Ppolska.starec← UrzadnikZaloguj

II Ca 3283/23

Sądy powszechne2024-04-09
Sygnatura
II Ca 3283/23
Data orzeczenia
2024-04-09
Rodzaj
DECISION

Sędziowie

Agnieszka Cholewa-KuchtaJoanna Czernecka (PRESIDING_JUDGE)Katarzyna Serafin-Tabor

Treść orzeczenia

<p>Sygnatura akt II Ca 3283/23</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> Dnia 9 kwietnia 2024 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:</p> <p>Przewodniczący Joanna Czernecka</p> <p>Sędziowie: Katarzyna Serafin-Tabor, Agnieszka Cholewa-Kuchta</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2024 roku w Krakowie</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block"> (...) Związku (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przy uczestnictwie Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>o wpis</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie z dnia 31 października 2023 roku, sygnatura akt DzKw/KR1P/157952/22</p> <p>postanawia:</p> <p>oddalić apelację.</p> <p>Sędzia Katarzyna Serafin-Tabor Sędzia Joanna Czernecka Sędzia Agnieszka Cholewa-Kuchta</p> <p>II Ca 3283/23</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block"> (...) Związek (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> wnioskiem o wpis domagał się ujawnienia w dziale III <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span> prawa użytkowania nieruchomości oznaczonej jako <span class="anon-block">działka ewidencyjna nr (...)</span> na rzecz wnioskodawcy.</p> <p>Starszy Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Podgórza w Krakowie postanowieniem z dnia 19 lipca 2023 roku oddalił wniosek z uwagi na fakt, iż <span class="anon-block">działka nr (...)</span> nie jest ujawniona w <span class="anon-block">księdze wieczystej (...)</span>.</p> <p>Na powyższe orzeczenie <span class="anon-block"> (...) Związek (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> złożył skargę domagając się wpisu zgodnie z wnioskiem.</p> <p>Po przeprowadzeniu badania treści księgi wieczystej oraz treści zawiadomienia o zmianach w danych ewidencyjnych i dołączonych dokumentów, a także okoliczności podniesionych w treści skargi, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art. 626<sup> <!-- -->8</sup> § 2 k.p.c.</a> Sąd ustalił, że <span class="anon-block">księga wieczysta (...)</span> prowadzona jest dla nieruchomości gruntowej położonej w <span class="anon-block">K.</span>, dzielnica <span class="anon-block">K.</span>, stanowiącej: <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>, obręb nr <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>, obręb nr <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>, <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>, <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>, o łącznym obszarze 5,4434 ha. W dziale II <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span> ujawniono własność na rzecz Gminy <span class="anon-block">K.</span> w udziale 1/1 części nieruchomości. Dział III i IV księgi wieczystej wolny jest od wpisów.</p> <p>Sąd Rejonowy wyjaśnił, że kognicja Sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym jest precyzyjnie określona. Rozpoznając sprawę Sąd bada treść wniosku o wpis w księdze wieczystej, treść dołączonych do wniosku dokumentów i treść księgi wieczystej, przy braku przeszkód dokonuje wpisu w granicach objętych treścią żądania. Sąd wieczystoksięgowy bada także materialno-prawną skuteczność czynności prawnej.</p> <p>Wnioskodawca <span class="anon-block"> (...) Związek (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> wnioskiem o wpis domagał się ujawnienia w dziale III <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span> prawa użytkowania nieruchomości oznaczonej jako <span class="anon-block">działka ewidencyjna nr (...)</span> na swoją rzecz. <span class="anon-block">Działka nr (...)</span>, której dotyczy wniosek o wpis, nie jest ujawniona we wskazanej księdze wieczystej. Ponadto w aktach ww. księgi wieczystej brak jednocześnie dokumentów geodezyjnych, wskazujących na podział działki, z której powstałaby działka wskazana we wniosku. Sąd stwierdził, że po analizie treści <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span> doszedł do konstatacji, że do akt nie wpłynęło zawiadomienie Prezydenta Miasta <span class="anon-block">K.</span> o zmianie danych ewidencyjnych dotyczących <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, obręb nr <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, obręb nr <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, jak również w aktach nie znajdują się dokumenty geodezyjne wskazujące na podział działek i powstanie <span class="anon-block">działki nr (...)