II OSK 1357/13

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Bogucka Protokolant asystent sędziego Marta Romanowska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1277/12 w sprawie ze skargi T.W. na niewykonanie wyroku NSA z dnia 19 maja 2003 r. w sprawie o sygnaturze akt OSA 1/03 przez Szpital A. w W. oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wyrokiem z 8 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T.W. (dalej jako "skarżąca") na niewykonanie przez Szpital A. w W. (dalej jako "szpital") wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r. w sprawie sygn. akt OSA 1/03. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca wniosła skargę na niewykonanie przez szpital prawomocnego wyroku składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r., sygn. akt OSA 1/03, w przedmiocie udostępnienia dokumentacji medycznej. Skarżąca wniosła o wymierzenie szpitalowi grzywny w wysokości 25.000 zł oraz wydanie, w trybie art. 155 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), postanowienia sygnalizacyjnego w związku ze znaczną przewlekłością postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że wyrokiem z 19 maja 2003 r., Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił jej skargę w przedmiocie uznania uprawnień wynikających z przepisów prawa, dotyczących dostępu do dokumentacji medycznej. Wyrokiem z 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1389/04, Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 marca 2004 r., wydany w sprawie o sygn. akt I SA 1809/03, wymierzający grzywę w kwocie 6.000 zł podmiotowi obowiązanemu do udostępnienia żądanej dokumentacji medycznej za bezczynność po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r. W ocenie skarżącej, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r. nadal nie został w całości wykonany, ponieważ po prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2005 r., szpital nie podjął żadnej czynności w sprawie. W odpowiedzi na skargę szpital wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przekazał skarżącej dokumentację zbiorczą w zakresie dotyczącym jej osoby w formie wyciągów, odpisów, kopii o czym świadczy korespondencja ze skarżącą znajdująca się w aktach sprawy. Ponadto szpital wskazał, że skarżąca żądała także dokumentów, które nazwała "protokół z księgi bloku operacyjnego", "zapis księgi osób oczekujących na operację", "protokół z posiedzenia konsylium lekarskiego", "zeszyt osób oczekujących na operację", "księga raportów lekarskich". Szpital nie posiada takich dokumentów. Zgodnie z obowiązującym w 1998 r. rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 grudnia 1993 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania (Dz.U. z 1993 r. Nr 3, poz. 13 – dalej jako "rozporządzenie"), w skład dokumentacji medycznej nie wchodzą powyższe dokumenty. Szpital wyjaśnił, że kilkukrotnie informował skarżąca o tej okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 października 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1918/10, oddalił skargę skarżącej na niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r. Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ, szpital był pozbawiony możliwości wykonania w pełni wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r. Sąd podkreślił, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy związany jest wydanymi wcześniej wyrokami: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r., z 15 kwietnia 2005 r. oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 marca 2004 r. Sąd wyjaśnił także, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r., udostępnieniu mogły podlegać tylko dotyczące skarżącej dane z dokumentacji zbiorczej szpitala, dokumentowane w księgach, które szpital miał obowiązek prowadzić na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 grudnia 1993 r. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że niewykonanie wyroku polega także na nieudostępnieniu jej innej dokumentacji, poza wymienioną w § 10 rozporządzenia, która w przekonaniu skarżącej była przez szpital prowadzona. Wymienione wyżej wyroki, w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r., dotyczyły wydania skarżącej dokumentacji medycznej zbiorczej, o której była mowa w § 10 pkt 2 lit. a/, c/–h/ rozporządzenia. W tym też zakresie skarżąca mogła domagać się udostępnienia dokumentacji medycznej dotyczącej jej osoby. Sąd wskazał ponadto, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kontrolując już raz kwestię niewykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r., ustalił, że wyrok ten nie został w pełni wykonany, ponieważ skarżącej nie zostały udostępnione zapisy z księgi raportów lekarskich. W zakresie wydania innych dokumentów, o których mowa w § 10 rozporządzenia, Sąd nie stwierdził żadnych uchybień. W ramach korespondencji kierowanej przez szpital wydano skarżącej następujące dokumenty dotyczące: badań histopatologicznych, wpisów do ksiąg pracowni analitycznej, badań rentgenowskich, USG, księgi