I 1 Cz 7/26

Sądy powszechne2026-04-16

Sygnatura

I 1 Cz 7/26

Data orzeczenia

2026-04-16

Rodzaj

DECISION

Sędziowie

Aleksandra WąsowskaMateusz Janicki (PRESIDING_JUDGE)Rafał Reiwer

Podstawa prawna

Treść orzeczenia

sygn. akt I 1 Cz 7/26 <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> 16 kwietnia 2026 r. Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie w I Wydziale Cywilnym w Sekcji Egzekucyjnej w składzie: Przewodniczący: sędzia Mateusz Janicki Członkowie: sędzia Rafał Reiwer sędzia Aleksandra Wąsowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 16 kwietnia 2026 r. w Warszawie w nadzorowanej egzekucji z udziałów nieruchomości, dla której prowadzone jest księga wieczysta nr (...): a) udziału 1/2 należącego do X. S.. b) udziału 1/2 należącego do I. H. (2) prowadzonej w ramach postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla m.st. Warszawy w Warszawie Kingę Natalię Rizler: a) z wniosku wierzyciela Wspólnoty Mieszkaniowej (...) przeciwko dłużnikom I. H. (1) oraz X. S., co do którego ogłoszono upadłość po uprawomocnieniu się postanowienia o przybiciu (Km 1450/11); b) z wniosku wierzyciela B. N. przeciwko dłużnikowi I. H. (1) (Kmp 3/25, Kmp 1/26) na skutek zażaleń dłużnika I. H. (2): a) z 18.06.2025 r. na postanowienie z 7.06.2025 r., I 1 Co 449/24 w przedmiocie przysądzenia udziału 1/2 X. S.; b) z 22.07.2025 r. na postanowienie z 10.07.2025 r., I 1 Co 449/24 w przedmiocie wniosku o wykładnię orzeczenia; c) z 20.09.2025 r. na postanowienie z 21.08.2025 r., I 1 Co 449/24 w przedmiocie sprostowania orzeczenia; d) z 22.09.2025 r. (uzupełnione pismem z 5.01.2026 r.) na postanowienie z 21.08.2025 r., I 1 Co 449/24 w przedmiocie przysądzenia udziału 1/2 I. H. (2); e) z 12.11.2025 r. na postanowienie z 17.10.2025 r., I 1 Co 449/24 w przedmiocie odrzucenia zażalenia postanawia: 1. odmówić zawieszenia postępowań wywołanych zażaleniami na postanowienia z 7.06.2025 r. i 21.08.2025 r. (w przedmiocie przysądzenia) do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej I. H. (2) z 7.04.2025 r. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 21.11.2024 r., I ACa 1475/23 w przedmiocie powództwa o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej; 2. odrzucić zażalenie na postanowienie z 7.06.2025 r.; 3. sprostować postanowienie z 7.06.2025 r. w ten sposób, że w komparycji oraz w sentencji w miejsce oznaczenia wierzyciela (nabywcy), po sprostowaniu postanowieniem z 1.07.2025 r. „Wspólnoty Mieszkaniowej (...)” wpisać prawidłowo „Wspólnoty Mieszkaniowej (...), REGON (...)”; 4. oddalić zażalenie na postanowienie z 10.07.2025 r.; 5. zmienić zaskarżone postanowienie z 21.08.2025 r. w przedmiocie sprostowania orzeczenia w ten sposób, że w sentencji w miejsce sprostowanego oznaczenia dłużnika „Wspólnoty Mieszkaniowej (...)” wpisać prawidłowo „Wspólnoty Mieszkaniowej (...), REGON (...)”; 6. oddalić zażalenie na postanowienie z 21.08.2025 r. w przedmiocie przysądzenia; 7. sprostować postanowienie z 21.08.2025 r. w przedmiocie przysądzenia w ten sposób, że w komparycji oraz w sentencji w miejsce oznaczenia wierzyciela (nabywcy) „Wspólnoty Mieszkaniowej (...)” wpisać prawidłowo „Wspólnoty Mieszkaniowej (...), REGON (...)”; 8. uchylić zaskarżone postanowienie z 17 października 2025 r. i umorzyć postępowanie wywołane jego wniesieniem. <table> <colgroup> <col