</span>.</p> <p>W rezultacie powyższego Sąd nie znalazł podstaw do dokonania zmian z urzędu w treści księgi wieczystej w zakresie podziału działek, z której wynikałoby powstanie <span class="anon-block">działki nr (...)</span>.</p> <p>Ponadto zwrócił uwagę, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 252)">art. 252 k.c.</a> rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (użytkowanie). Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 253)">art. 253 k.c.</a> zakres użytkowania można ograniczyć przez wyłączenie oznaczonych pożytków rzeczy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 253 § 1)">§ 1</a>). Wykonywanie użytkowania nieruchomości można zaś ograniczyć do jej oznaczonej części (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 47 § 2)">§ 2</a>). Z powołanych przepisów wynika jednoznacznie, że przedmiotem użytkowania jako ograniczonego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a> jest zawsze cała nieruchomość, a wyłącznie wykonywanie użytkowania nieruchomości może być ograniczone do jej oznaczonej części, np. jednej działki ewidencyjnej. Wówczas poszczególne działki ewidencyjne wchodzące w skład nieruchomości uznać trzeba za części składowe nieruchomości w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 47)">art. 47 k.c.</a> (co do wieczystoksięgowej koncepcji nieruchomości – uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2013 roku, III CZP 8/13, Legalis).</p> <p>Użytkowanie obciąża zatem całą nieruchomość, a ograniczenie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 253;art. 253 § 2)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 253 § 2</span> k.c.</a> dotyczy nie samego użytkowania, lecz jego wykonywania<em> <!-- -->. </em>Zatem użytkowanie jako ograniczone <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawo rzeczowe</a> może obciążać wyłącznie całą nieruchomość, a sposób wykonywania użytkowania można ograniczyć do części nieruchomości.</p> <p>Wobec powyższego zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(9))">art. 626<sup> <!-- -->9</sup> k.p.c.</a> Sąd oddalił wniosek, o czym orzekł w sentencji postanowienia.</p> <p>W apelacji od tego postanowienia wnioskodawca zarzucił: - naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(9))">art. 626<sup> <!-- -->9</sup> k.p.c.</a> poprzez oddalenie wniosku w sytuacji, gdy zachodziły podstawy do jego uwzględnienia; - naruszanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 27;art. 27 ust. 2)">art. 27 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece</a> poprzez zaniechanie ujawnienia podziału nieruchomości w zakresie danych działu I do zgodności z danymi katastru nieruchomości pomimo otrzymania wszelkiej niezbędnej dokumentacji oraz wyraźnego żądania wnioskodawcy; - naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 253;art. 253 § 2)">art. 253 § 2 k.c.</a> poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie w sytuacji, gdy część nieruchomości ograniczona prawem użytkowania została oznaczona w sposób jednoznaczny – jako działka ewidencyjna, wynikający z przepisów prawa geodezyjnego. W oparciu o te zarzuty wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.</p> <p>Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</p> <p>Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.</p> <p>W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2009 roku (III CZP 80/09, OSNC 2010/6/84), której nadano moc zasady prawnej, przyjęto, że Sąd, rozpoznając wniosek o wpis w księdze wieczystej, związany jest stanem rzeczy istniejącym w chwili złożenia wniosku. Odzwierciedlenie tego znajduje się w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art. 626<sup> <!-- -->8</sup> § 2 k.p.c.</a>, który wyznacza zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym, ograniczony jedynie do badania tych elementów, które są wymienione wyraźnie tj. treści samego wniosku, treści i formy dołączonych do wniosku dokumentów oraz treści księgi wieczystej. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art. 626<sup> <!-- -->8</sup> § 2 k.p.c.