II GZ 407/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 28 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1498/19 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uznania kwalifikacji zawodowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt VI/SA 1498/19 odrzucił skargę M. P. na decyzję Krajowej Rady Polskiej Inżynierów Budownictwa z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania kwalifikacji zawodowych. Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu postanowienia, iż jak wynika z Urzędowego Poświadczenia Odbioru, zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 24 lutego 2018 r. Skarżący został w niej prawidłowo pouczony o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia. Pomimo prawidłowego pouczenia, skarżący wniósł, drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy ePUAP, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 17 czerwca 2019 r. (jak wynika z Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia – k. 9 akt sprawy), a zatem z uchybieniem terminu do jej wniesienia (o ok. 1 rok i 2 miesiące). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., obecnie: Dz.U. z 2022, poz. 329, dalej: p.p.s.a.) postanowił, o odrzuceniu skargi. Zażalenie na powyższe orzeczenie wniósł M. P., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając: - naruszenie art. 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, nieodpowiadające wymogom z art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej; - naruszanie art. 53 (1) p.p.s.a., poprzez wadliwe przyjęcie, że doszło do uchybienia terminu złożenia skargi, w sytuacji gdzie skarżącemu doręczono kopię decyzji a nie oryginał; - naruszanie art. 109 (1) k.p.a., pominięcie przez sąd wymagań, tj. pominięcie że stronie doręcza się oryginał decyzji, a nie jej kopie; - naruszenie art. 391 (1) k.p.a., poprzez wadliwe przyjęcie, że skan decyzji w formie PDF, bez pliku zawierającego podpis elektroniczny, spełnia wymagania przewidziane dla stosowania środków komunikacji elektronicznej, których stanowi art. 2 pkt 5 ustawy z 2002 r. o świadczeniach usług drogą elektroniczną. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuję: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Art. 58 § 1 pkt. 2 p.p.s.a., daje sądowi podstawę do odrzucenia skargi w sytuacji, gdy została ona wniesiona z uchybieniem przewidzianego przez ustawę terminu do jej wniesienia. W rozpoznawanej sprawie przepis ten stanowił podstawę prawną zaskarżonego zażaleniem orzeczenia Sądu I instancji. WSA w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia odrzucił skargę strony wskazując, iż została ona wniesiona z uchybieniem termin bez zbadania skuteczności doręczonej decyzji. Jak wynika z akt administracyjnych zaskarżona decyzja została wydana na piśmie z odręcznym podpisami, a doręczona została stronie skarżącej w formie skanu (PDF) bez opatrzenia podpisem kwalifikowanym w dniu 24 lutego 2018 r. Jak wynika z art. 109 § 1 i § 2 k.p.a. o wprowadzeniu decyzji do obrotu prawnego i jej obowiązywaniu wobec strony można mówić dopiero z chwilą doręczenia, a wyjątkowo - ustnego ogłoszenia. Decyzja administracyjna zaczyna funkcjonować w obrocie prawnym od momentu jej skutecznego doręczenia. Przesądza o tym art. 110 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest związany decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Moment skutecznego doręczenia decyzji stronie ma zatem dwojakie znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania administracyjnego. Po pierwsze, z tą chwilą decyzja zaczyna wiązać organ, który ją wydał i jednocześnie - co jest szczególnie istotne w tej sprawie - dopiero od tego momentu może zostać zaskarżona we właściwy sposób. Tym samym decyzja administracyjna, chociaż podpisana przez organ, który ją wydał, nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych przed jej doręczeniem lub ogłoszeniem stronie (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019 r., s. 662). Przytaczając w tym miejscu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2016 r., sygn. akt I OSK 966/15, należy zgodzić się z zawartym w nim stanowiskiem, że skoro według art. 109 § 1 k.p.a. decyzję doręcza się stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej, to znaczy, że ustawodawca wyraźnie wskazał, że przedmiotem doręczenia jest decyzja w formie pisemnej albo w formie wynikającej z przesłania jej środkami komunikacji elektronicznej, a nie jej kopia, skan itp. Przepis art. 109 § 1 k.p.a. zobowiązuje zatem organ administracji publicznej do doręczenia stronie decyzji, co należy rozumieć jako obowiązek doręczenia stronie oryginału decyzji. Skan decyzji w formie PDF, bez pliku zawierającego podpis elektroniczny, nie spełnia wymagań przewidzianych dla doręczenia decyzji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o których stanowi art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2013 r. poz. 1422, ze zm.), mający zastosowanie w procedurze administracyjnej na podstawie art. 39¹ § 1 k.p.a. Środkami komunikacji elektronicznej są bowiem rozwiązania techniczne, w tym urządzenia teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidualne porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi, a w szczególności poczta elektroniczna. Z art. 39¹ § 1 k.p.a. wynika zaś, że dokument przesyłany środkami komunikacji elektronicznej ma postać dokumentu elektronicznego, co wyklucza możliwość uznania skanu decyzji w formie PDF, bez pliku zawierającego podpis elektroniczny, za dokument elektroniczny. Pisma w formie dokumentu elektronicznego muszą spełniać wymagania właściwe technologii komunikacji elektronicznej, dlatego istotne jest ustalenie w jaki sposób została podpisana decyzja pierwszej instancji oraz czy prawidłowo została doręczona. W aktach administracyjnych znajduje się egzemplarz decyzji z 14 lutego 2018 r. podpisany tradycyjnie (własnoręcznie) oraz Urzędowe poświadczenie odbioru decyzji przez skarżącego w formie elektronicznej w dniu 24 lutego 2018 r. (k. 136-130) nieopatrzone podpisem kwalifikowanym. Brak w aktach sprawy decyzji podpisanej elektronicznie. Decyzja podpisana tradycyjnie (własnoręcznie) powinna zostać doręczona stronom na piśmie, natomiast decyzja podpisana elektronicznie powinna być doręczona za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Istotne jest zatem ustalenie, czy stronie faktycznie doręczono decyzję podpisaną elektronicznie, czy też jej skan w formie PDF. Biorąc pod uwagę, że w aktach znajduje się jedynie decyzja podpisana tradycyjnie (własnoręcznie) wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru decyzji w postaci elektronicznej, należało stwierdzić, że przedwczesne było uznanie przez Sąd pierwszej instancji, iż zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona, co skutkowało błędnym ustalaniem, iż strona uchybiła terminowi do wniesienia skargi i jej odrzuceniem. Wobec powyższego należało uznać zarzuty postawione w zażaleniu za zasadne, a odrzucenie skargi za przedwczesne. Mając na względzie wskazane wyżej uchybienia NSA orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.