II SA/Rz 1016/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Maciej Kobak /spr./ WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego - skargę oddala - UZASADNIENIE Przedmiotem skargi M. D. (dalej w skrócie: "Skarżący") jest decyzja Wojewody (dalej w skrócie: "Wojewoda" / "organ odwoławczy") z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a.") w związku z art. 35 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1397 ze zm.; dalej w skrócie: "u.e.l.") utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy (dalej w skrócie: Wójt Gminy) z dnia [...] września 2016 r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu Skarżącego z miejsca pobytu stałego z adresu C., ul. D. [...]. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy wynika, że M. D. – ówczesny właściciel lokalu, wnioskiem z dnia 9 maja 2018 r. zwrócił się o wymeldowanie z pobytu stałego z adresu C. ul. D. [...] – M. D., E. D. oraz małoletniej P. D.. Obecnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Z. G., która nabyła prawo własności aktem notarialnym nr [...]. Oświadczeniem z dnia 8 kwietnia 2020 r. Z. G. podtrzymała wniosek złożony przez M. D. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że ww. osoby opuściły przedmiotowy lokal i już w nim nie zamieszkują, a obecnie mieszkają pod adresem S. [...]. Wójt Gminy wydał w przedmiotowej sprawie dwie decyzje częściowe: - z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] o umorzeniu postępowania o wymeldowanie E. D. oraz małoletniej P. z miejsca pobytu stałego z adresu C., ul. D. [...], - z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] o umorzeniu postępowania o wymeldowanie M. D. z miejsca pobytu stałego z adresu C., ul. D. [...]. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. D. decyzjami z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] i nr [...] uchylił ww. decyzje częściowe przekazując sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W toku postępowania organ ustalił, że M. D. aktem notarialnym z dnia [...] października 2019 r. Rep. A nr [...] przekazał umową dożywocia własność m.in. przedmiotowej nieruchomości na rzecz Z. G., która zobowiązała się do dożywotniego utrzymania M. D. jako domownika. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu M. D. z miejsca pobytu stałego z adresu C. ul. D. [...]. W złożonym odwołaniu od decyzji Wójta Gminy M. D. podniósł, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 oraz art. 124 k.p.a. Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w związku z pominięciem dowodów o braku dobrowolności przy opuszczeniu przedmiotowego lokalu. Podniósł, że w domu pozostały jego rzeczy osobiste i meble, co w jego ocenie świadczy o przymusowym, a nie dobrowolnym opuszczeniu lokalu. Powołaną na wstępie decyzją, Wojewoda utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy. Organ w całości podzielił ustalenia i oceny prawne zawarte w decyzji organu I instancji. Wojewoda wskazał, że M. D. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od 2016 r., nie dopełnił formalności związanych z wymeldowaniem się, a także do chwili obecnej nie zameldował się w nowym miejscu pobytu – S. [...]. Wojewoda wskazał, że w toku postępowania ujawniły się okoliczności mogące świadczyć o tym, że opuszczenie lokalu przez Skarżącego nie było dobrowolne, aczkolwiek brak podjęcia przez Skarżącego kroków prawnych zmierzających do ewentualnego powrotu do lokalu przesądza o tym, że ta okoliczność nie ma wpływu na przedmiotowe postępowanie. Wojewoda wyjaśnił, że nie skorzystanie z roszczenia posesoryjnego z art. 344 § 1 kodeksu cywilnego powoduje, że brak jest podstaw do utrzymania fikcji meldunkowej. Dodano, że przeciwko nowemu właścicielowi lokalu nie można skutecznie dochodzić roszczenia posesoryjnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że co prawda z przeprowadzonych w sprawie oględzin wynika, że w przedmiotowym lokalu pozostało większość mebli i rzeczy osobistych należących do Skarżącego i jego rodziny, aczkolwiek lokal ten nie stanowi ich centrum życiowego. Wskazano, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że opuszczenie lokalu nie było trwałe, bowiem Skarżący zamieszkuje pod innym adresem. W ocenie organu odwoławczego na podstawie dokonanych ustaleń w sprawie uznać należy, że wyczerpano przesłanki określone przepisem art. 35 u.e.l., niezbędne do wymeldowania z pobytu stałego. Wojewoda podkreślił, że w