</a> określa także zakres kognicji Sądu drugiej instancji, rozpatrującego apelację. Takie stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. postanowienia: z dnia 5 października 2005 roku, II CK 781/04, LEX nr 187020; z dnia 27 kwietnia 2001 roku, III CKN 354/00, OSNC 2001/12/183; z dnia 6 października 2006 roku, V CSK 214/06, LEX nr 327887). Oznacza to, że również Sąd drugiej instancji rozstrzyga jedynie, czy wpis (lub jego odmowa) pozostaje w zgodzie z prawem w świetle treści zgłoszonego wniosku, treści i formy przedłożonych dokumentów, stanowiących podstawę wpisu oraz treści księgi wieczystej. Kontrola zaskarżonego orzeczenia (wpisu lub jego odmowy) dokonywana przez Sąd drugiej instancji na skutek wniesionej apelacji powinna być zatem ograniczona tylko do tego, czy w świetle dokumentów załączonych do wniosku i którymi dysponował Sąd pierwszej instancji, była podstawa do dokonania wpisu, zgodnie z wnioskiem o wpis. Za ugruntowane należy uznać stanowisko, że kognicja sądu wieczystoksięgowego nie ma charakteru formalnego i czynność prawna stanowiąca podstawę wpisu powinna być badana nie tylko pod kątem formalnym ale również pod względem jej skuteczności materialnej. Badanie, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 626<sup> <!-- -->8</sup> § 2</span> k.p.c.</a>, ma na celu ustalenie, czy powstały na skutek czynności prawnych lub innych zdarzeń prawnych, stwierdzonych załączonymi do wniosku o wpis dokumentami, aktualny stan prawny nieruchomości uzasadnia dokonanie żądanego wpisu. Inaczej mówiąc, chodzi o ustalenie, czy orzeczenie sądu lub treść innego dokumentu są wystarczającym dowodem istnienia określonego stanu prawnego nieruchomości. W ustaleniu tym, opartym na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku oraz treści księgi wieczystej, wyczerpuje się zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego (postanowienie SN z 23.02.2017 r., <span class="underline"> <!-- -->V CSK 297/16</span>, LEX nr 2273878).</p> <p> <span class="anon-block">Księga wieczysta (...)</span> prowadzona jest dla nieruchomości gruntowej położonej w <span class="anon-block">K.</span>, dzielnica <span class="anon-block">K.</span>, złożonej z <span class="anon-block">działek: nr (...)</span>, o łącznym obszarze 5,4434 ha. W dziale II księgi wieczystej jako właściciel nieruchomości ujawniona jest Gmina Miejska <span class="anon-block">K.</span>.</p> <p>Decyzją z dnia 17 marca 2022 roku, znak GS-03.<span class="anon-block"> (...)</span>.2.11.2015.KZ, Prezydent Miasta <span class="anon-block">K.</span> stwierdził nabycie z dniem 19 stycznia 2014 roku przez <span class="anon-block"> (...) Związek (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> prawa użytkowania w rozumieniu przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> nieruchomości gruntowych, stanowiących własność Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span>, położonych przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span>, stanowiących:</p> <p>- <span class="anon-block">działkę (...)</span> objętą <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span>,</p> <p>- <span class="anon-block">działkę (...)</span> objętą <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span>,</p> <p>- <span class="anon-block">działkę (...)</span> objętą <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span>,</p> <p>- <span class="anon-block">działkę (...)</span> objętą <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span>,</p> <p>zagospodarowanych pod Rodzinny <span class="anon-block">O.</span> Działkowy <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> – na cele określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051691419" title="Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych - Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1419 (art. 3)">art. 3 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych</a>.</p> <p> <span class="anon-block">Działka (...)</span>, której dotyczy wniosek o wpis, nie jest ujawniona we wskazanej księdze wieczystej. W aktach wskazanej księgi wieczystej znajdują się dokumenty, z których wynika, że <span class="anon-block">działka (...)</span> uległa podziałowi, w następstwie czego powstały <span class="anon-block">działki nr (...)</span> (k. 124 – 129), a także dotyczące podziału <span class="anon-block">działki nr (...)</span> na <span class="anon-block">działki (...)</span> (k. 118 – 122). Brak jednak dokumentów dotyczących podziału <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, a ta działka jest ujawniona w księdze wieczystej, ani takich z których wynikałaby, że <span class="anon-block">działka nr (...)</span>, w wyniku podziału której powstała m.in. <span class="anon-block">działka nr (...)</span>, postała z podziału <span class="anon-block">działki nr (...)</span>.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 3)">art. 626<sup> <!-- -->8</sup> § 3 k.p.c.