width="233"/> <col width="233"/> <col width="234"/> </colgroup> <tr> <td> sędzia </td> <td> sędzia </td> <td> sędzia </td> </tr> <tr> <td> Rafał Reiwer </td> <td> Mateusz Janicki </td> <td> Aleksandra Wąsowska </td> </tr> </table> Uzasadnienie pkt. 2. i 8. Zażaleniem z 18.06.2025 r. dłużnik I. H. (1) zaskarżył postanowienie z 7.06.2025 r., którym sąd przysądził udział 1/2 w nieruchomości należący do dłużnika X. S.. Przesłanką dopuszczalności środka zaskarżenia jest pokrzywdzenie orzeczeniem, tzw. gravamen (tak Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z 15.05.2014 r., III CZP 88/13, której nadano moc zasady prawnej). I. H. (1) nie jest pokrzywdzony przysądzeniem udziału X. S. (dłużnika solidarnego), bowiem nie powoduje to uszczuplenia jego majątku, przeciwnie, skutkuje zaspokojeniem części wspólnego długu. Zażalenie podlegało więc odrzuceniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 373;art. 373 § 1)">art. 373 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 3)">art. 397 § 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 767(4);art. 767(4) § 1(1))">art. 767 4 § 1 1 k.p.c.</a> jako niedopuszczalne przez sąd, który wydał zaskarżone postanowienie, w składzie trzech sędziów, orzekających jako sąd drugiej instancji. Zażaleniem z 12.11.2025 r. dłużnik I. H. (1) zaskarżył postanowienie z 17.10.2025 r., którym odrzucono zażalenie dłużnika I. H. (2) z 21.09.2025 r. na postanowienie z 1.07.2025 r. z uwagi na jego złożenie z uchybieniem terminu. Tymczasem termin na wniesienie zażalenia liczył się od doręczenia dłużnikowi postanowienia z uzasadnieniem (por. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 394;art. 394 § 2)">art. 394 § 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 766(1);art. 766(1) § 1)">art. 766 1 § 1 k.p.c.</a>), co nastąpiło 17.09.2025 r. (k. 1052, 1031), a zażalenie zostało nadane w urzędzie pocztowym 23.09.2025 r. (k. 1056) tj. w ustawowym terminie. Mając na uwadze powyższe, sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 3)">art. 397 § 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 767(4);art. 767(4) § 1(1))">art. 767 4 § 1 1 k.p.c.</a> Jednakże, z uwagi na sprostowanie w pkt. 3. niniejszego postanowienia objętego zaskarżonym postanowieniem o sprostowaniu postanowienia, zgodnie ze stanowiskiem zawartym w zażaleniu, orzekanie w przedmiocie zażalenia stało się zbędne i postępowanie wywołane jego wniesieniem podlegało umorzeniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 355)">art. 355 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 3)">art. 397 § 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> <table> <colgroup> <col width="233"/> <col width="233"/> <col width="234"/> </colgroup> <tr> <td> sędzia </td> <td> sędzia </td> <td> sędzia </td> </tr> <tr> <td> Rafał Reiwer </td> <td> Mateusz Janicki </td> <td> Aleksandra Wąsowska </td> </tr> </table> Zasadnicze motywy rozstrzygnięcia z pkt. 6. Zażaleniem z 22.09.2025 r. dłużnik I. H. (1) zaskarżył postanowienie z 21.08.2025 r. w przedmiocie przysądzenia jego udziału w nieruchomości. Zarzucił m.in., że nabywca nieskutecznie zaliczył swoją wierzytelność, ponieważ nie znajduje ona pokrycia w cenie nabycia, tym samym nie wykonał warunków licytacyjnych. Zgodnie z prawomocnym postanowieniem o udzieleniu przybicia cena nabycia wynosi 385 595,25 zł. Nabywca uiścił w gotówce 51 376,80 zł, a na poczet pozostałej części ceny nabycia zaliczył własną wierzytelność, egzekwowaną w przedmiotowej egzekucji z nieruchomości (przekraczającej pozostałą część ceny – vide wyliczenia komornika k. 960v). Na chwilę dokonania tej czynności procesowej (27.05.2024 r.) nabywca był jedynym wierzycielem egzekwującym, a zaspokojeniu w wyższej kolejności podlegały wyłącznie koszty egzekucyjne (por. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1025;art. 1025 § 1)">art. 1025 § 1 k.p.c.</a>), co do których uiścił cenę w gotówce, tym samym czynność była skuteczna. Przyłączenie się do egzekucji żony dłużnika, zamieszkującej z nim, z ustanowionym ustrojem rozdzielności majątkowej, co do uprzywilejowanych wierzytelności z tytułu alimentów (4 000 zł miesięcznie) i nieodpłatnej renty (4 000 zł miesięcznie), na podstawie tytułów wykonawczych w postaci aktów notarialnych z ugodami z 12.11.2021 r., gdzie dłużnik poddał się egzekucji miesiąc po licytacji, a o klauzulę wykonalności i przyłączenie się do egzekucji jego żona wniosła tuż po nieprawomocnym przysądzeniu, niewątpliwie stanowi nadużycie prawa procesowego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 4(1))">art. 4 1 k.p.c.</a>) jako czynność zmierzająca do obejścia prawa, mianowicie uniemożliwienia egzekucji wierzycielowi wspólnocie mieszkaniowej. O ile w postępowaniu egzekucyjnym istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym nie podlega badaniu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 804)">art. 804 k.p.c.</a>), może być natomiast badane w ewentualnym powództwie wytoczonym przez osobę mającą w tym interes prawny (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>), sytuacja jest analogiczna jak w stanie faktycznym, na gruncie którego Sąd Najwyższy wydał uchwałę z 4.12.2013 r., III CZP 85/13. W uchwale tej, mimo że również i w postępowaniu klauzulowym wykluczone jest badanie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym, sąd stanął na stanowisku, że w wyjątkowych sytuacjach, gdy oczywiste jest, że oświadczenie o poddaniu się egzekucji zostało złożone w celu obejścia prawa, sąd może oddalić wniosek o nadanie klauzuli wykonalności. Jak wskazuje się w doktrynie, judykat ten stanowił głęboko przemyślaną odpowiedź orzecznictwa na dostrzegalny w praktyce problem kreowania notarialnych tytułów egzekucyjnych obejmujących wierzytelności uprzywilejowane pod względem kolejności zaspokojenia i uniemożliwienia lub utrudnienia w ten sposób zaspokojenia dalszych wierzycieli dłużnika w postępowaniu podziałowym ( M. Cieśliński, A. Sosińska, Głos w sprawie odmowy dokonania czynności notarialnej w postaci dobrowolnego poddania się egzekucji przez dłużnika co do obowiązku zapłaty alimentów, M. Praw. 2024/10, s. 623–630; P. Blus, w: Komentarz KPC, red. J. Świeczkowski, 2025, art. 782 1, nt. 6). W niniejszej egzekucji z nieruchomości sytuacja jest analogiczna, jedyną różnicą jest, że rozpatrywaną jako nadużycie prawa procesowego czynnością było przyłączenie się przez żonę dłużnika do egzekucji na obecnym zaawansowanym etapie (ściśle związane z wcześniejszym poddaniem się egzekucji przez dłużnika w celu obejścia prawa). Istota reagowania na nadużycie prawa procesowego jest natomiast ta sama tj. aby nie pozwolić na sprowadzenie roli