raportów pielęgniarskich, opisu (protokołu) operacji, skierowania na badanie histopatologiczne, grupy krwi, zapisów z księgi przyjęć, zapisów zaleceń lekarskich, historii choroby, karty informacyjnej leczenia szpitalnego oraz karty ambulatoryjnej. Jak wynika z akt sądowych sprawy sygn. akt I SA 1809/03, wszystkie te dokumenty zostały wydane skarżącej już na etapie orzekania przez Sąd w tej sprawie. Sąd stwierdził więc, że szpital wydał skarżącej wszystkie dokumenty, do czego był obowiązany zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r., z wyjątkiem zapisów z księgi raportów lekarskich (§ 10 pkt 2 lit. d/ rozporządzenia), której zapisów nie prowadził. Wydając wyrok w sprawie sygn. akt I SA 1809/03 Sąd nie posiadał żadnej informacji w tym przedmiocie. Zdaniem Sądu I instancji, okoliczność ta została potwierdzona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2005 r. sygn. akt OSK 1389/04, w którym stwierdzono, że "okoliczność, iż szpital, wbrew wynikającego z cytowanego wyżej rozporządzenia obowiązku, nie prowadzi żądanej przez T.W. dokumentacji – zasygnalizowana dopiero w skardze kasacyjnej – jest bez znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy". Ponadto okoliczność ta została ponownie potwierdzona przez szpital w piśmie z 20 lipca 2011 r. stanowiącym odpowiedź na zobowiązanie Sądu z 16 czerwca 2011 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 października 2011 r., wniosła skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 77/12 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 października 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1918/10 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 października 2011 r., jest już kolejnym wyrokiem wydanym w sprawie. Zakres orzekania określony został już w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pacjent publicznego zakładu opieki zdrowotnej ma uprawnienie do udostępnienia mu dokumentacji medycznej zbiorczej prowadzonej przez zakład, w zakresie dotyczącym jego osoby, wynikającej z art. 18 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 91, poz. 408 ze zm. – dalej jako u.z.o.z.). Przedmiotem postępowania była zatem kwestia niewydania przez szpital dokumentacji zbiorczej dotyczącej skarżącej, a nie dokumentacji indywidualnej, czy też innej niż wymieniona w § 10 rozporządzenia, a która w przekonaniu skarżącej była przez szpital prowadzona. Udostępnieniu mogły podlegać tylko dotyczące skarżącej dane z dokumentacji zbiorczej szpitala, dokumentowane w księgach, które szpital miał obowiązek prowadzić na podstawie przepisów rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 marca 2004 r., sygn. akt I SA 1809/03 o ukaraniu szpitala grzywną, wskazano, że udostępnione zostały skarżącej wszystkie wypisy z dokumentacji zbiorczej szpitala za wyjątkiem zapisów z księgi raportów lekarskich. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną od tego wyroku, (wyrok z 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1389/04), pogląd ten podzielił. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził więc, że jest związany poglądem prawnym wyrażonym w tym orzeczeniu. Cały czas nierozstrzygnięta pozostaje kwestia czy szpital prowadził księgi raportów lekarskich, o których mowa w § 10 pkt 2 lit. d/ cytowanego rozporządzenia. Z pisma szpitala z 20 lipca 2011 r. wynika, że księga raportów lekarskich była prowadzona tylko dla bloku porodowego, a więc nie obejmowała skarżącej, która przeszła operację na oddziale ginekologicznym. Natomiast z treści pisma z 23 grudnia 2011 r., które jest odpowiedzią szpitala na postanowienie sygnalizacyjne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynika, że "księga raportów lekarskich jest prowadzona i zawiera informacje o całodobowej działalności lekarskiej w zakresie porodów, zabiegów, nieplanowanych operacji i ciężkich stanów chorych. Nie są do niej wpisywane planowane operacje ginekologiczne, które odbyły się bez powikłań; te zaś są wpisywane w księgę operacyjną." Z uwagi na okoliczność, że operacja skarżącej przebiegła bez powikłań, w księdze raportów lekarskich nie ma wpisów dotyczących jej osoby. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zgodzić się z jednoznacznym stanowiskiem Sądu I instancji, że szpital nie mógł wydać skarżącej wypisów z księgi raportów lekarskich, bowiem takiej nie prowadził. Niewyjaśniona pozostaje więc kwestia prowadzenia przez szpital księgi raportów lekarskich oraz w jakim zakresie skarżąca była, w związku z przebytym zabiegiem operacyjnym, do tej księgi wpisana. Ponownie rozpoznając skargę skarżącej, Sąd I instancji podkreślił, że jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając na uwadze wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zwrócił się do szpitala zobowiązując do nadesłania odpisu księgi raportów lekarskich prowadzonej przez szpital z dat, w których wykonywane były zabiegi u skarżącej. W odpowiedzi szpital wyjaśnił, że w okresie hospitalizacji skarżącej w 1998 r. prowadził księgę raportów lekarskich na bloku porodowym dotyczącą kobiet rodzących, zaś wszystkie zapisy dotyczące pacjentek po operacjach ginekologicznych prowadzone były w historii choroby pacjentki. Sąd I instancji zwrócił się do szpitala o nadesłanie odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem księgi raportów lekarskich prowadzonego na bloku operacyjnym w okresie przeprowadzonych u skarżącej zabiegów, jednak z uzyskanych informacji wynika, że szpital dokumentacją tą już nie dysponuje. Zgodnie bowiem z rozporządzeniem z dnia 10 sierpnia 2001 r. Ministra Zdrowia w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania (Dz.U. Nr 88, poz. 966), została ona przekazana do zniszczenia po upływie 10 lat jej przechowywania. