I OW 142/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Wójtem Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku E. S. w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy w sprawie UZASADNIENIE Prezydent Miasta K. (dalej: Prezydent) wnioskiem z dnia [...] czerwca 2018 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Wójtem Gminy K. (dalej: Wójt), w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku E. S. z dnia [...] września 2017 r. w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Prezydent wniósł o wskazanie Wójta jako organu właściwego, a ponadto o orzeczenie o kosztach postępowania sądowego, w tym o kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu [...] listopada 2017 r. Wójt przekazał Prezydentowi wniosek E. S. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Prezydent decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. przyznał wnioskodawczyni świadczenie wychowawcze na dziecko w okresie od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. w kwocie [...] zł miesięcznie. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W odwołaniu wnioskodawczyni wskazała jako miejsce zamieszkania gminę K.. Prezydent dodał, że wypłacił wnioskodawczyni świadczenie wychowawcze za okres od [...] października 2017 r. do [...] grudnia 2017 r., natomiast od dnia [...] stycznia 2018 r. zaprzestano wypłaty tego świadczenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności Prezydent przekazał akta sprawy Wójtowi powołując się na art. 65 § 1 k.p.a. Dodał, że zgodnie z art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, organem właściwym do realizacji świadczenia wychowawczego jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze. W odpowiedzi na wniosek Wójt domagał się wskazania Prezydenta jako organu właściwego, a ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wójt wskazał, że wnioskodawczyni od wielu lat stale zamieszkuje w K., a jej twierdzenia o zamieszkiwaniu w K. wywodzą się jedynie z działań zmierzających do obejścia prawa, tj. chęci bezprawnego uzyskania wysokiego świadczenia z tytułu jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka w kwocie [...] zł (tzw. becikowe gminne), finansowanego ze środków własnych gminy. Bezsprzecznym jest, że wnioskodawczyni przebywa i pracuje w K., a dziecko chodzi tam do przedszkola. Aby dowieść powyższej okoliczności Wójt wielokrotnie wzywał wnioskodawczynię do uprawdopodobnienia swojego miejsca zamieszkania poprzez przedstawienie jakiegokolwiek dokumentu pozwalającego to ustalić, takiego jak np. umowa potwierdzająca tytuł prawny do lokalu, umowa o pracę, dokument wskazujący na to, kto jest lekarzem POZ dzieci zamieszkujących wspólnie z wnioskodawczynią, jednak wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnego z ww. dokumentów. Twierdzenie, że zamieszkuje ona w K. oparte jest jedynie na jej oświadczeniu. W ocenie Wójta organ nie przeprowadził w żadnym zakresie postępowania dowodowego pozwalającego na potwierdzenie miejsca zamieszkania strony postępowania. Nie sposób uznać, że uzyskanie oświadczenia strony o miejscu zamieszkania, w świetle powyższych wątpliwości, pozwala na uznanie, że wnioskodawczyni zamieszkuje w K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie spór zainicjowany wnioskiem Prezydenta ma charakter negatywnego sporu o właściwość w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Zgodnie z art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018, poz. 2134), organem właściwym do realizacji świadczenia wychowawczego jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze. Jak wynika z art. 13 ust. 2 ww. ustawy, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkiwania osoby ubiegającej się o świadczenie. Analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazuje, że wnioskodawczyni nie posiada zameldowania stałego, ani czasowego na terenie gminy K.. Jakkolwiek kwestia zameldowania nie jest przesądzająca dla ustalenia miejsca zamieszkania, to również brak jest też jakichkolwiek danych wskazujących na zamieszkiwanie wnioskodawczyni na terenie tej gminy K., poza jej oświadczeniem zawartym w odwołaniu. W toku prowadzonego postępowania wnioskodawczyni w żaden sposób nie uprawdopodobniła aby zamieszkiwała lub była zameldowana na terenie tej gminy, pomimo skierowanych do niej wezwań w tym zakresie. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że Prezydent decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. przyznał już wnioskodawczyni świadczenie wychowawcze na dziecko. Wskazać wypadnie, że co do zasady miejsce zamieszkania wnioskodawcy w sprawach o świadczenie 500+ jest ustalane na podstawie jego oświadczenia. Tym niemniej w okolicznościach niniejszej sprawy trudno dać wiarę oświadczeniu wnioskodawczyni, w szczególności wobec zgromadzonych dokumentów oraz jej pasywnej postawy wobec prób wyjaśnienia przez organy tej okoliczności. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy do załatwienia wniosku wnioskodawczyni, orzekając na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w przedmiocie kosztów postępowania (których domagały się oba pozostające w sporze organy), albowiem w sprawach z wniosków o rozstrzygnięcie przez sąd sporów o właściwość oraz sporów kompetencyjnych, w każdym przypadku strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Przepisy p.p.s.a. nie przewidują w tego rodzaju sprawach rozliczenia przez sąd administracyjny kosztów postępowania pomiędzy stronami. Zgodnie zaś z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.