</a> do wniosku o wpis należy dołączyć dokumenty, stanowiące podstawę wpisu w księdze wieczystej. Zgodnie z § 78 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym (Dz.U.2016.312 z dnia 2016.03.11) dane dotyczące nieruchomości gruntowych i budynkowych wpisuje się w księdze wieczystej na podstawie wypisu z rejestru gruntów, wypisu z rejestru budynków lub wypisu z kartoteki budynków, a także wyrysu z mapy ewidencyjnej, sporządzonych na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010380454" title="Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454 ()"> <span class="underline"> <!-- -->rozporządzenia</span> Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków</a>. Natomiast przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 130)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 130</span> k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 130(1))"> <span class="underline"> <!-- -->art. 130<sup> <!-- -->1</sup> </span> k.p.c.</a> mogą mieć zastosowanie w postępowaniu wieczystoksięgowym, ale tylko na użytek uzupełnienia braków formalnych wniosku. W trybie powyższych przepisów nie można uzupełniać materialnoprawnych przeszkód do wpisu. W aktualnym stanie prawnym, po uchyleniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 48;art. 48 ust. 2)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 48 ust. 2</span> ustawy o księgach wieczystych i hipotece</a>, brak jest podstaw do wyznaczania wnioskodawcy oznaczonego terminu do usunięcia materialnoprawnych przeszkód do wpisu.</p> <p>Sądy powszechne muszą uwzględniać skutki prawne, które wywołują ostateczne decyzje administracyjne. Przy założeniu, że przedłożona jako podstawa wpisu decyzja administracyjna jest prawnie istniejącym indywidualnym aktem administracyjnym, są jednak powołane do oceny, czy decyzja ta jest ostateczna i czy wywołuje ona skutki materialnoprawne uzasadniające wpis do księgi wieczystej (postanowienie SN z 12.05.2016 r., <span class="underline"> <!-- -->IV CSK 457/15</span>, LEX nr 2051035).</p> <p>Użytkowanie wieczyste jest prawem, które obciąża całą rzecz wraz z jej częściami składowymi. Jest to zasada, którą wyraża <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 252)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 252</span> k.c.</a> Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 253)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 253</span> k.c.</a> natomiast wprowadza możliwość zmodyfikowania tej zasady przez strony w dwóch kierunkach: przez ograniczenie zakresu albo wykonywania użytkowania. Oznacza to, że taka modyfikacja nie narusza samej reguły; prawo użytkowania nadal obciąża całą rzecz, a tylko użytkownik nie będzie miał prawa pobierania niektórych pożytków rzeczy albo będzie mógł użytkować określoną część rzeczy - fizyczną, np. jedną z działek wchodzących w skład nieruchomości.</p> <p>W postanowieniu z dnia 10.07.2019 r., I CSK 105/19, LEX nr 2692665 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nie ma prawnej możliwości ujawnienia użytkowania jedynie w stosunku do jednej działki we wskazanej księdze wieczystej, jedna księga nie może bowiem odzwierciedlać różnych stanów prawnych w stosunku do różnych działek wchodzących w skład jednej nieruchomości. Obciążenie prawem użytkowania odnosi się do całej nieruchomości, chociaż można na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 253;art. 253 § 2)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 253 § 2</span> k.c.</a> jego wykonywanie ograniczyć do jej oznaczonej części (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2013 r. <span class="underline"> <!-- -->III CZP 8/13</span>, OSNC 2013, Nr 9, poz. 108; postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 lutego 2018 r. <span class="underline"> <!-- -->I CSK 213/17</span>, LEX nr 2484713; z dnia 11 czerwca 2015 r. <span class="underline"> <!-- -->V CSK 468/14</span>, LEX nr 1797079, z dnia 12 kwietnia 2013 r. <span class="underline"> <!-- -->IV CSK 527/12</span>, LEX nr 1347891). W przywołanej uchwale z 21.03.2013 r., III CZP 8/13, OSNC 2013, nr 9, poz. 108. Sąd Najwyższy wskazał, że dominująca w orzecznictwie Sądu Najwyższego jest koncepcja przewidująca pierwszeństwo wieczystoksięgowego modelu nieruchomości, w myśl której nieruchomością jest część powierzchni ziemskiej, dla której urządzono księgę wieczystą; natomiast w braku księgi wieczystej sąsiadujące ze sobą grunty należące do tego samego podmiotu stanowią jedną nieruchomość (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2006 r., <span class="underline"> <!-- -->III CZP 24/06</span>, OSNC 2007, nr 2, poz. 24, z dnia 26 kwietnia 2007 r., <span class="underline"> <!-- -->III CZP 27/07</span>, OSNC 2008, nr 6, poz. 62, z dnia 17 kwietnia 2009 r., <span class="underline"> <!-- -->III CZP 9/09</span>, OSNC 2010, nr 1, poz. 4, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1970 r., <span class="underline"> <!