III SA/Gd 138/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2022 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie z dnia 13 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 5 listopada 2021 r., nr [...]. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 5 listopada 2021 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 97 § 1pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie "k.p.a.", Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności zawiesił postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności dla A. M. Jak wyjaśnił organ pierwszej instancji, w dniu 12 listopada 2020 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał orzeczenie o zaliczeniu małoletniego A. M. do osób niepełnosprawnych na okres do 30 listopada 2021 r. bez wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Matka dziecka W. M. wniosła od tego orzeczenia odwołanie, po rozpatrzeniu którego Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie, orzeczeniem z dnia 3 lutego 2021 r., utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Przedstawicielka ustawowa małoletniego nie zgodziła się z decyzją organu II instancji i wniosła odwołanie do Sądu Rejonowego. Wnioskiem z dnia 4 listopada 2020 r. przedstawicielka ustawowa A. M. zwróciła się z wnioskiem o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Organ I instancji - uzasadniając zawieszenie postępowania - wskazał, że nie może zostać nadany dalszy bieg wnioskowi z dnia 4 listopada 2020 r. z uwagi na brak rozstrzygnięcia odwoławczego toczącego się przed Sądem Rejonowym. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2021 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że prowadzenie postępowania administracyjnego będzie możliwe po rozpatrzeniu przez Sąd odwołania od orzeczenia z dnia 3 lutego 2021 r. Organ wskazał, że mimo iż orzeczenie zaskarżone do sądu powszechnego dotyczy innego okresu, niż wniosek z dnia 4 listopada 2021 r., to istnieje między nimi bezpośredni związek. Orzeczenie Sądu Rejonowego będzie determinowało kierunek orzekania organu I instancji przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że zgodnie z art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), orzeczenie o niepełnosprawności wydane na czas określony, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od 8 marca 2020 r., zachowuje ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie przedstawicielka ustawowa A. M. zakwestionowała stanowisko organu, jakoby rozpatrzenie odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności przez sąd powszechny miało wpływ na aktualne ustalenie niepełnosprawności. Podkreśliła, że orzeczenie o niepełnosprawności zostało zaskarżone do sądu powszechnego jedynie w zakresie stwierdzenia braku konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pełnomocnik skarżącej z urzędu w piśmie z dnia 5 kwietnia 2022 r., podtrzymał w całości skargę wniesioną przez przedstawiciela ustawowego małoletniego oraz wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji, zarzucając im naruszenie art. 7, art. 8, art. 12 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. nr 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy rozstrzygnięcie sprawy rozpoznawanej przez sąd powszechny wskutek odwołania skarżącej od orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 3 lutego 2021 r. ma charakter prejudycjalny w stosunku do postępowania wszczętego z wniosku przedstawicielki ustawowej A. M., który wpłynął do organu w dniu 4 listopada 2021 r. Jako podstawę prawną zawieszenia postępowania organy wskazały art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W orzecznictwie sądów administracyjnych pod pojęciem "zagadnienia wstępnego", o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Powyższa zależność musi być bezpośrednia. Gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego. Innymi słowy, aby jakieś zagadnienie prawne mogło zostać zakwalifikowane jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., to od jego rozstrzygnięcia musi zależeć sama możliwość rozpatrzenia sprawy, a nie wyłącznie sposób jej rozpatrzenia. Można stwierdzić zatem, że związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 2083/19 oraz z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2660/19). Podzielając powyższe poglądy należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w sposób mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z akt sprawy wynika, że przedstawicielka ustawowa skarżącego wystąpiła z przedmiotowym wnioskiem o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w dniu 4 listopada 2021 r. (data wpływu wniosku do organu). Poprzedni wniosek, złożony w dniu 1 października 2020 r., wszczął postępowanie, które zakończyło się wydaniem orzeczenia ustalającym stopień niepełnosprawności skarżącego do dnia 30 listopada 2021 r. Zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności z dnia 15 lipca 2003r. (t.j. Dz. U z 2018 r., poz. 227), osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony może wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w § 6 ust. 1, o wydanie orzeczenia o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, nie wcześniej niż 30 dni przed upływem ważności posiadanego orzeczenia. W przypadku zmiany stanu zdrowia osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności może wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w § 6 ust. 1, o wydanie orzeczenia o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia (ust. 2). Natomiast stosownie do ust. 3 w przypadku gdy załączona dokumentacja medyczna oraz badanie osoby, o której mowa w ust. 2, przez lekarza - przewodniczącego składu orzekającego, nie wskazują na zmianę stanu zdrowia tej osoby, skład orzekający wydaje orzeczenie o odmowie wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. Zatem z powyższej regulacji wynika, że strona może wielokrotnie występować z wnioskami o ustalenie niepełnosprawności w trakcie obowiązywania orzeczenia w tym przedmiocie. Przepis ten nie uzależnia rozpatrzenia nowego wniosku od prawomocności załatwienia złożonego wcześniej wniosku, określa jedynie w jakim czasie nowy wniosek nie może być złożony przed upływem ważności posiadanego orzeczenia. Skarżący z przedmiotowym wnioskiem nie wystąpił przed upływem okresu wskazanego w tym przepisie, tzn. nie przekroczył 30 dni do końca ważności posiadanego orzeczenia. Niewątpliwie nowe postępowanie dotyczy niepełnosprawności skarżącego od dnia 4 listopada 2021 r., nie zaś tego, jaką niepełnosprawność określono skarżącemu w okresie wcześniejszym. Wskazany przez organ II instancji przepis art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2020 r. poz. 568), zgodnie z którym z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie usprawiedliwia zaniechania rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez organy. Rezultat postępowania odwoławczego prowadzonego przed sądami powszechnymi – sądami ubezpieczeń społecznych co do orzeczenia z dnia 3 lutego 2021 r. nie ma bezpośredniego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy z wniosku skarżącego złożonego w dniu 4 listopada 2021 r. w okresie ważności wcześniejszego orzeczenia o niepełnosprawności skarżącego. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela poglądu wyrażonego w przywołanym przez organ drugiej instancji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2900/16, w którym stwierdzono, że mimo iż zaskarżone do sądu powszechnego orzeczenie o niepełnosprawności wydane na czas oznaczony oraz nowy wniosek o orzeczenie niepełnosprawności dotyczą różnych okresów, to istnieje między nimi bezpośredni związek. Pogląd ten jest sprzeczny z dorobkiem orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie wykładni art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., kształtującym znaczenie pojęcia zagadnienia wstępnego ( tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1067/20 , internetowa Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zawieszenie postępowania w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie sądu powszechnego co do orzeczenia o niepełnosprawności wydanego na inny, wcześniejszy okres spowodować mogło nieuzasadnioną przewlekłość postępowania i pozostawienie skarżącego bez form pomocy ze środków publicznych, które uzależnione są od posiadania orzeczenia o niepełnosprawności. Zauważyć też należy, że matka skarżącego chce ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji. Uwzględniając powyższą ocenę prawną organ będzie obowiązany rozpoznać merytorycznie wniosek strony o orzeczenie niepełnosprawności.