sprawie brak jest obiektywnej możliwości powrotu do przedmiotowego lokalu przez Skarżącego z uwagi na brak zgody nowego właściciela przedmiotowego lokalu. Końcowo, organ odwoławczy podkreślił, że decyzja organu I instancji została oparta na dowodach zebranych zgodnie z przepisami k.p.a., zaś stan faktyczny został prawidłowo ustalony przez Wójta Gminy. Skarżący w ustawowym terminie wniósł do tutejszego Sądu skargę na decyzję Wojewody. Zarzucił w niej naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy, a to: art. 35 u.e.l. poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie nie znajdował on zastosowania bowiem, skarżące nie opuściły miejsca pobytu stałego dobrowolnie i trwale. Skarżący zarzucił również naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, tj. - art. 15 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności brak ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ograniczenie się jedynie do weryfikacji decyzji organu I instancji, - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczność została udowodniona, - art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przez Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak również brak wskazania którym dowodom Organ dał wiarę i w jakim zakresie, a którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i z jakich przyczyn, w sytuacji gdy strona ma prawo znać przesłanki i ich zasadność, którymi organ kieruje się przy załatwieniu sprawy, - art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 k.p.a. poprzez działanie w świetle wskazanych powyżej naruszeń zasad postępowania, w sposób niezrozumiały dla uczestników postępowania, nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, przez co Organ II instancji nie pogłębia zaufania uczestników postępowania do administracji publicznej. Podnosząc powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i umorzenie postępowania oraz rozpoznanie skargi na rozprawie. Skarżący podniósł, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania normy z art. 35 u.e.l., bowiem jak wynika z dokonanych ustaleń w sprawie, opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, a sam Skarżący chce powrócić do lokalu. Wskazał, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza wyłącznie brak fizycznego przebywania w nim, ale także wole jego opuszczenia a także zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. W ocenie Skarżącego organ odwoławczy bezrefleksyjnie przyjął stan faktyczny ustalony przez organ I instancji. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. Skarżący podniósł, że Wojewoda ograniczył się w sprawie wyłącznie do formalnego sprawdzenia zgodności z prawem zapadłego orzeczenia, bez przeprowadzenia tegoż postępowania od nowa, w tym ustalenia stanu faktycznego. W jego ocenie bezrefleksyjne przyjęcie stanu faktycznego sprawy przez Wojewodę sprawia, że wyrażona w uzasadnieniu ocena dowodów ma charakter jedynie iluzoryczny. Skarżący wskazał także na naruszenie at. 7 k.p.a. W jego ocenie organ odwoławczy wskazał jedynie na rozbieżne okoliczności opuszczenia lokalu przez skarżących, bez zajęcia stanowiska w tym przedmiocie. Podniesiono, że brak jest wskazania przez organ odwoławczy na jakich dowodach oparł wydane rozstrzygniecie i obdarzył je walorem wiarygodności, zaś innym tego odmówił. W ocenie Skarżącego okoliczności te wskazują wprost, że Wojewoda nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, stosownie do dyspozycji art. 77 k.p.a. W skardze zarzucono także, że organ odwoławczy nie ustalił w jakich okolicznościach skarżący opuścili lokal oraz nie poczyniono żadnych ustaleń co do przesłanki trwałości tegoż opuszczenia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje ustalenia i oceny prawne, konkludując je wnioskiem o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd podaje, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 pkt 3 zzs ⁴ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz. U. 2020 r. poz. 374 ). Skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Organy prawidłowo zgromadziły i rozważyły materiał dowodowy, czyniąc na jego podstawie właściwe ustalenia faktyczne. Przyjęta podstawa prawna rozstrzygnięcia również jest poprawna, a wywiedzione z niej następstwa prawne nie budzą wątpliwości. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Wojewody z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] orzekająca o wymeldowaniu Skarżącego z miejsca pobytu stałego z adresu C., ul. D. [...]. