I SA/Łd 550/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 30 maja 2022 roku nr 1001-IOV-1.4103.21.2022.2.U26.JP w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2008 r. 1. oddala skargę, 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. C. kwotę 240 złotych (dwieście czterdzieści) powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. UZASADNIENIE Pismem z dnia 9 marca 2022 r. P. M. (dalej jako: "skarżący") zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu (dalej jako: "NUS", "organ I instancji") o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za okres od maja do września 2008 r. oraz o zwrot nadpłaconej kwoty. Skarżący kwestionuje fakt, że w okresie od 28 października 2013 r. do 27 maja 2019 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i w związku z tym powołuje się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., SK 40/12, który przesądził o niezgodności z Konstytucją art. 70 § 8 O.p., mającego wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia w jego sprawie. Zobowiązanie w podatku od towarów i usług za ww. okres było przedawnione już w dacie dokonania przez skarżącego zapłaty podatku na mocy ugody sądowej. Postanowieniem z dnia 18 marca 2022 r. NUS odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie ww. wniosku, a zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 maja 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej jako: "DIAS", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 9 listopada 2018 r., sygn. akt I FSK 2149/16 NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Łodzi z dnia 8 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 288/16, od decyzji DIAS z dnia 25 stycznia 2016 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od maja do września 2008 r. We wskazanych orzeczeniach wyjaśniono, że w sprawie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia w trybie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Ponadto przepisy o stwierdzeniu nadpłaty nie przewidują możliwości podważania ostatecznych decyzji podatkowych. W skardze na ww. postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie oraz zarzucił naruszenie art. 165a § 1 i art. 217 O.p., przez odmowę wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia 21 października 2022 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał w całości skargę i podniesione w niej zarzuty, a także wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania i o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że nie zostały one pokryte w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kontroli Sądu poddano postanowienie DIAS z dnia 30 maja 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie NUS z dnia 18 marca 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania na skutek wniosku skarżącego o stwierdzenie nadpłaty w VAT za okres od maja do września 2008 r. Podstawą tego postanowienia był przepis art. 165a § 1 O.p., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak podkreśla się w orzecznictwie, użyte w art. 165a § 1 O.p. wyrażenie "nie może być wszczęte z innych przyczyn" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa, bądź poszczególne przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny (wyrok NSA z dnia 25 września 2019 r., I FSK 1335/17, CBOSA). Jedną z przyczyn odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku podatnika o stwierdzenie nadpłaty podatku jest istnienie ostatecznej decyzji wymiarowej co do tego podatku. Wówczas bowiem organ podatkowy jest związany ustaleniami wynikającymi z ostatecznej decyzji wymiarowej, a przede wszystkim wysokością określonego zobowiązania podatkowego. Takie rozstrzygnięcie w sposób wiążący i trwały ustanawia stosunek administracyjnoprawny, a jego uchylenie lub zmiana, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych prawem (art. 128 O.p.). Nie może to natomiast nastąpić w drodze wniosku o stwierdzenie nadpłaty, gdyż wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie służy do weryfikowania decyzji wymiarowej, nie można też w tej drodze pobawić jej mocy prawnej. Zatem postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może być wszczęte, gdy określony w ostatecznej decyzji wymiarowej podatek stanowi kwotę należną (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2018 r. II FSK 1250/16. CBOSA). Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w rozpoznanej sprawie. W obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna – i prawomocna – decyzja NUS z dnia 7 października 2015 r. określająca skarżącemu wysokość zobowiązania w VAT za okres od maja do września 2008 r., utrzymana w mocy przez DIAS decyzją z dnia 25 stycznia 2016 r., od której skarga została oddalona wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 8 lipca 2016 r. I SA/Łd 288/16, od którego to wyroku z kolei NSA oddalił skargę kasacyjną skarżącego wyrokiem z dnia 9 listopada 2018 r. I FSK 2149/16. W wyrokach tych kwestia przedawnienia była analizowana i uznano w nich, że do przedawnienia nie doszło. Bez wzruszenia tej decyzji nie było więc podstaw do wszczynania postępowania z wniosku skarżącego o stwierdzenie nadpłaty, byłoby to bowiem działanie w stanie powagi rzeczy rozstrzygniętej – sprzeczne z prawem w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności takiej decyzji (art. 247 § 1 pkt 4 O.p.). W tych okolicznościach organy nie miały więc podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego – nie pozostawało im nic innego, jak zastosowanie art. 165a O.p., co też słusznie uczyniły. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji (art. 151 p.p.s.a.). db