III OSK 2623/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S.A. z siedzibą w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 624/22 odrzucającego skargę A. S.A. z siedzibą w K. na akt Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach w przedmiocie odmowy wykreślenia z rejestru informacji o przekroczeniu dopuszczalnych poziomów pól elektroenergetycznych postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Postanowieniem z 17 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę A. S.A. w K. (dalej: spółka) na akt Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach w przedmiocie odmowy wykreślenia z rejestru informacji o przekroczeniu dopuszczalnych poziomów pól elektroenergetycznych (pkt 1 postanowienia). Ponadto Sąd I instancji zwrócił spółce wpis sądowy od skargi (pkt 2 postanowienia). W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że spółka wniosła skargę na odmowę wykreślenia z rejestru prowadzonego na podstawie art. 124 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm.), informacji o przekroczeniu dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych. Odrzucając skargę Sąd I instancji wskazał, że przedmiot skargi nie należy do aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2-4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Nie jest bowiem skierowany względem rozstrzygnięcia organu i w związku z tym nie może być uznany za decyzję administracyjną, postanowienie bądź inny akt lub czynność wskazany w przywołanych wyżej przepisach regulujących właściwość sądów administracyjnych. W ocenie Sądu I instancji, pismo Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach z 16 lutego 2022 r. zawiera wskazanie organu właściwego do rozstrzygnięcia przedmiotu danej sprawy, wyjaśniając jednocześnie zmianę właściwości podyktowaną zmianą przepisów w tym zakresie. Pismo to ma więc jedynie charakter pisma informującego spółkę o organie właściwym dla rozpoznania wniosku w oparciu o aktualne brzmienie art. 124 ust. 1 p.o.ś. Zdaniem Sądu I instancji, pismo organu z 16 lutego 2022 r. nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, jak i odmowy wykreślenia wpisu. Zaskarżone pismo nie stanowi również decyzji administracyjnej. Ubocznie Sąd I instancji zauważył, że nawet jeżeli przyjąć, że pismo to stanowiło decyzję administracyjną, to skarga w tym przedmiocie również podlegała odrzuceniu z uwagi na brak wyczerpania administracyjnego toku instancji. Pismem z 2 września 2022 r., zatytułowanym "Zażalenie", spółka zaskarżyła postanowienie z 17 sierpnia 2022 r. w zakresie punktu pierwszego. Powyższe pismo Sąd I instancji potraktował jako skargę kasacyjną. W ramach zarzutów skargi kasacyjnej spółka zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 i art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto spółka wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze, wnioski skargi kasacyjnej zostały częściowo błędnie sformułowane. Spółka zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji w części obejmującej odrzucenie skargi (pkt 1), natomiast uznała, że pkt 2 tego postanowienia dotyczący zwrotu wpisu sądowego od skargi jest dla niej korzystny i nie podlega zaskarżeniu. Spółka pomija jednak, że zwrot wpisu sądowego od skargi był w tym przypadku skutkiem odrzucenia skargi i ewentualne uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie postanowienia o odrzuceniu skargi musi również skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia w zakresie w jakim dotyczy zwrotu wpisu. Ponadto żaden z przepisów ustawy p.p.s.a., jak i żaden przepis szczególny nie przewidują możliwości zasądzenia kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi, a zatem brak jest podstaw do formułowania wniosku o zasądzenie kosztów postępowania w tego rodzaju sprawie. Po drugie, zakres kognicji sądów administracyjnych został określony w art. 3 § 2 p.p.s.a. Nie jest w ramach skargi kasacyjnej kwestionowane, że zaskarżone pismo nie mieści się w żadnej kategorii form działania organów administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 i pkt 4a-7 p.p.s.a. Natomiast w ramach zarzutów kasacyjnych spółka zarzuciła naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że akty i czynności o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., mają następujące cechy: 1) nie są decyzją ani postanowieniem; 2) mają charakter zewnętrzny, tj. są skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi; 3) są skierowane do indywidualnego podmiotu, a więc nie mają charakteru generalnego; 4) mają charakter publicznoprawny (należą do materii z zakresu administracji publicznej i mają charakter władczy); 5) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 6) podejmowane są przez podmiot wykonujący administrację publiczną. Te elementy określa się jako konstytuujące pojęcie aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 14/13 oraz B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego z 2006 r., nr 2, str. 16). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone pismo nie rozstrzyga władczo o obowiązkach lub uprawnieniach wynikających z przepisów prawa, ponieważ stanowi wyłącznie informację dla spółki o stanie sprawy. Tak też należy rozumieć stwierdzenie przez organ w tym piśmie, że "nie ma obecnie podstaw do realizacji wniosku o wykreślenie z rejestru prowadzonego na podstawie art. 124 p.o.ś. informacji o przekroczeniu dopuszczalnych poziomów pól elektroenegetycznych". Wynika to bowiem z tego, że wojewódzki inspektor ochrony środowiska nie ma kompetencji w zakresie rejestru, o którym stanowi art. 124 ust. 1 p.o.ś. Wbrew stanowisku spółki, bez znaczenia jest, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Katowicach nie wystąpił o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, ponieważ organ ten nie kwestionuje braku swojej kompetencji w tej sprawie, ale wskazuje spółce właściwy organ, do którego powinien zostać złożony wniosek o wykreślenie z rejestru. Jedynie ubocznie zauważyć należy, że również stronie przysługuje prawo złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, jak i ewentualnie inne środki prawne mające zwalczać brak załatwienia sprawy w stosownym terminie. Powyższe oznacza, że nie można zaskarżonego pisma zakwalifikować jako aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., co wyklucza kognicję wojewódzkiego sądu administracyjnego na tej podstawie. Skarga podlegała zatem odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji. Zarzuty podnoszące naruszenie powołanych przepisów nie zasługiwały więc na uwzględnienie. Powyższe oznacza, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.