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji był przepis art. 35 u.e.l., który stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). Zgodnie zaś z przepisem art. 28 ust. 4 u.e.l., zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Obowiązek meldunkowy służy zatem, według obowiązujących przepisów prawa, celom wyłącznie ewidencyjnym i określenie miejsca zameldowania danej osoby na pobyt stały nie ma żadnego wpływu na sferę praw majątkowych tej osoby czy też jej prawa do lokalu (nieruchomości). Z treści przywołanych przepisów wynika, że obowiązek wymeldowania powstaje w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, a działanie takie związane jest z koniecznością utrzymania aktualnych wpisów w ewidencji ludności. Trzeba w tym miejscu przywołać stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w kwestii charakteru i celu obowiązku meldunkowego oraz ewidencji ludności, zaprezentowane w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK- A 2002/3/34), w którym wskazano, że: "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu". Uwzględniając zatem treść art. 28 ust. 4 u.e.l. oraz powyższe stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić trzeba, że celem instytucji wymeldowania (jak i zameldowania) jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l., jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (tak też m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09). W realiach niniejszej sprawy, zgromadzony materiał dowodowy sprawy pozwala na ustalenie, że opuszczenie nieruchomości przez Skarżącego – w sensie prawnym - nosi cechy dobrowolności i trwałości. W sprawie nie ma sporu, że M. D. wnioskiem z dnia 9 maja 2018 r. wniósł o wymeldowanie Skarżącego z pobytu stałego z adresu C. ul. D. [...]. Wyłącznym właścicielem lokalu pod tym adresem, na dzień złożenia wniosku był M. D. Nie ma sporu również co do tego, że M. D. aktem notarialnym z dnia 9 października 2019 r. Rep. A nr [...] przekazał umową dożywocia własność m.in. przedmiotowej nieruchomości na rzecz Z. G., która oświadczeniem z dnia 8 kwietnia 2020 r. podtrzymała wniosek złożony przez M. D., a słuchana w dniu 2 czerwca 2020 roku jednoznacznie podała, że nie wyraża zgody na zameldowanie Skarżącego pod adresem adresu C. ul. D. [...]. Skarżący tak w skardze, jak i w odwołaniu koncentruje się na wykazaniu, że lokal pod adresem C. ul. D. [...] opuścił działając pod przymusem, jednakże nie uczynił tego na trwałe, o czym świadczą pozostawione przez niego oraz członków jego rodziny rzeczy osobiste. Sąd, podobnie jak i organy, dopuszcza taką możliwość i potwierdza, że okoliczności faktyczne sprawy mogą na to wskazywać. Definitywne czynienie ustaleń w tym zakresie nie jest jednak niezbędne. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznaje się sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew swojej woli, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, jak również sytuacja, gdy środki te nie odniosły zamierzonego skutku tj. nie doszło do przywrócenia posiadania - zob. np. wyrok NSA z 25 października 2005 r. II OSK 127/05, wyrok NSA z 26 sierpnia 2015 r. II OSK 29/35, wyrok NSA z dnia 3 lipca 2015 r. II OSK 3151/13. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że dom pod adresem C. ul. D. [...] opuścił w sierpniu 2016 roku. Stosownie do postanowień art. 344 § 2 K.C. powództwo o ochronę posiadania wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. Do chwili wydania decyzji w sprawie skarżący nie wykazał, że skorzystał z ochrony posesoryjnej, a zatem niezależnie od faktycznych przyczyn opuszczenia miejsca zameldowania, na potrzeby stosowania art. 35 u.e.l. przyjąć, trzeba, że doszło do tego dobrowolnie. Ponadto kwestią kluczową jest przeniesienie – w toku postępowania - prawa własności domu pod adresem C. ul. D. [...] na Z. G., która nie wyraża zgody na dalsze zameldowanie skarżącego. Jednoznaczne stanowisko nowego właściciela domu oznacza, że Skarżący nie ma prawnej i realnej możliwości by do niego powrócić, a zatem przesłanka "trwałości" w stanie faktycznym sprawy niniejszej została spełniona – w tej kwestii zob. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. II OSK 3268/18. Wobec takiego skonfigurowania faktyczno-prawnego orzeczenie o wymeldowaniu Skarżącego było prawnie uzasadnione, co przesądza o konieczności oddalenia skargi – art. 151 P.p.s.a.