I OZ 554/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1311/22 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2020 r. nr KO A/2084/Sr/20 w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do wniesienia skargi. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1311/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej p.p.s.a.), odmówił [...] przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na to postanowienie złożyła [...] wskazując, że sprawę rozpoznano w oparciu o niekompletne akta, z pominięciem przedłożonego pisma skarżącej stanowiącego odpowiedź Poczty Polskiej z dnia 8 lutego 2020 r. na jej reklamację, albowiem doprowadziło do wydania postanowienia z pomięciem pisma, z którego wynika, że poczta nie wyklucza, że po jej stronie mogły nastąpić nieprawidłowości związane z doręczeniem Skarżącej przesyłki organu zawierającej zaskarżoną decyzję, co z kolei przekładało się na złożenie przez Skarżącą w określonym terminie skargi do sądu administracyjnego. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielenia nieopłaconej pomocy prawnej wraz z należnym podatkiem VAT, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 86 § 1 p.p.s.a. może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca w wystarczający sposób uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Niewątpliwie tryb doręczenia zastępczego z art. 42-44 k.p.a. jest domniemaniem, fikcją doręczenia, w której faktyczny odbiór przesyłki nie wywiera skutku prawnego doręczenia, bowiem skutek ten następuje z mocy prawa po spełnieniu określonych warunków. Przepis ten ma zapobiegać uchylaniu się przez stronę od negatywnych skutków doręczenia. Jednocześnie jednak nie może on być interpretowany w sposób, który narusza zaufanie jednostki do państwa i prawa. W konsekwencji zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej (tzw. awizo) co do zasady, jak wynika z brzmienia przepisów 42-43 k.p.a., powinno być umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej, a dopiero gdy to jest niemożliwe, na drzwiach mieszkania adresata, w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń lub na drzwiach biura, czy też innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Na zwrotnym dowodzie doręczenia powinna znaleźć się informacja o miejscu pozostawienia zawiadomienia, a skuteczność doręczenia przez awizo warunkuje stwierdzenie, że adresat w sposób niebudzący wątpliwości został zawiadomiony o nadejściu przeznaczonego dla niego pisma oraz miejscu, w którym może je odebrać. Brak tego zawiadomienia, jak również wątpliwość, czy dotarło ono do adresata, powoduje uznanie doręczenia za bezskuteczne. W niniejszej sprawie skarżąca odebrała zaskarżoną decyzję jako jej kopię w dniu 22 lutego 2021 r. Wprawdzie nie zastosowała się do terminu tam wskazanego i złożyła skargę po jego upływie, jednak wszczęła również postępowanie reklamacyjne w placówce pocztowej, a z reklamacji wynika, że nie mogła odebrać zaskarżonej decyzji z uwagi na nieotrzymanie awiza. Z kolei z odpowiedzi Poczty Polskiej na wspomnianą reklamację wynika, że poczta nie wyklucza, że po jej stronie mogły nastąpić nieprawidłowości związane z doręczeniem Skarżącej przesyłki organu, co z kolei wpłynęło na zaistniałe już po stronie skarżącej nieprawidłowości w postępowaniu sądowym, w tym niedochowanie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Okoliczności te, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazują na uprawdopodobnienie braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wprawdzie Skarżąca, jako osoba zainteresowana wydaniem orzeczenia przez organ i należycie dbająca o swoje interesy, powinna spróbować pozyskać w organie informację na temat wydania decyzji oraz podjętej próbie jej doręczenia. Pożądane jest jednak zachowanie pewnego kompromisu polegającego na tym, by z jednej strony mieć na uwadze obiektywny miernik staranności, której można i trzeba wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, z drugiej zaś strony powstrzymanie się od nadmiaru formalizmu, by z tego powodu nie zamknąć stronie prawa do sądu. Należy się również zgodzić z argumentem zażalenia, że Sąd I instancji mając pismo Poczty Polskiej stanowiące odpowiedź na reklamację w żaden sposób się do niego nie odniósł. W świetle powyższego oraz kierując się konstytucyjną zasadą prawa do sądu, należało w oparciu o regulację art. 86 § 1 p.p.s.a., przywrócić skarżącej termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 w zw. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnikowi skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wskazać należy, że właściwym sądem do rozpatrzenia tego wniosku jest Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę (art. 254 p.p.s.a.) i powinien być zawarty we wniosku pełnomocnika skierowanym bezpośrednio do tego Sądu, w jego własnym imieniu jako osoby, która została wyznaczona na pełnomocnika z urzędu przez właściwe władze korporacyjne.