I OZ 776/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 9 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Łd 310/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zasiłku stałego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przyznania W. S. prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż skarżący w swoim wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zawarł żadnych oświadczeń odnośnie stanu majątkowego i rodzinnego, wskazując jedynie, iż jest właścicielem dwóch lokali mieszkaniowych. Ponadto skarżący podniósł, iż jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, pozostaje na utrzymaniu syna, rodziny i znajomych i nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych. Wezwany na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. do przedłożenia dodatkowych informacji o osobach pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, źródłach dochodów oraz wydatkach, skarżący stwierdził, iż zatrudniony jest na - etatu i od wielu lat znajduje się na utrzymaniu syna, a jego miesięczne wydatki wynoszą około 400 zł i są finansowane przez syna. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 lipca 2008 r., którym odmówiono W. S. przyznania prawa pomocy, skarżący podniósł, iż był osobą bezrobotną do dnia 2 czerwca 2008 r., kiedy to uzyskał zatrudnienie, o czym nie wiedział w momencie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, a wynagrodzenie za wykonywaną pracę wynosi 290 zł miesięcznie. Ponadto podkreślił on, iż właścicielem jednego z lokali, które otrzymał w spadku po zmarłym ojcu, był jedynie czasowo, a w lipcu 2008 r. przekazał je na rzecz swojego syna. Oceniając wniosek W. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, iż skarżący w żaden sposób nie potwierdził ani wysokości swoich zarobków, ani nie wyjaśnił w sposób dostateczny sytuacji związanej z posiadaniem dwóch lokali mieszkalnych. Sąd podkreślił, że strona nie wskazała wysokości dochodów syna, na utrzymaniu którego się znajduje, a oświadczenia co do samodzielności finansowej jej syna są ze sobą sprzeczne. W ocenie Sądu I instancji skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Zażalenie na to postanowienie wniósł W. S., stwierdzając ponownie, iż nie wiedział o fakcie zatrudnienia go przez znajome mu osoby w chwili gdy składał wniosek o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc się zaś do kwestii utrzymania skarżącego przez jego syna podniósł on, iż syn pracuje poza granicami kraju i nie istnieje realna możliwość przedstawienia zaświadczenia o wysokości jego zarobków. Ponadto skarżący stwierdził, iż lokal mieszkalny, którego właścicielem stał się na mocy postanowienia o nabyciu spadku po zmarłym ojcu przekazany został w dniu 16 lipca 2008 r. umową darowizny na rzecz jego syna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może nastąpić jeżeli osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania niezbędnego dla siebie i rodziny. W przedmiotowej sprawie W. S. zwrócił się z wnioskiem o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu, uzasadniając swą prośbę trudną sytuacją materialną, wynikającą z faktu długotrwałego pozostawania bezrobotnym. Skarżący stwierdził, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a utrzymuje się dzięki pomocy syna i znajomych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, mimo złożenia przez skarżącego dodatkowych oświadczeń, nie dał wiary twierdzeniom strony, podnosząc, iż nie wyjaśnił on w sposób dostateczny wysokości uzyskiwanych przez syna dochodów oraz stwierdzając, iż niejasną jest sytuacja związana z faktem posiadania przez skarżącego aż dwóch lokali mieszkalnych i z tej przyczyny odmówił uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko Sądu I instancji uznać należy za niezasadne, szczególnie wobec wyjaśnień podniesionych w zażaleniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie znajduje uzasadnienia żądanie Sądu co do wskazania dochodów syna W. S., który zgodnie z oświadczeniem strony nie zamieszkuje ze skarżącym, ani nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa. Fakt, iż syn wspomaga finansowo skarżącego, który przez długi okres czasu pozostawał bez zatrudnienia, nie uzasadnia - zdaniem Sądu II instancji - żądania wykazania dokładnych jego dochodów, bowiem ich wysokość nie ma istotnego znaczenia dla sytuacji materialnej i majątkowej strony, a tylko te przesłanki, w połączeniu z sytuacją rodzinną, mogą być podstawą dla orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy. Ponadto niezrozumiałym jest wywód Sądu I instancji na temat "samodzielności" syna skarżącego i jej ewentualnego znaczenia dla oceny wniosku. Jak wynika z oświadczenia skarżącego jego syn od co najmniej czterech lat prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i pracuje poza granicami kraju, zatem nie można w żaden sposób przyjąć, że jego sytuacja materialna może znacząco wpływać na zasadność żądania skarżącego. Także wywód Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiocie lokali mieszkalnych, posiadanych przez skarżącego, nie może stanowić podstawy dla odmowy przyznania stronie prawa pomocy. Do zażalenia załączona została kopia aktu notarialnego z dnia 16 lipca 2008 r., którą przekazano w drodze umowy darowizny własność lokalu mieszkalnego usytuowanego pod numerem [...] w budynku przy ul. [...], blok [...]. Oświadczenie o dokonaniu takiej darowizny zawarte zostało także w piśmie skarżącego z dnia 23 sierpnia 2008 r. Zatem już w momencie wydania postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy skarżący nie był już właścicielem tego lokalu, a stwierdzenie Sądu I instancji, iż nie wykazał on w żaden sposób, że taka czynność miała miejsce nie może być uznane za zasadne. Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny zauważa ponadto, iż instytucja prawa pomocy, wprowadzona do przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne, ma na celu umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w ciężkiej sytuacji materialnej, osiągającym znikome dochody lub dochodów tych całkowicie pozbawionych. W. S., uzyskujący miesięczny dochód w wysokości 290 zł, bez wątpienia do takich osób może być zaliczony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uzasadniając odmowę przyznania stronie prawa pomocy stwierdzeniem o niedostatecznym udowodnieniu okoliczności wskazanych we wniosku - i to mimo kilkukrotnego uzupełniania oświadczeń skarżącego - wykazał się, w ocenie Sądu odwoławczego, zbytnim rygoryzmem. Stwierdzić zatem należy, iż zaskarżone postanowienie naruszało przepis art. 246 §1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy i z tego powodu podlega uchyleniu, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy - po uwzględnieniu powyższych okoliczności - w ocenie Sądu odwoławczego zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.