II FSK 2194/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Ke 702/15 w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 10 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE 1. Zaskarżonym wyrokiem z 7 kwietnia 2016 r., I SA/Ke 702/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z 10 września 2015 r. w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące luty, marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i grudzień 2011 r. Podstawą powyższego orzeczenia był art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: "p.p.s.a."). 2. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego orzeczenia, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych, na wypadek nieuwzględnienia skargi, o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania od skarżącego na rzecz Dyrektora IS. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 188 w zw. z art. 122, art. 125 § 1, art. 180, art. 187 § 1 oraz w zw. z art. 197 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "o.p."), poprzez przyjęcie przez WSA, że organy prawidłowo odmówiły uwzględnienia wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, w sytuacji gdy nie zaistniały podstawy do jego oddalenia, tj. wnioskowany przez skarżącego dowód z opinii biegłego został powołany na okoliczności mające znaczenie dla sprawy, które ponadto na korzyść skarżącego nie zostały stwierdzone innymi dowodami oraz w konsekwencji poprzez przyjęcie, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie i w rezultacie nieuchylenie przez WSA decyzji Dyrektora IS, pomimo zaistnienia przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia i które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 o.p. oraz w zw. z art. 116 § 1 o.p., poprzez przyjęcie, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że przesłanki postawienia N. sp. z o.o. w stan upadłości zaistniały co najmniej na 22 marca 2011 r., w sytuacji gdy nastąpiło to na skutek błędnej interpretacji przesłanek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika będącego osobą prawną oraz w konsekwencji poprzez przyjęcie, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny w niniejszej sprawie i w rezultacie nieuchylenie przez WSA decyzji Dyrektora IS, pomimo zaistnienia przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia i które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 o.p. oraz w zw. z art. 116 § 1 o.p., poprzez przyjęcie, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że skarżący nie wykazał, że w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe N. sp. z o.o. oraz w konsekwencji poprzez przyjęcie, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny w niniejszej sprawie i w rezultacie nieuchylenie przez WSA decyzji Dyrektora IS, pomimo zaistnienia przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia i które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) o.p. w zw. z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zachodziły podstawy do orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe N. sp. z o.o. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostały uszczegółowione powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. 3. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 188 w zw. z art. 122, art. 125 § 1, art. 180, art. 187 § 1 oraz w zw. z art. 197 o.p., poprzez przyjęcie przez WSA, że organy prawidłowo odmówiły uwzględnienia wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Słusznie bowiem wskazuje WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że zgodnie z art. 197 § 1 o.p. dowód z opinii biegłego winien być przeprowadzony, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalistycznych. Jednak kwestia dopuszczenia dowodu z opinii biegłego została pozostawiona uznaniu organu podatkowego, na co wskazuje użyte w tym przepisie słowo "może" (zob. wyrok NSA z 23 sierpnia 2012 r., II FSK 120/11, LEX nr 1218358). Należy zauważyć, że biegły przeprowadzając dowód w danej sprawie opiera się na tym samym materiale dowodowym, co ograny podatkowe, gdyż tylko taki stanowi podstawę rozstrzygnięcia podatkowego. Skarżący zaś wnosząc o przeprowadzenie wyżej opisanego dowodu, jak również podnosząc zarzuty w skardze kasacyjnej, nie skonkretyzował jakie okoliczności mogą, względnie mogłyby zostać jeszcze wykazane a zostały pominięte przez organy podatkowe. Wskazał jedynie ogólnie, że są to okoliczności ważne, bo dotyczą sytuacji majątkowej spółki. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że wszelkie dane dotyczące sytuacji majątkowej i dowody w tym zakresie winien przedstawić w pierwszej kolejności sam podatnik, nie biegły. Wyjaśnienia zaś jakie podatnik przedstawił w toku postępowania podatkowego, zostały poddane ocenie, co znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonym rozstrzygnięciu podatkowym. Natomiast skarżący usiłuje wykazać naruszenie przepisów zarówno przez organy podatkowe jak i WSA, wyłącznie w oparciu o autorytet sądów administracyjnych, wyrażany w wyrokach zapadłych w innych sprawach. Naczelny Sąd Administracyjny za nietrafne uznaje zarzuty naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 o.p. oraz w zw. z art. 116 § 1 o.p. Zasadnie ocenił WSA, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że skarżący nie wykazał, że w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki. Słusznie wywodzi WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że przesłanki postawienia spółki w stan upadłości istniały co najmniej od 22 marca 2011 r., czyli od daty, w której spółka nieuregulowała swojego zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za luty 2011 r. Niewątpliwie istotne znaczenie dla tej oceny ma analiza danych bilansowych na koniec 2010 r. oraz koniec 2011 r., wskazująca na ujemny kapitał własny. Na koniec 2010 r. zobowiązania przekroczyły wartość aktywów o 14,78%. Taka sytuacja bezwzględnie była podstawą do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Należy także podnieść, że sprawozdania finansowe (bilans, rachunek zysków i strat) zostały podpisane przez skarżącego, jako prezesa zarządu spółki, co oznacza, że stan finansowy spółki był mu znany. W postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności podatkowej skarżącego, nie wskazał on majątku, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, co stanowi przesłankę egzoneracyjną przewidzianą w art. 116 § 1 pkt 2 o.p. Skarżący nie wskazał składników majątkowych z których egzekucja skutecznie zaspokoiłaby zaległości podatkowe spółki za wskazany w decyzji okres. Przepis art. 116 § 1 pkt 2 o.p. stanowi przepis szczególny, określa wyjątek od zasady, że na organach podatkowych spoczywa ciężar dowodzenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 116 § 1 pkt 2 o.p., to członek zarządu wskazuje mienie spółki, z którego egzekucja pozwoli na zaspokojenie zaległości w znacznej części. Skarżący, co sam przyznał - nie posiadał wiedzy, co do majątku z którego możliwe jest zaspokojenie zaległości. Mając na uwadze powyższe wywody za całkowicie nieusprawiedliwione należy uznać zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) o.p. w zw. z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r., przez jego niewłaściwe zastosowanie. Uprawnionym było bowiem przyjęcie tezy, że zachodziły podstawy do orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.