II OZ 840/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 16 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. O. i Ł. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wr 64/20 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi E. O. i Ł. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do przywrócenia stanu pierwotnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 31 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 64/20 odrzucił wniosek E. O. i Ł. I. (dalej określanych jako skarżący) o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi skarżących na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia zaskarżonej decyzji i zobowiązania do przywrócenia stanu pierwotnego. W uzasadnieniu Sąd nawiązał do art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej zwanej P.p.s.a.) i wskazał, że postanowieniem z dnia 9 marca 2020 r. odrzucił wniesioną przez skarżących skargę, z uwagi na nieuiszczenie wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 czerwca 2020 r., sygn. akt II OZ 382/20 oddalił z kolei zażalenie skarżących na to postanowienie. Następnie Sąd podzielił pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 753/08, zgodnie z którym "wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, która została odrzucona, a postanowienie to uprawomocniło się do dnia rozpoznawania wniosku, powinien być przez Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucony jako niedopuszczalny (art. 88 p.p.s.a.)". Skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika będącego adwokatem, wnieśli zażalenie na to postanowienie, zaskarżając je w całości. Pełnomocnik, podnosząc zarzut nieprawidłowego zastosowania art. 88 P.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy stwierdził, że przedmiotowy wniosek był dopuszczalny i został złożony w prawem przewidzianym terminie. W konsekwencji odrzucenie wniosku przez Sąd pierwszej instancji uniemożliwiło skarżącym obronę swoich praw w postępowaniu sądowym. Mając na uwadze powyższe pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu celem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek podlega odrzuceniu, o czym stanowi art. 88 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał wniesiony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu za niedopuszczalny, bowiem skarga skarżących została prawomocnie odrzucona w wyniku postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny opowiada się jednak za odmiennym poglądem, na który zasadnie w zażaleniu powołał się jego autor, zgodnie z którym jednoczesne złożenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi, nie powinno prowadzić z tego powodu do odrzucenia wniosku na podstawie art. 88 P.p.s.a. jako niedopuszczalnego. W takim przypadku wniosek o przywrócenie terminu podlega rozpoznaniu po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt II OZ 449/17, Lex nr 2355043). W praktyce orzeczniczej nierzadkie są przypadki łącznego składania zażalenia na odrzucenie pisma procesowego (skargi) oraz wniosku o przywrócenie terminu przewidzianego na wykonanie danej czynności procesowej. W przypadku jednoczesnego złożenia zażalenia na orzeczenie o odrzuceniu pisma procesowego (skargi) oraz wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej w pierwszej kolejności winien być nadany bieg zażaleniu, a dopiero po stwierdzeniu bezskuteczności czynności procesowej wskutek upływu terminu rozpoznaniu podlega wniosek o jego przywrócenie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dni: 9 listopada 2017 r., sygn. akt II OZ 1360/17, Lex nr 2401486 i 7 marca 2018 r., sygn. akt I OZ 200/18, Lex nr 2478673). W tym kontekście zacytować wypada stanowisko doktryny w zakresie kolizji obu wspomnianych środków: "rozwiązania analizowanego problemu należy szukać nie na płaszczyźnie niedopuszczalności jednoczesnego dokonania dwóch czynności procesowych, lecz na płaszczyźnie niedopuszczalności ich jednoczesnego rozpoznania. Stwierdzenie, że przesłanki środka odwoławczego i wniosku o przywrócenie terminu wzajemnie się wykluczają, oznacza tylko tyle, iż obie te czynności nie mogą okazać się skuteczne. Jeżeli zatem obie czynności procesowe spełniają przewidziane dla nich wymagania formalne, konieczne jest nadanie im właściwego biegu. Wojewódzkie sądy administracyjne w pierwszej kolejności powinny nadawać bieg zażaleniu, a w przypadku jego oddalenia przystąpić do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Proponowane wyjście rozwiązuje liczne problemy będące konsekwencją konieczności odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu jako przedwczesnego oraz - co istotne - wydatnie przyczyni się do zapewnienia sprawności postępowania przez wyeliminowanie konieczności wydawania wpadkowych orzeczeń, które jako zaskarżalne niepotrzebnie angażują Naczelny Sąd Administracyjny" (D. Lebowa, Kolizja wniosku o przywrócenie terminu i środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2014/ 3/s. 87-88). Pogląd ten aprobowany jest w piśmiennictwie (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego administracyjnego, LexisNexis 2009, s. 269; A. Nędzarek, Wymogi procesowe wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ZNSA 2013/2/s. 87). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na gruncie przepisów P.p.s.a. uprawniona jest teza o dopuszczalności jednoczesnego złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu pisma procesowego oraz wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej. Nieuwzględnienie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi sprawia, że aktualny staje się interes prawny strony w domaganiu się rozpoznania wniosku o przywrócenia terminu, o ile strona nie złożyła go wcześniej. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przywrócenie terminu nie został merytorycznie rozpoznany przez Sąd pierwszej instancji, a skarga została prawomocnie odrzucona. W takiej sytuacji nie można było przyjąć, że wniosek stał się niedopuszczalny. Ewentualne postanowienie sądu o przywróceniu terminu znosi bowiem skutki postanowienia o odrzuceniu środka prawnego, bez potrzeby uchylenia tego orzeczenia (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dni: 9 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1692/11, Lex nr 965196; 28 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2557/15, Lex nr 1987152; 4 grudnia 2015 r., sygn. akt I OZ 1601/15, Lex nr 2067907; 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I GZ 729/15, Lex nr 1968599). Wobec powyższego wniosek podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.