I SA/Gd 267/06

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz Sądowy WSA Aleksandra Rynduch po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 10 sierpnia 2007 r., złożonym na formularzu PPF, M. K. zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez skarżącego nie osiąga on dochodów lecz ponosi straty, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jego majątek stanowią lokale użytkowe. W rubryce nr 6 przeznaczonej dla wpisania osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą podał on małoletniego syna, jednocześnie w rubryce nr 8 dotyczącej stanu majątkowego ww. osób wskazał, że takich osób nie ma. Powyższy wniosek jest trzecim wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Poprzednie zostały rozpoznane negatywnie z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawcę, iż spełnia on ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie mu tego prawa. I tak postanowieniem z dnia 24 lipca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż uznał, iż uchylając się od przedłożenia wymaganych dokumentów źródłowych (wskazanych w wezwaniu), uniemożliwił ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości finansowych, co w istocie wykluczyło przyznanie jakiejkolwiek pomocy. Pokreślono także, że negowanie przez stronę konieczności uzupełnienia wniosku o materiały źródłowe jest wątpliwym sposobem na uzyskanie prawa pomocy, może bowiem prowadzić do przekonania, że nie jest ona w stanie poprzeć swoich twierdzeń o trudnej sytuacji żadnymi dowodami. Zażalenie na ww. postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 września 2006 r., sygn. akt I FZ 378/06. Postanowieniem z dnia 18 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ponownie odmówił M. K. przyznania prawa pomocy, gdyż uznał, że wnioskodawca kolejny raz nie wyjaśnił istnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, nie wykonując wezwania Sądu do złożenia dodatkowych dokumentów. Na powyższe postanowienie skarżący nie złożył sprzeciwu. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Na podstawie art. 255 ww. ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, Sąd ma prawo zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tej możliwości skorzystał, wzywając wnioskodawcę zarządzeniem z dnia 16 sierpnia 2007 r. (doręczonym w dniu 16 października 2007 r.) do przedłożenia w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania następujących dokumentów źródłowych: odpisów wszystkich złożonych przez niego zeznań podatkowych za rok 2006, a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, odpisów złożonego przez niego zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dokumentów obrazujących aktualną wysokość jego zobowiązań (wobec ZUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, banków, dostawców mediów i innych podmiotów), oświadczenia, czy uzyskuje dochody z najmu lokalów użytkowych, wskazanych w oświadczeniu majątkowym, jeżeli tak – dołączenia stosownych dokumentów potwierdzających ich wysokość. Pomimo wezwania wnioskodawca nie nadesłał żadnego ze wskazanych dokumentów, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Podkreślenia wymaga, iż to sam skarżący uniemożliwił Sądowi pełną ich ocenę. Zważyć należy, iż również poprzednie wnioski o przyznanie prawa pomocy złożone przez skarżącego w niniejszej sprawie zostały rozpoznane odmownie z uwagi na niewykonanie przez wnioskodawcę wezwania Sądu, a w konsekwencji niemożność dokonania oceny jego sytuacji majątkowej. W związku z powyższym Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd zaś nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów czy oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.