II OSK 3938/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 2275/18 w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn akt VII SA/Wa 2275/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółki A na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W skardze kasacyjnej Spółka B zaskarżyła ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie: 1. art. 67 § 5 i art. 91 § 2 p.p.s.a. poprzez niedoręczenie odpisu wyroku ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi Polkomtel Infrastruktura sp. z o. o., co stanowi przesłankę nieważności postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie stosownie do przepisu art. 183 § 2 pkt 5; 2. art. 33 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 32 p.p.s.a. poprzez doręczenie odpisu wyroku pełnomocnikowi Spółki A, pomimo zawiadomienia w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. o wstąpieniu z mocy prawa do niniejszego postępowania, w miejsce ww. spółki, skarżącej kasacyjnie, a w rezultacie niezapewnienie udziału postępowaniu Spółki B, której jako obecnemu właścicielowi stacji bazowej [...] oczywiście przysługuje interes prawny w toczącym się postępowaniu, co stanowi przesłankę nieważności postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie stosownie do przepisu art. 183 § 2 pkt. 2 p.p.s.a.: 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz § 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi zamiast jej uwzględnienia w wyniku: - niedostrzeżenia naruszenia art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane oraz w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 oraz art. 40 § 2 k.p.a. oraz poprzez ich niezastosowanie polegające na zaakceptowaniu odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...], pomimo iż wydana ona została z rażącym naruszeniem prawa procesowego, powodującym skutki niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie, bowiem wobec zaniechania jej doręczenia skarżącej kasacyjnie, a doręczenie osobie od dawna nie będącej pełnomocnikiem skarżącej kasacyjnie, zamknięto skarżącej kasacyjnie drogę do konstytucyjnie gwarantowanego prawa do weryfikacji decyzji przez sąd administracyjny; - niedostrzeżenia naruszenia art.. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 § 2 k.p.a. oraz w zw. z 3 § 2 pkt 1 oraz art. 53 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie i niedostrzeżenie, iż decyzja Wojewody Mazowieckiego rażąco naruszyła prawo, jako że zaniechanie doręczenia jej skarżącej kasacyjnie, pozbawiło ją prawa do skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego; - niedostrzeżenia naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...], pomimo, iż zapadła ona w wyniku przeprowadzenia przez niego postępowania w taki sposób, iż nie budziło to zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej - a to poprzez zaniechanie doręczenia jej skarżącej kasacyjnie, która jako inwestor przedsięwzięcia stanowiącego przedmiot decyzji, winna mieć prawo do jej zakwestionowania przed sądem administracyjnym; - niedostrzeżenia naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia, w szczególności brak dostatecznego wyjaśnienia, dlaczego za dopuszczalne i nie naruszające prawa w sposób rażący uznaje doręczenie decyzji pełnomocnikowi, którego pełnomocnictwo wygasło wiele lat temu, a jednocześnie zaniechanie doręczenia jej skarżącej; Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w sprawie nie zaistniała przesłanka nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swoich praw. Nieważność postępowania z przyczyny, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. zachodzi wówczas, gdy strona, wskutek naruszenia przepisów przez sąd pierwszej instancji, nie uczestniczy w postępowaniu, nie otrzymuje zawiadomień, zostaje pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska (wyrok NSA z 3 listopada 2022 r., II OSK 1672/21, LEX nr 3434458). W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Z akt sprawy wynika, że skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została złożona przez Spółkę A, reprezentowaną przez radcę prawnego J.F.. Zarządzeniem z dnia [...] lutego 2019 r. pełnomocnik ww. Spółki został zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 10 kwietnia 2019 r. Dopiero po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji, pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r., wraz z wnioskiem sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku, radca prawny J.F., poinformował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r., Sąd Rejonowy [...], dokonał wpisu podziału Spółki A przez przeniesienie części majątku, stanowiącej zorganizowaną część przedsiębiorstwa, na Spółkę B. Jednocześnie, co istotne z punktu widzenia przesłanki z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. radca prawny J.F. poinformował, że pozostaje pełnomocnikiem zarówno Spółki A jak i Spółki B. Mając zatem na uwadze, że obie Spółki reprezentowane był przez tego samego pełnomocnika, nie sposób uznać, aby doręczenie zawiadomienia o rozprawie radcy prawnemu J.F., jako pełnomocnikowi Spółki A, a nie Spółki B, wypełniało przesłankę z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Zauważyć jednocześnie trzeba, że okoliczności powołane w skardze kasacyjnej, wynikały z zaniedbania pełnomocnika ww. Spółek, który pomimo posiadanej wiedzy o wydaniu postanowienia z dnia [...] sierpnia 2018 r., o okoliczności tej powiadomił Sąd dopiero po ponad 7 miesiącach od jego wydania i już po wydaniu wyroku w sprawie. Niezasadna jest także argumentacja skarżącej kasacyjnie, w zakresie w jakim stara się ona zakwestionować stanowisko Sądu I instancji dotyczące oceny przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr. [...] z dnia [...] maja 2017 r. Celem postępowania nieważnościowego jest ustalenie, czy decyzja została wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji są enumeratywnie określone w art. 156 § 1 k.p.a. Skarżąca kasacyjnie konsekwentnie, tak w toku postępowania nieważnościowego, jak i w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] upatruje w doręczeniu tej decyzji, osobie, której pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej kasacyjnie wygasło. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że uchybienie organu związane z niezapewnieniem udziału w postępowaniu osobie, która powinna być stroną tego postępowania stanowi przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowanie oraz postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności są względem siebie niekonkurencyjne, ponieważ poszczególne tryby mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie lub łącznie. Naruszenie w danej sprawie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dlatego też żadna z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. nie może jednocześnie skutkować nieważnością decyzji. Wada rażącego naruszenia prawa stanowiąca przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji musi tkwić w samej decyzji. Z woli ustawodawcy brak udziału strony w postępowaniu, zaistniały nie z jej winy jest przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją i nie może być uznany za przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji. Takie stanowisko jest konsekwentnie wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z 6 lipca 2017 r., II OSK 2762/15, z 24 lipca 2018 r. II OSK 2132/16, z 22 czerwca 2020 r. II OSK 37/20 oraz z 24 listopada 2021 r., II OSK 2378/18; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też argumentacja skarżącej kasacyjnie dotycząca nieprawidłowego doręczenia decyzji Wojewody [...] nie może mieć znaczenia dla wystąpienia podstaw stwierdzenia nieważności decyzji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.