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że brak jest w sprawie dowodu, że księga raportów lekarskich dotycząca okresu w którym wykonywano zabiegi u skarżącej zawierała informacje dotyczące zbiegów ginekologicznych, bowiem szpital konsekwentnie wskazuje, że księga ta dotyczyła jedynie kobiet rodzących na bloku porodowym. W ocenie Sądu I instancji należy więc uznać, że chociaż szpital w kontrolowanym okresie prowadził księgę raportów lekarskich, jednak obejmowała ona jedynie pacjentki rodzące a nie jak w przypadku skarżącej poddane planowanym zabiegom ginekologicznym. Zdaniem Sądu I instancji, nie ulega więc wątpliwości, że szpital wydał skarżącej wszystkie dokumenty do czego był obowiązany zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r., z wyjątkiem zapisów z księgi raportów lekarskich (§ 10 pkt 2 lit. d/ rozporządzenia), którą prowadził w zakresie nieuwzględniającym przypadku skarżącej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie skarżącej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie daje podstaw uznania, że Sąd I instancji dokonał wszechstronnej kontroli działalności szpitala. W konsekwencji tego doszło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że w księdze raportów bloku operacyjnego nie było zapisów dotyczących skarżącej, pomimo że księgi tej Sąd I instancji nie otrzymał z powodu jej zniszczenia przez szpital. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Po pierwsze, należy podkreślić, że nie jest zasadny zarzut kasacyjny dotyczący tylko naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wynika to z tego, że w świetle uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, przepis art.141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną – zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – tylko jeżeli uzasadnienie orzeczenia Sądu I instancji nie zawiera stanowiska co to stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co oczywiście w tej sprawie nie wystąpiło. Po drugie, norma art. 141 § 4 p.p.s.a. określa, jakie elementy powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie. Uwzględniejąc normatywną treść powyższego przepisu prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Ponadto chociaż czynność sporządzenia uzasadnienia, dokonywana już po rozstrzygnięciu sprawy i mająca sprawozdawczy charakter, sama nie może wpłynąć na to rozstrzygnięcie czyli na wynik sprawy, to jednak tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca obowiązkiem sądu administracyjnego kontrola działalności administacji publicznej pod względem jej zgodności z prawem została zrealizowana, i że prowadzone przez sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa. W szczególności Sąd I instancji w tej sprawie prawidłowo stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że chociaż szpital w tym kontrolowanym okresie prowadził ksiegę raportów lekarskich, to jednak dotyczyła ona tylko pacjentek rodzących, a nie obejmowała pacjentek – tak jak w przypadku skarżącej – poddawanych planowanym zabiegom ginekologicznym. Dlatego też Sąd I instancji dokonując kontroli stanu faktycznego ustalonego w tej sprawie prawidłowo orzekł, że szpital wydał skarżacej wszystkie dokumenty zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r., sygn. akt OSA 1/03. Natomiast nie zostały przekazane zapisy z księgi raportów lekarskich, ponieważ nie obejmowały, z przyczyny wyżej wymienionej, przypadku skarżącej, a ponadto dokumentacja ta została po okresie jej przechowywania przekazana do zniszczenia. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie kontrola uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia prowadzi do wniosku, że uzasadnienie to spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie to precyzyjnie wskazuje przesłanki nieuwzględnienia skargi wniesionej do Sądu I instancji, pomimo że niewłaściwie w nim powołuje "ustawę z dnia 10 sierpnia 2001 r.", a w istocie jest to rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2001 r. ponieważ w pozostałym zakresie prawidłowo wyjaśnia powody zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 151 p.p.s.a. W tej sytuacji nie sposób uznać, że Sąd I instancji naruszył przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego wyroku. Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.