I GSK 1554/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 21 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. Q. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 4447/21 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi W. Q. na czynność Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie w przedmiocie złożenia środków pieniężnych do depozytu postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 5 stycznia 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4447/21 na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") odrzucił skargę W.Q. oraz zwrócił uiszczony wpis sądowy od skargi na czynność Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie w przedmiocie złożenia środków pieniężnych do depozytu. Z akt sprawy wynika, że w toku przeszukania bagażu rejestrowanego oraz podręcznego u W.Q. (dalej: skarżąca) znaleziono banknoty w łącznej kwocie 177.660 euro, które zostały zajęte na podstawie art. 217 § 1 kpk w zw. z art. 113 § 1 kks jako dowód rzeczowy w postępowaniu karnym skarbowym o czyn z art. 106f kks [niezgłoszenie przywozu wartości dewizowych] oraz w postępowaniu karnym o czyn z art. 299 § 1 kk tzw. "pranie pieniędzy". WSA odrzucając skargę wskazał, że Sądem właściwym w sprawach o czyn z art. 106f kks jest sąd rejonowy (art. 25 § 1 kpk). Zaś Sądem właściwym w sprawach o przestępstwo z art. 299 Kodeksu Karnego jest sąd okręgowy (art. 26 § 1 ust. 1 kpk). Z powyższych przepisów wynika, że niniejsza sprawa należy do właściwości sądów powszechnych. Sąd wskazał nadto, że zaskarżona czynność nastąpiła na podstawie art. 217 § 1 kpk zw. z art. 113 § 1 kks. Następnie postanowieniem z dnia 1.06.2021 r. sygn. PR 2 Di. 7.2021 prokurator Prokuratury Rejonowej W. del. do Prokuratury Rejonowej W. w W. zatwierdził czynności przeszukania bagażu rejestrowanego i podręcznego oraz zatrzymanie rzeczy. Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 5 stycznia 2022 r. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie skargi do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa celnego poprzez odrzucenie skargi wobec stwierdzenia, że sprawa nie należy do właściwości Sądu administracyjnego, podczas gdy w skardze zakwestionowano czynność z zakresu administracji publicznej w postaci zajęcia i przyjęcia do przechowania w depozycie urzędu celno-skarbowego środków pieniężnych skarżącej, dokonaną na podstawie ostatniego z powołanych wyżej przepisów, a zmaterlializowaną pokwitowaniem wydanym na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie depozytu urzędu celno-skarbowego (k. 17 akt sprawy karnej przedłożonych przez organ). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej przedstawił argumentację wniesionych zarzutów oraz stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takiego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia rozstrzygnięcia, czy czynność Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie w przedmiocie złożenia środków pieniężnych do depozytu należy do kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 133 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 859 ze zm., dalej jako: k.k.s.) postępowanie przygotowawcze w myśl przepisów tej ustawy prowadzą również tzw. finansowe organy postępowania przygotowawczego, do których należą naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celno-skarbowego i Szef Krajowej Administracji Skarbowej (art. 53 § 38 k.k.s.). Organy te, w ramach przyznanych kompetencji prowadzą postępowanie przygotowawcze (art. 133 k.k.s.), a także w określonych przypadkach występują w charakterze oskarżyciela publicznego (art. 121 i 122 k.k.s.). W sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe orzekają sądy powszechne albo sądy wojskowe (art. 115 k.k.s.). W myśl art. 167 k.k.s. zażalenie na postanowienia i zarządzenia oraz na inne czynności i zaniechania czynności finansowego organu postępowania przygotowawczego rozpoznaje organ nadrzędny, a w wypadkach przewidzianych przez ustawę – prokurator sprawujący nadzór nad tym postępowaniem albo sąd. Już pobieżna lektura przywołanych przepisów winna skłaniać do wniosku, że orzekanie w sprawcach na czynność Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie w przedmiocie złożenia środków pieniężnych do depozytu leży poza kognicją sądów administracyjnych. Regulacje kodeksu karnego-skarbowego nie pozostawiają w tym zakresie żadnych wątpliwości. Natomiast nawet gdyby takie wątpliwości występowały, należałoby się posiłkować art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że sądy powszechne stanowią wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, za wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla kompetencji innych sądów. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z literalnego brzmienia tego przepisu, a także zgodnie z bezspornym stanowiskiem doktryny w tym zakresie, zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie powyższego przepisu podlegają akty i czynności inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1–3 p.p.s.a., a więc niemające charakteru decyzji lub postanowień (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 3.). Argumentacja pełnomocnika skarżącej w rozpoznawanej sprawie w ocenie NSA sprowadza się do sprzecznej z wykładnią systemową i językową przywołanych przepisów konstatacji, że skoro finansowy organ postępowania przygotowawczego jest również organem administracji publicznej w wachlarzu innych postępowań, to wszystkie jego akty i czynności, choćby wydane w ramach postępowania przygotowawczego kreują sprawę administracyjną podlegającą kognicji sądów administracyjnych. Takie stanowisko, z oczywistych względów nie zasługuje na uwzględnienie. Reasumując powyższe rozważania, w obecnym stanie prawnym nie ma możliwości uznania, że do kognicji sądu administracyjnego należy orzekanie w sprawach skarg na czynności wykonane przez Mazowiecki Urzędu Celno-Skarbowy w Warszawie. Z akt sprawy nie wynika również, aby w niniejszej sprawie zastosowanie miał znaleźć art. 58 § 4 p.p.s.a. W konsekwencji więc Sąd I instancji prawidłowo więc zastosował art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i odrzucił wniesioną skargę jako wniesioną w sprawie nie należącej do właściwości sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 181 § 2 i art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.