I GSK 599/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Piotr Pietrasz, Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA (del.) Artur Adamiec (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 15 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 3174/16 w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 22 września 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. P. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 3174/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. P. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 22 września 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. P. zaskarżając go w całości i wniósł o: wspólne rozpoznanie i rozstrzygnięcie spraw toczących się pod sygnaturą V SA/Wa 3173/16, oraz V SA/Wa 3174/16, gdyż sprawy pozostają ze sobą w ścisłym związku oraz uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie: 1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.); dalej: "k.p.a.", polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego i w konsekwencji uznania przez Sąd I instancji, że wydane przez organ postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest słuszne, 2. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie przez Organ I instancji, że postanowienie prowadzone w sprawie, pozostawało w zgodności z zasadą zaufania obywateli do władzy publicznej, 3. art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji podzielenie przez Sąd I instancji stanowiska organu, że wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do załatwienia sprawy jest słuszne, i w konsekwencji wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia do wniesienia odwołania pozostaje również słuszne, 4. art. 77 i 80 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie, i w konsekwencji nie rozpatrzenie w sposób obiektywny całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, co doprowadziło do oddalenia skargi J. P. przez Sąd I instancji, 5. art. 134 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie i w konsekwencji uznanie przez Sąd I instancji, że wydane postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania pozostaje prawidłowe. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że ta ostatnia sytuacja w rozpatrywanym przypadku nie ma miejsca, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do treści art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że treść skargi kasacyjnej i postawione w niej zarzuty oraz ich uzasadnienie wskazują na niezrozumienie przez pełnomocnika skarżącego kasacyjnie istoty sprawy rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, Wyjaśnienia na wstępie wymaga, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie było postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 22 września 2016 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 25 maja 2016 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Oddalając skargę J. P. na ww. postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż nie narusza ono przepisów prawa, akceptując w całości ustalenia faktyczne poczynione przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wskazując, iż z akt sprawy wynika, że decyzja organu I instancji została prawidłowo zaadresowana i odebrana przez dorosłego domownika Panią M. M. w dniu 3 czerwca 2016 r. Prawidłowo więc, zdaniem Sądu, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uznał, że doręczenie decyzji organu I instancji zostało dokonane w dniu 3 czerwca 2016 r., a odwołanie z dnia 15 lipca 2016 r. zostało wniesione po upływie terminu, którego ostatni dzień przypadał na 17 czerwca 2016 r. Powyższe obligowało organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. Sąd podkreślił, że uchybienie terminu jest bowiem okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie, na podstawie art. 134 k.p.a., postanowienia o uchybieniu terminu. Na powyższe orzeczenie skargę kasacyjną wniósł skarżący, jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te, są chybione. Podstawę prawną zaskarżonego do Sądu Wojewódzkiego postanowienia stanowił przepis art. 134 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy ocenia, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w ustawowym terminie. W razie stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu organ odwoławczy ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, które jest ostateczne. Zgodnie natomiast z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Stosownie zaś do art. 57 § 5 pkt 6 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, Lex nr 1497908). Treść art. 134 k.p.a. będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. G. Łaszczyca, Komentarz do art. 134 k.p.a., teza 9, Lex 2010 r.). W świetle powyższej regulacji stwierdzić należy, że organ orzekając w oparciu o art. 134 k.p.a. obowiązany jest ustalić dwie okoliczności: datę doręczenia decyzji stronie oraz datę wniesienia przez nią odwołania. W niniejszej sprawie obie te przesłanki - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - zostały przez organ ustalone, a prawidłowość tych ustaleń potwierdził Sąd Wojewódzki. Nie zostały one jednak w żaden sposób podważone przez skarżącego kasacyjnie, a zatem zarówno skuteczność doręczenia decyzji organu I instancji w trybie art. 43 k.p.a., jak też sama data wniesienia odwołania pozostają w sprawie bezsporne. Jedynie zaś wykazanie uchybień w tym zakresie mogłoby ewentualnie prowadzić do konkluzji, że stwierdzenie uchybienia terminu było nieprawidłowe, na co zwracał również uwagę Sąd I instancji. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, jak również ich uzasadnienie wskazują natomiast, że skarżący kasacyjnie upatruje wadliwości postanowienia Kolegium wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. w braku odniesienia się przez organ odwoławczy do okoliczności, które w jego ocenie dawały podstawy do przyjęcie, iż nie ponosi on winy w uchybieniu terminu. Okoliczności te, jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, nie mogły być jednak przedmiotem badania w postępowaniu, którego celem było jedynie ustalenie czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie, i jako takie pozostawały bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Skoro w przedmiotowej sprawie skarżący wniósł odwołanie po terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a. (okoliczność bezsporna), to zasadnie Sąd I instancji uznał, że wydanie przez organ postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia było czynnością prawidłową. Z uwagi na powyższe, zarzuty naruszenia art. 7, 8 § 1, 58 § 1, 77 i 80 k.p.a. nie mogły odnieść zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust.1 pkt. 1 lit. c i § 14 ust. 1 pkt. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.)