sądu do organu automatycznie zatwierdzającego nadużywanie przez stronę przyznanych jej praw procesowych. Mając na uwadze powyższe, sąd zważywszy, że przyłączenie się żony dłużnika z uprzywilejowaną wierzytelnością stwierdzoną ww. pozasądowymi tytułami (tj. co do których nie istnieje res iudicata i które mogą podlegać weryfikacji w ewentualnie wszczętym procesie) na tak zaawansowanym etapie egzekucji z nieruchomości stanowi nadużycie prawa w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 4(1))">art. 4 1 k.p.c.</a> W świetle tego przepisu z uprawnienia przewidzianego w przepisach postępowania (w tym przyłączenie się do egzekucji z nieruchomości) nie wolno czynić użytku niezgodnego z celem, dla którego uprawnienie to ustanowiono. Tym samym sąd zważył, że zakwalifikowana jako nadużycie prawa czynność żony dłużnika nie skutkowała ubezskutecznieniem czynności wierzyciela egzekwującego, zarazem nabywcy, w postaci zaliczenia wierzytelności na cenę nabycia, skutkującym uznaniem, że zaliczona na poczet ceny wierzytelność nie znajduje pokrycia w tej cenie. Niniejsze orzeczenie sądu nie zamyka drogi B. N. do dochodzenia swoich praw, służy jej bowiem tryb z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1037;art. 1037 § 1;art. 1037 § 2;art. 1037 § 3)">art. 1037 § 1-3 k.p.c.</a>, o ile inny wierzyciel nie doprowadzi do stwierdzenia nieistnienia wierzytelności stwierdzonych tytułami wykonawczymi B. N. we właściwym trybie. <table> <colgroup> <col width="233"/> <col width="233"/> <col width="234"/> </colgroup> <tr> <td> sędzia </td> <td> sędzia </td> <td> sędzia </td> </tr> <tr> <td> Rafał Reiwer </td> <td> Mateusz Janicki </td> <td> Aleksandra Wąsowska </td> </tr> </table>  Zarządzenia: 1. zakreślić sprawę w repertorium, odnotować prawomocność z dniem wydania; 2. odpis postanowienia doręczyć: a. pełnomocnikowi wierzyciela wspólnoty mieszkaniowej z odpisami zażaleń, o których mowa w lit. a), b), c), d), e) komparycji postanowienia; b. wierzycielowi B. N. oraz syndykowi masy upadłości X. S. z pouczeniem o niezaskarżalności i odpisami zażaleń, o których mowa w lit. a), b), c), d), e) komparycji postanowienia; c. dłużnikowi I. H. (1) z pouczeniem o niezaskarżalności; d. komornikowi sądowemu do wiadomości z informacją, że postanowienie z 7.06.2025 r. o przysądzeniu udziału 1/2 X. S. oraz postanowienie z 21.08.2025 r. o przysądzeniu udziału 1/2 I. H. (2) są prawomocne z dniem 16.06.2026 r.; 3. w odpowiedzi na pisma k. 1209, 1221 i 1227 poinformować, że egzekucja z nieruchomości (aktualna sygnatura nadzoru: I 1 Co 449/24) jest na etapie prawomocnych z dniem 16.04.2026 r. postanowień z 7.06.2025 r. o przysądzeniu udziału 1/2 X. S. i z 22.09.2025 r. o przysądzeniu udziału 1/2 I. H. (2); 4. w nawiązaniu do pisma k. 1200 oraz w ślad za zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa przesłać prokuraturze odpis postanowienia z uzasadnieniem i zasadniczymi motywami rozstrzygnięcia oraz skany tytułów wykonawczych B. N. (na końcu akt); 5. akta przedstawić Sędzi Referent I 1 Co 449/24 w związku z wnioskami syndyka o wypłatę środków uzyskanych w egzekucji z udziału X. S., co do którego ogłoszono upadłość po prawomocnym przybiciu; 6. następnie akta przedstawić zgodnie z zarządzeniem z 30.03.2026 r., I 1 Cz 16/25. Warszawa, 16 kwietnia 2026 r. sędzia Mateusz Janicki </div>