w dwóch kolejnych sprawach w których przedmiotem kontroli były rówże rozstrzygnięcia administracji, chociaż dotyczące tego samego zobowiązania podatkowego. W sprawie nie zaistniała również okoliczność z art. 18 § 1 pkt 6a który dotyczy wyłączenia sędziego od udziału w postępowaniu sądowym prowadzonym w wyniku skargi na orzeczenia administracji wydane w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, w sytuacji gdy wcześniej uczestniczył w składzie sądu kontrolującym legalność decyzji lub postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym. Powyższa argumentacja skłoniła Sąd do wyrażenia poglądu odnośnie przesłanki z art. 271 pkt 1 P.p.s.a., iż przesłanka ta w swej istocie nie zaistniała. Jest to podstawą do odrzucenia skargi w tym zakresie w myśl art. 281 P.p.s.a.. Dokonując kontroli wskazanej w skardze przesłanki z art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania, że w tym zakresie została skarga złożona z przekroczeniem 3-miesięcznego terminu określonego w art. 277 P.p.s.a. Termin ten biegnie od czasu kiedy o przesłance uzasadniającej wznowienie postępowania dowiedziała się strona. Przesłanką taką był brak jej należytego reprezentowania w postępowaniu sądowym i zaistnienie tej przesłanki wydaje się być uprawdopodobnione. Trzeba jednak w tym zakresie uwzględnić, że składając zażalenie na postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 28 lipca 2017 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, strona w sposób prawidłowy udzieliła pełnomocnictwa doradcy podatkowej M. M.do czynności związanych z zaskarżeniem tego postanowienia i od tej pory w myśl art. 67 § 5 P.p.s.a. wszelkie pisma związane z tą częścią postępowania sądowego były doręczane pełnomocnikowi ze skutkiem dla strony. Postanowienie NSA oddalające zażalenie na postanowienie WSA w Rzeszowie o odrzuceniu skargi zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 28 listopada 2017 r. i należy przyjąć, że z tą datą strona dowiedziała się o przyczynie wznowienia w postaci braku jej należytego reprezentowania przed sądem. Wyrok WSA będący aktualnie przedmiotem zaskarżenia skargą o wznowienie postępowania był już wówczas, od dnia 14 listopada 2017 r., prawomocny. Ponieważ Sąd przyjął, że strona dowiedziała się o przyczynie wznowienia co najmniej 28 listopada 2017 r., gdzie z uzasadnienia postanowienia NSA wynikały, w sposób prawomocny przesądzone okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego poglądu, zasadnym jest również stwierdzenie, że termin 3-miesięczny określony w art. 277 P.p.s.a. nie został dotrzymany. Skarga o wznowienie postępowania została bowiem złożona dopiero 12 czerwca 2018 r. (data stempla pocztowego). Konsekwencją przekroczenia terminu, który upłynął 28 lutego 2018 r. jest odrzucenie skargi o wznowienie postępowania również w tym zakresie. Podstawą orzeczenia sądu jest przepis art. 281 P.p.s.a.. O kosztach orzeczono w myśl art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd uznał, że literalne brzmienie tego przepisu nakazuje zwrócić uiszczony wpis także w sytuacji, o której mowa w art. 281 P.p.s.a.