II SAB/Lu 104/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Zamościu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. umorzyć postępowanie; 2. zasądzić od Dyrektora Zakładu Karnego w Zamościu na rzecz W. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE W dniu 25 lipca 2022 r. (data stempla pocztowego) W. S. (dalej także jako: skarżący) wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Zamościu (dalej także jako: Dyrektor) w zakresie wniosku W. S. z dnia 26 października 2021 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W związku z powyższym wniósł o zobowiązanie Dyrektora do rozpoznania swojego wniosku z dnia 26 października 2021 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku; stwierdzenie, że Dyrektor dopuścił się bezczynności; zasądzenie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. od Dyrektora na rzecz skarżącego kwoty 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarga wpłynęła do Dyrektora w dniu 3 sierpnia 2022 r. Decyzją z dnia 10 sierpnia 2022 r. Dyrektor na podstawie art. 16 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2022 r., poz. 902), art. 24b ust. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. 2021 r., poz. 1064 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r., poz. 735 ze zm.) oraz art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia 26 października 2022 r. o udzielenie informacji publicznej odmówił udostępnienia informacji publicznej. Ponadto organ uwzględnił skargę w całości oraz stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis decyzji doręczono skarżącemu w dniu 18 sierpnia 2022 r. (k. 7 akt administracyjnych). Od powyższej decyzji nie wniesiono środka zaskarżenia (k. 24). Dyrektor przekazał skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wraz z odpowiedzią na skargę, w której wskazał, że wydał decyzję w ramach autokontroli – decyzją z dnia 10 sierpnia 2022 r. odmówił udzielenia żądanej informacji, uwzględnił skargę w całości i stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym nie budzi wątpliwości, że ustawodawca umożliwił organom administracji dokonanie autokontroli również w sytuacji, gdy sprawa dotyczy bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, co wprost wynika z treści art. 54 § 3 zd. 1 p.p.s.a. Organ może w tym trybie jedynie uwzględnić skargę w całości, przy czym w decyzji określa czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 54 § 3 zd. 3 p.p.s.a.). Niewątpliwie decyzja z dnia 10 sierpnia 2022 r. została wydana m. in. na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. Dyrektor nie tylko odmówił udostępnienia informacji publicznej w formie decyzji (dokonał czynności, co do której pozostawał w stanie bezczynności), lecz także uwzględnił skargę w całości i stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Ubocznie warto zasygnalizować, że kluczowe jest wyeliminowanie stanu bezczynności, natomiast irrelewantne jest to, czy treść tego rozstrzygnięcia jest zgodna z żądaniem skarżącego. Stan bezczynności istniał w chwili wniesienia skargi, co stwierdził sam Dyrektor wydając decyzję w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. Należy bowiem podkreślić, że skorzystanie przez organ administracji z powyższego uprawnienia jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy w dniu wniesienia skargi do sądu administracyjnego nadal istnieje przedmiot zaskarżenia tj. stan bezczynności, który może podlegać ocenie organu w ramach autokontroli. Ustanie stanu bezczynności do chwili wniesienia skargi oznacza bezprzedmiotowość uprawnienia autokontrolnego organu administracji. Organ w takiej sytuacji utracił przedmiot autokontroli. Ubocznie należy dostrzec, że również sama skarga w takim przypadku jest bezprzedmiotowa i niedopuszczalne jest jej rozpatrzenie przez sąd. Nie jest bowiem tak, że skarga na bezczynność może zostać wniesiona zgodnie z literalnym brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. w każdym czasie niezależnie od tego, czy stan faktyczny, który obejmuje jest aktualny czy też historyczny. Należy podkreślić, że w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2022 r. (sygn. II OPS 1/21) wprost wskazano, że: "skorzystanie natomiast przez organ administracji z uprawnienia autokontrolnego w ramach wniesionej skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wyłącza dopuszczalność rozpatrywania tej skargi przez sąd administracyjny." Wniosek ten należy podzielić na kanwie sprawy dotyczącej bezczynności. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że w takiej sytuacji nie ma już stanu faktycznego, który miał być przedmiotem kontroli sądowej. Co jednak istotniejsze organ w ramach samokontroli rozstrzygnął kwestie dotyczące bezczynności, które w związku z tym podlegają kontroli w odrębnym postępowaniu. Zastosowane uprawnienie autokontrolne wyprzedza i co do zasady dezaktualizuje uprawnienie sądu do rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli skarżący nie zgadza się z wynikiem autokontroli, powinien zaskarżyć decyzję wydaną w ramach art. 54 § 3 p.p.s.a. Niedopuszczalne jest natomiast kwestionowanie powyższej decyzji w ramach niniejszego postępowania. W tym miejscu należy podkreślić, że uprawnienia autokontrolne służą realizacji szybkości postępowania, organ weryfikuje własne działanie zgodnie ze skargą i bez konieczności angażowania sądu. Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. z zachowaniem ustawowego terminu został wyeliminowany stan bezczynności i organ uwzględnił skargę w całości oraz stwierdził, że bezczynność nie miała rażącego charakteru, czyniąc zadość żądaniu skargi. Zastosowanie trybu autokontroli uczyniło prowadzenie postępowania sądowego bezprzedmiotowym. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych (niż wymienione w punktach 1-2) przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Niewątpliwie podstawą stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania jest sytuacja, w której sąd administracyjny został pozbawiony przedmiotu kontroli. W niniejszej sprawie wydano decyzję w trybie autokontroli, zatem postępowanie stało się bezprzedmiotowe dopiero po wniesieniu skargi. W tej sytuacji zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania przed sądem na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. – co znalazło odzwierciedlenie w treści punktu pierwszego postanowienia. W związku z powyższym Sąd rozstrzygnął o kosztach postępowania na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Uwzględnienie skargi przez organ we własnym zakresie nie niweczy bowiem obowiązku poniesienia kosztów postępowania. Z tych względów należało orzec, jak w sentencji postanowienia.