-- -->II CR 361/70</span>, OSNCP 1971, nr 6, poz. 97, z dnia 26 lutego 2003 r., <span class="underline"> <!-- -->II CKN 1306/00</span>, "Biuletyn SN" 2003, nr 8, s. 8, z dnia 22 lutego 2012 r., <span class="underline"> <!-- -->IV CSK 278/11</span>, OSNC 2013, nr 3, poz. 35, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2003 r., <span class="underline"> <!-- -->V CK 278/02</span>, nie publ., z dnia 30 października 2003 r., <span class="underline"> <!-- -->IV CK 114/02</span>, OSNC 2004, nr 12, poz. 201; z dnia 30 maja 2007 r., <span class="underline"> <!-- -->IV CSK 56/07</span>, nie publ., z dnia 16 czerwca 2009 r., <span class="underline"> <!-- -->V CSK 479/08</span>, nie publ.) i stanowisko to podzielił. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że „Definicja nieruchomości zawarta w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 46;art. 46 § 1)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 46 § 1</span> k.c.</a> jest tak pojemna, że obejmuje zarówno nieruchomości niemające urządzonych ksiąg wieczystych, jak i nieruchomości mające księgi wieczyste. Nie ma zatem podstaw do przeciwstawiania materialnoprawnego (prawnorzeczowego) i formalnego (wieczystoksięgowego) pojęcia nieruchomości i przyjmowania dualizmu nieruchomości gruntowej rozpadającej się na pojęcie gruntu w znaczeniu materialnoprawnym oraz wieczystoksięgowym, aktualnym jedynie pod rządem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 ()"> <span class="underline"> <!-- -->ustawy</span> o księgach wieczystych i hipotece</a>. Jednakże, gdy dla określonej nieruchomości zostanie założona księga wieczysta, obowiązuje reguła "jedna księga wieczysta - jedna nieruchomość", odnosząca się także do graniczących ze sobą nieruchomości, które stanowią własność tej samej osoby, a ponadto do nieruchomości stanowiących całość gospodarczą, ale nie graniczących ze sobą. Odesłanie zawarte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 46;art. 46 § 2)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 46 § 2</span> k.c.</a> nie stanowi argumentu na rzecz tezy, że zamiarem ustawodawcy było uregulowanie pojęcia nieruchomości bez jakiegokolwiek odniesienia do ksiąg wieczystych i by istniała odrębna kategoria nieruchomości w ujęciu wieczystoksięgowym. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 46;art. 46 § 2)"> <span class="underline"> <!-- -->Artykuł 46 § 2</span> k.c.</a> stanowi tylko o regulacji prowadzenia ksiąg wieczystych i nie można z tego odesłania wyprowadzać wniosków co do znaczenia pojęcia nieruchomości. […] W żadnym razie nie ma natomiast podstaw do przyjmowania, że samo geodezyjne wyodrębnienie działki i nadanie oddzielnego numeru zmienia jej status jako części składowej nieruchomości. Geodezyjnie wyodrębnione działki objęte jedną księgą wieczystą stanowią części składowe nieruchomości i nie mogą być przedmiotem samodzielnego obrotu. Nadanie działkom odrębnych numerów geodezyjnych nie wywołuje skutków cywilnoprawnych; jeżeli takie działki objęte są jedną księgą wieczystą, to bez względu na sposób rozumienia pojęcia nieruchomości składają się na jedną nieruchomość.”</p> <p>Przedmiotowa decyzja została wydana na podstawie art. 76 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 roku o rodzinnych ogrodach działkowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1073). Stosownie do ust. 2 powołanego przepisu w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków wskazanych w ust. 1 powołanego przepisu, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie ustawy, nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji.</p> <p>Przedmiot użytkowania powstającego z mocy prawa stanowi zatem nieruchomość zajęta przez rodzinny ogród działkowy, nie zaś jedna z działek ewidencyjnych wchodzących w skład nieruchomości. Kognicja sądu wieczystoksięgowego obejmuje badanie skutków cywilnoprawnych decyzji administracyjnej, innych niż te, dla których przewidziane zostało orzekanie na drodze administracyjnej i objętych osnową decyzji. Kognicja ta jednak jest wyłączona, gdy chodzi o usuwanie wątpliwości co do treści decyzji. Taka bowiem zastrzeżona jest dla organu, który wydał decyzję. Gdy decyzja jest niejednoznaczna lub dotknięta zawiłością utrudniającą ustalenie sensu rozstrzygnięcia sprawy, organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego lub strony wątpliwości co do treści decyzji, podstawę czego stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 113;art. 113 § 2)">art. 113 § 2 k.p.a.