I OZ 968/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 lipca 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 155/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2009 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wymiany prawa jazdy p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 13 lipca 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 155/09 odmówił R. M. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie odmowy wymiany prawa jazdy. W obszernym uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż twierdzenia skarżącego, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, są nieprzekonujące, mimo prób wykazania przez skarżącego braku jakichkolwiek dochodów i oszczędności. Sąd pierwszej instancji uznał, iż oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i złożone później - na wezwanie Sądu - dodatkowe informacje są niepełne, tak jak i informacje przedstawione w uzasadnieniu sprzeciwu. Przede wszystkim wskazano, że skarżący wbrew wyraźnemu żądaniu nie przedstawił stosownych informacji, w szczególności: wyciągów i wykazów z posiadanych kont i lokat bankowych, zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, że jest osobą bezrobotną oraz wyjaśnień z czego faktycznie się utrzymuje, wobec braku jakichkolwiek deklarowanych dochodów. Informacje o dokonywanych operacjach na rachunkach bankowych skarżącego oraz ewentualne informacje o zgromadzonych środkach majątkowych były istotne z punktu widzenia ustalenia faktycznych możliwości płatniczych strony. Skarżący nie przedstawił również żadnych dokumentów ani dowodów na poparcie swych twierdzeń o nieposiadaniu kont i lokat bankowych, braku miejsca zamieszkania, trudnej sytuacji rodzinnej oraz ciążącym na nim obowiązku alimentacyjnym. Fakt odmowy przekazania żądanych informacji o stanie majątkowym we wskazanym zakresie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu, czyni niewiarygodnym powoływanie się przez skarżącego na okoliczność braku możliwości płatniczych. Również nie do przyjęcia, dla Sądu, pozostała zaprezentowana przez skarżącego w formularzu teza, że nie posiada faktycznie żadnych dochodów a wydatki na jego utrzymanie pokrywane są przez znajomą, u której mieszka. Pokrywanie wskazanych podstawowych potrzeb wymaga posiadania choćby ograniczonych środków majątkowych. Dodatkowo przemawia za tym fakt, iż skarżący opłaca alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie, co podniósł w uzasadnieniu sprzeciwu. Czyli twierdzenie osoby, która do 2006 r. samodzielnie prowadziła działalność gospodarczą, że nie jest w stanie zapewnić sobie choćby minimalnych środków na samodzielną egzystencję, zostało uznane za niewiarygodne. W dalszej kolejności stwierdzono, iż odmawiając przekazania odpowiednich informacji skarżący pozbawił Sąd możliwości oceny ich prawdziwości i oceny wiarygodności wysokości uzyskiwanych środków i źródeł ich otrzymywania. Do dokonania powyższej oceny nie było wystarczające powołanie się na kserokopię wypełnionego formularza ZUS ZWUA, dotyczącego wyrejestrowania z ubezpieczeń, jako zaświadczenia o zawieszeniu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Wskazano również, że prawo pomocy jest rozwiązaniem wyjątkowym i może dotyczyć tylko tych osób, które znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych. Jedynie zaś wykazanie spełnienia owej przesłanki czyniłoby zasadnym przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tego rodzaju sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. W świetle powyższych ustaleń, dla Sądu pierwszej instancji, złożone przez skarżącego oświadczenie nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Na poparcie argumentów podniesionych w zarówno we wniosku jak i w sprzeciwie skarżący powinien przedstawić stosowne dowody w postaci dokumentów. R. M. złożył zażalenie na to postanowienie podnosząc, że przedstawione przez niego dokumenty stanowią o faktycznym dochodzie jaki otrzymywał w tamtych okresach a ponadto, że z tymi dokumentami inne sądy w jego sprawach rodzinnych zwalniały go z kosztów. Również, zdaniem skarżącego, nie odmówił przekazania informacji o stanie majątkowym i faktycznych dochodach oraz ponownie przedstawił wyjaśnienia co do swojej sytuacji majątkowej i osobistej. Między innymi wskazał, iż co do wyciągów z kont i ich posiadania, to nie ma ani kont ani lokat bankowych, a jedyne konto walutowe, które posiada zawiera wolne środki w postaci [...] dolarów. Pozostałe środki zostały wypłacone w 2008 r. i sądził, że jeśli nie ma oszczędności to nie musi przedstawiać tych informacji, nadto do innych sądów nie było to wymagane. Jeśli chodzi o status bezrobotnego podniósł, iż nie może się zarejestrować, bowiem przy zawieszeniu czasowym działalności nie ma takiej możliwości. Dokumentów o świadczeniu alimentacyjnym nie dołączył z niewiedzy i na chwilę obecną ma zadłużenie w tym zakresie, a mieszka u znajomej, która pomaga mu w utrzymaniu w zamian za prace domowe i oczekuje na prawo jazdy żeby wznowić działalność. Natomiast cały majątek (sklep) zatrzymała po rozwodzie żona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionej podstawy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Zatem, co należy podkreślić, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy i daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku. W świetle powołanych przepisów oraz mając na uwadze, że oświadczenie o dochodach skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające i budziło wątpliwości, Sąd pierwszej instancji prawidłowo wezwał zarządzeniem z dnia 21 kwietnia 2009 r. skarżącego w trybie art. 255 P.p.s.a. o nadesłanie dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną. Należy jednak stwierdzić, iż skarżący nie wywiązał się z tego obowiązku, bowiem nie przedstawił wszystkich żądanych dokumentów obrazujących jego faktyczną sytuację majątkową i osobistą w szczególności: wyciągów i wykazów z posiadanych kont i lokat bankowych, zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, że jest osobą bezrobotną oraz wyjaśnień z czego faktycznie się utrzymuje jak i innych dokumentów świadczących o jego złej sytuacji. Dodatkowo sam skarżący wskazał w zażaleniu, iż nie przedstawił informacji o wyciągach z posiadanych kont bankowych bowiem sądził, że skoro nie ma na nich oszczędności to nie musi ich przedstawiać, z kolei dokumentów o obowiązku alimentacyjnym nie dołączył z niewiedzy. Dlatego też należy podkreślić, iż sam skarżący zadecydował o tym, że Wojewódzki Sąd nie miał możliwości dokonania prawidłowej oceny sytuacji majątkowej skarżącego, choć dokładnie wiedział jakie dokumenty są potrzebne. Uznać zatem należy, że skarżący tym samym nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zważywszy bowiem, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku strony, która wykaże, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Będą to zatem osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z uwagi na niekompletną przedstawioną przez skarżącego dokumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zasadnie orzekł, że nie można uznać za wystarczające wyjaśnienia skarżącego co do tego, że wygospodarowanie środków finansowych na uiszczenie opłaty i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, przekraczają możliwości płatnicze strony. Na marginesie należy wskazać, iż w niniejszym postępowaniu zażaleniowym przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje wyłącznie kwestia zgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2009 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - ustanowienia adwokata i zwolnienia od kosztów sądowych. Natomiast poza oceną merytoryczną pozostają wyjaśnienia skarżącego jak i dołączone dokumenty, które skarżący może ponownie przedstawić Sądowi pierwszej instancji celem ich rozpatrzenia wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Z tego względu nie mogą one być uwzględnione w niniejszym postępowaniu zażaleniowym. Również fakt zwalniania skarżącego przez inne Sądy od kosztów na podstawie tych samych dokumentów nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 w związku z art. 197P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.