II GZ 372/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 686/11 w zakresie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE I Objętym zażaleniem postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odmówił J. K. sporządzenia uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 686/11 wydanego w sprawie skargi J. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczania społeczne. Sąd I instancji wskazał, że skarżący był obecny na rozprawie na której zapadł wskazany wyrok. Pouczony został o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2012 r., skarżącemu udzielono prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Następnie pełnomocnik skarżącego, w piśmie z dnia 6 sierpnia 2012 r. wystąpił z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia zapadłego w sprawie wyroku. Sąd I instancji przytaczając treść art. 141 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), stwierdził, iż powyższy wniosek był spóźniony, albowiem wobec ogłoszenia wyroku w dniu 9 maja 2012 r., termin do złożenia wniosku w przedmiocie sporządzenia i doręczenia uzasadnienia tego wyroku upływał w dniu 23 maja 2012 r. Sąd I instancji podkreślił, że do wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku nie załączono wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. II W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę. W uzasadnieniu podniesiono, że pełnomocnik w osobie adwokata dla skarżącego ustanowiony został 26 czerwca 2012 r., a wiec po bezskutecznym upływie terminu dla złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 9 maja 2012 r. Wobec zapoznania się z aktami sprawy 30 lipca 2012 r., dopiero od tej daty pełnomocnik mógł podjąć czynności procesowe zmierzające do wniesienia środka odwoławczego, czego efektem był wniosek z 6 sierpnia 2012 r. Podniesiono, iż w takim stanie sprawy ustanowiony z urzędu pełnomocnik nie uchybił żadnemu terminowi, gdyż w dniu, w którym upływał termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku nie był jeszcze pełnomocnikiem skarżącego. Bezzasadne było wobec tego składanie wniosku o przywrócenie terminu od złożenia przedmiotowego wniosku. Wskazano również, że skarżący w dniu 16 maja 2012 r. skierował do Sądu I instancji mylnie zatytułowane jako zażalenie pismo, w którym zawarty był wniosek o ustanowienie pełnomocnika. Wobec tego należało przyjąć, że skarżący działając zgodnie z pouczeniem odnośnie wniesienia środka zaskarżenia miał na celu uzyskanie uzasadnienia zapadłego wyroku i otwarcie dalszej drogi prowadzenia postępowania w sprawie. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Sąd I instancji w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia błędnie wskazał koniec terminu dla skutecznego złożenia wniosku o sporządzeniu i doręczenie uzasadnienia wyroku. Skoro w niniejszej sprawie wyrok wydany został na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. to termin określony w art. 141 § 2 p.p.s.a. wynoszący siedem dni od ogłoszenia wyroku lub doręczenia sentencji wyroku upływał nie 23 maja 2012 r. lecz 16 maja tego roku. Uchybienie to jednak pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu I instancji wobec złożenia wniosku w przedmiocie uzasadnienia wyroku dopiero w dniu 6 sierpnia 2012 r. Jak wskazano powyżej, art. 141 § 2 p.p.s.a. określa, iż w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Termin ten, co jest niesporne na tle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, jest terminem ustawowym i jako taki nie może być on skracany ani przedłużany (por. postanowienia NSA z 15 lipca 2010 r., sygn. akt I OZ 530/10; z 12 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OZ 384/06). W sytuacji gdy skarżący powiadomiono o terminie rozprawy przed Sądem I instancji był obecny na tej rozprawie, a po ogłoszeniu orzeczenia został pouczony o sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego, przeto termin, o którym mowa w art. 141 § 2 p.p.s.a. rozpoczął bieg od dnia ogłoszenia wyroku w sprawie, tj. od 9 maja 2012 r. Niezasadne jest wobec tego stanowisko pełnomocnika skarżącego prezentowane w uzasadnieniu zażalenia, iż skuteczne podjęcie czynności procesowych zmierzających do uzyskania odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem stało się możliwe dopiero po dacie 26 czerwca 2012 r., kiedy to wydano postanowienie o przyznaniu prawa pomocy skarżącemu w postaci ustanowienia dla niego profesjonalnego pełnomocnika. Fakt ten nie miał bowiem żadnego wpływu na okoliczność, iż termin z art. 141 § 2 p.p.s.a. rozpoczął bieg i w dacie postanowienia w przedmiocie prawa pomocy upłynął bezskutecznie. Zauważyć przy tym należy, iż sporządzenie i nadanie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest czynnością wymagającą fachowej wiedzy, a zatem skarżący nie korzystając z pomocy pełnomocnika z urzędu mógł samodzielnie dokonać tej czynności, szczególnie, iż został w tym zakresie prawidłowo pouczony przez Sąd I instancji. Zgodzić się należy z pełnomocnikiem skarżącego, odnośnie okoliczności, iż to nie on jako pełnomocnik wyznaczony z urzędu uchybił terminowi, w okres biegu i bezskutecznego upłynięcia terminu nie był on jeszcze pełnomocnikiem skarżącego. Stwierdzenie, że wobec takiego stanu sprawy bezzasadnym było składanie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest nietrafne. Jak wskazano powyżej, termin określony w art. 141 § 2 p.p.s.a. jest terminem ustawowym, a zatem w przypadku jego uchybienia, co miało miejsce w niniejszej sprawie, w celu skutecznego złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku niezbędnym było przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Zasadnym, a wręcz koniecznym dla nadania prawidłowego biegu sprawie zmierzającej do zainicjowania postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, było złożenie wniosku, o którym mowa w art. 86 i 87 p.p.s.a. Pozbawionym podstaw jest również twierdzenie, iż złożenie przez skarżącego pisma nazwanego zażaleniem w dniu 16 maja 2012 r. miało na celu uzyskanie uzasadnienia wyroku i otwarcie drogi do dalszego postępowania. Przede wszystkim, na co Naczelny Sąd Administracyjny zwracał już uwagę skarżący został prawidłowo pouczony odnośnie sposobu i terminu wniesienia skargi kasacyjnej. Wiedział on zatem, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, a jej wniesienie powinno poprzedzać uzyskanie orzeczenia wraz z uzasadnieniem, albowiem Sąd I instancji pouczając skarżącego o trzydziestodniowym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej wskazał, że termin ten liczy się do dnia otrzymania odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Z tego względu nie można traktować pisma z 16 maja 2012 r., choćby pośrednio, za zmierzające do uzyskania uzasadnienia wyroku z 9 maja 2012 r. Również treść tego pisma, sporządzonego przez samego skarżącego z pominięciem przymusu adwokacko – radcowskiego, nie sugeruje w jakkolwiek sposób aby skarżący domagał się sporządzenia i doręczenia mu uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż zasadzone postanowienie dopowiada prawu, wobec czego w oparci o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.