</a> </p> <p>Rozważając zagadnienie związania sądu decyzją administracyjną, wskazać trzeba, że powszechnie przyjmuje się zasadę uwzględniania przez sądy powszechne skutków prawnych orzeczeń organów administracyjnych, która ma swoje źródło w prawnym rozgraniczeniu drogi sądowej i drogi administracyjnej, czego wyrazem są <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 2;art. 2 § 3;art. 177;art. 177 § 1;art. 177 § 1 pkt. 3)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 2 § 3</span> i <span class="underline"> <!-- -->art. 177 § 1 pkt 3</span> k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 16;art. 97;art. 97 § 1;art. 97 § 1 pkt. 4)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 16</span> i <span class="underline"> <!-- -->97 § 1 pkt 4</span> k.p.a.</a>, a pod rządami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucji</a> także w idei podziału władz (<span class="underline"> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 10)">art. 10</a> </span>) oraz działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (<span class="underline"> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 7)">art. 7</a> </span>). Zasada ta doznaje ograniczenia jedynie w myśl koncepcji tzw. bezwzględnej nieważności decyzji administracyjnej, która nie ma normatywnego umocowania, ale znajduje oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, wyrażającym od kilkudziesięciu lat niezmienny pogląd, że decyzja administracyjna nie może wywoływać skutków prawnych, pomimo jej formalnego nieuchylenia, jeśli jest dotknięta wadami, godzących w jej istotę jako aktu administracyjnego. Związanie sądu cywilnego decyzją administracyjną dotyczy jednak wyłącznie zawartego w decyzji (jej osnowie) rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa lub stosunku prawnego, z uwzględnieniem granic podmiotowych i przedmiotowych tego rozstrzygnięcia. Związanie sądu decyzją administracyjną nie obejmuje skutków prawnych zdarzeń cywilnoprawnych wprawdzie powiązanych z decyzją, ale uregulowanych innymi ustawami (wyrok Sądu Najwyższego z 27 września 2012 r., <span class="underline"> <!-- -->III CSK 149/12</span>, LEX nr 1250569). Mimo związania decyzją administracyjną sąd jest uprawniony do samodzielnej oceny skutków cywilnoprawnych danej decyzji, które nie wynikają wprost z jej sentencji. Kontrola taka nie zmierza do wzruszenia decyzji, lecz do stwierdzenia, czy rzeczywiście decyzja wywiera skutki cywilnoprawne, które wynikają z jej gramatycznego brzmienia (por. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r., <span class="underline"> <!-- -->III CZP 81/93</span>, OSNC 1994, Nr 2, poz. 27, z dnia 9 października 2007 r., <span class="underline"> <!-- -->III CZP 46/07</span>, OSNC 2008, Nr 3, poz. 30, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2007 r., <span class="underline"> <!-- -->III CZP 82/07</span> OSNC 2008/10/112, z dnia 5 listopada 2014 r., <span class="underline"> <!-- -->III CZP 74/14</span>, OSNC 2015, nr 7-8, poz. 85, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1999 r., <span class="underline"> <!-- -->III CKN 244/98</span>, OSNC 1999, Nr 12, poz. 210, z dnia 12 czerwca 2002 r., <span class="underline"> <!-- -->III CKN 978/00</span>, nie publ., z dnia 21 kwietnia 2004 r., <span class="underline"> <!-- -->III CK 475/02</span>, LEX nr 585810, z dnia 18 lutego 2005 r., <span class="underline"> <!-- -->V CK 409/04</span>, LEX nr 277113, z dnia 12 stycznia 2006 r., <span class="underline"> <!-- -->II CK 335/05</span>, ZNSA 2007/1/75, z dnia 13 października 2011 r., <span class="underline"> <!-- -->V CSK 436/10</span>, OSNC-<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 7 zd. 2012)">ZD 2012</a>, z. D).</p> <p>Działka ewidencyjna stanowiąca wyłącznie część nieruchomości, jako część składowa tej nieruchomości w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 47)">art. 47 k.c.</a>, nie może stanowić samodzielnego przedmiotu ograniczonego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a>. Z treści decyzji Prezydenta Miasta <span class="anon-block">K.</span> z dnia 17 marca 2022 roku, znak GS-03.<span class="anon-block"> (...)</span>.2.11.2015.KZ, wynika stwierdzenie nabycia z dniem 19 stycznia 2014 roku przez <span class="anon-block"> (...) Związek (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> prawa użytkowania nieruchomości, stanowiącej <span class="anon-block">działkę (...)</span>, objętą <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span>.</p> <p>Z przyczyn wyżej wskazanych, wniosek nie mógł zostać uwzględniony.</p> <p>Apelacja podlegała oddaleniu, na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> </p> <p>Sędzia Katarzyna Serafin-Tabor Sędzia Joanna Czernecka Sędzia Agnieszka Cholewa-Kuchta</p> </div>