VII SAB/Wa 261/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędzia WSA Artru Kuś (spr.), Sędzia WSA Tomasz Stawecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi P.M. w przedmiocie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego I. stwierdza, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w zakresie rozpatrzenia skargi P. M. na naruszenie przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego grzywnę w kwocie 500 zł (pięćset złotych); IV. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; V. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz P.M. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE 1. Pismem z dnia 23 lipca 2020 r. P. M. (dalej: "skarżący") reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość prowadzonej przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej: "PULC", "Prezes Urzędu") sprawy o numerze [...], która została wszczęta na podstawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 5 kwietnia 2018 r. wniesionego przez B.D. M., P. M., H. P., J. P., A. P., K. P., K.G., R. G. reprezentowanych przez W. C. w sprawie rozstrzygniętej w pierwszej instancji decyzją Prezesa ULC z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], w której stwierdzono brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] sp. z o. o. (dalej: "przewoźnik lotniczy") przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w związku z lotem z [...] czerwca 2015 roku o numerze [...] na trasie [...] – [...][...]. Pełnomocnik skarżących wskazał, że w jego ocenie sposób prowadzenia sprawy przez organ stanowi naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 35 § 1, 2 oraz 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnione nierozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w terminie 1 miesiąca od dnia złożenia wniosku oraz art. 36 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na zaniechaniu udzielenia informacji wnioskodawcy o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Pełnomocnik wniósł o stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego z rażącym naruszeniem prawa; wyznaczenie organowi 14- dniowego terminu na załatwienie sprawy; zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadniając skargę, pełnomocnik wyjaśnił, że decyzją, znak [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o. o. przepisów art. 7 ust. 1 b rozporządzenia (WE) 261/2004. Od decyzji tej pasażerowie złożyli wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Wobec nie rozstrzygnięcia sprawy do 6 lipca 2020 r. pełnomocnik skarżących złożył kolejne ponaglenie w związku z przewlekłością postępowania, które nie zostało rozpatrzone. Pełnomocnik skarżących uzasadnił nadto, że przedmiotowa sprawa nie miała charakteru skomplikowanego, a tym samym brak było podstawy dla jej procedowania przez kilkadziesiąt miesięcy. 2. W odpowiedzi na skargę, PULC wyjaśnił, że [...] grudnia 2017 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego w [...] wpłynęło pismo skarżących B. D. M., P. M., H.P., J. P., A. P., K. P., K. G., R. G. o stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego praw pasażerów określonych przepisami rozporządzenia (WE) nr 261/2004 dotycząca lotu z dnia z dnia [...] czerwca 2015 r. o numerze [...] na trasie [...]-[...] ([...]). Organ w dniu 16 marca 2018 r. wydał w przedmiotowej sprawie decyzję. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. złożono wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego pismem z dnia [...] czerwca 2018 r., zawiadomił o złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do dnia [...] lipca 2018 r. W dniu [...] lipca 2018 r. Prezes ULC wydał zawiadomienie o zebraniu całości materiału dowodowego oraz wyznaczył stronom 14-dniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Wyznaczył również nowy termin załatwienia sprawy do [...] sierpnia 2019 r. Pasażerowie wnieśli do Prezesa ULC dnia [...] lipca 2020 r. ponaglenie. Dnia [...] lipca 2020 r. pasażerowie, w tym Skarżący wnieśli odrębne 8 skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa ULC. W dniu [...] września 2020 r. wydano decyzję znak [...] uchylającą w całości decyzję z dnia [...] marca 2018 r. numer [...] i stwierdzającą naruszenie przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia nr 261/2004/WE. W dniu [...] sierpnia 2020 r., do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęła skarga P.M., w której skarżący zarzuca organowi przewlekłe prowadzenie postępowania. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego nie godząc się z zarzutami i odpowiadając na skargę wskazał, że skargi pasażerów zawierają braki formalne, które uniemożliwiają nadanie im dalszego biegu. Do skarg nie dołączono wymaganego załącznika w postaci dowodu uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. Nadto, nie dołączono wystarczającej liczby odpisów (brak jest trzeciego odpisu dla wymienionego sprawie uczestnika postępowania, tj. przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o o.). Niezależnie od powyższego PULC wskazał, że nie prowadził postępowania administracyjnego w sposób przewlekły, gdyż Prezes Urzędu stał na straży praworządności i podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes stron, nie naruszając przy tym art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. Podkreślono, że w dniu [...] wrześnie 2020 r. Prezes ULC wydał decyzję o numerze [...], którą uchylił w całości swoją decyzję z [...] marca 2018 r. o numerze [...] i stwierdził naruszenie przez przewoźnika przepisów rozporządzenia nr 261/2004/WE. Ponadto Prezes ULC sygnalizował, że z uwagi na ogłoszony na terytorium RP stanu epidemii COVID-19, w okresie od dnia 31 marca 2020 r. do dnia 16 maja 2020 r. przepisy o bezczynności organów oraz o obowiązku organu powiadamiania strony lub uczestnika o niezałatwieniu sprawy w terminie nie znajdowały zastosowania. Dodatkowo, w tym terminie organom lub podmiotom prowadzącym odpowiednio postępowanie lub kontrolę nie wymierzało się kar, grzywien ani nie zasądzało się od nich sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa o czym stanowił uchylony obecnie art. 15zzs ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Ponadto, Prezes ULC wskazał, że poddał ocenie wszelkie dokumenty przedkładane w toku postępowania przez strony i podjął starania w celu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, dokonywał czynności mających na celu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, a Strony miały możliwość zapoznania się z aktami przedmiotowej sprawy oraz możliwość wypowiedzenia się co do okoliczności ustalonych w toku postępowania. Prezes ULC wskazał, że na dzień wpływu skargi w KOPP toczyło się około 13 000 postępowań administracyjnych prowadzonych przez 13 pracowników. W 2018 roku do KOPP wpłynęło ponad 17 000 spraw, natomiast w 2019 r. ok. 9 000 spraw (część z nich do skargi złożone po 1 kwietnia 2019 r., które z uwagi na zmianę przepisów z dniem 1 kwietnia 2019 r. w zakresie rozwiązywania sporów pasażerskich – brak podstawy prawnej do rozpoznawania skarg złożonych po tym dniu, przez Prezesa ULC i jedynie zbliżenie stanowisk pasażera i przewoźnika, a także z uwagi na wprowadzenie okresu przedawnienia załatwiane są w pierwszej kolejności przez odmowę wszczęcia postępowania i wskazanie alternatywnych możliwości dochodzenia roszczeń. Dla porównania w roku 2017 wpłynęło łącznie 7776 skarg oraz wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy przy takiej samej liczbie pracowników. Dla zapewnienia bezstronności i obiektywizmu w toku prowadzonych postępowań, sprawy rozpatrywane są zgodnie z kolejnością wpływu do Prezesa ULC. Jednocześnie podejmowane są czynności w celu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Prezesa ULC uzasadnionym jest stwierdzenie, że wyżej wskazane okoliczności, tj. ogromna ilość spraw, jakie trafiają do Prezesa ULC wraz z niewątpliwymi problemami kadrowymi, stanowią główne, jak nie jedyne przyczyny przewlekłości prowadzonego postępowania administracyjnego i zarzucanej mu bezczynności. Jak wskazał Prezes ULC w przedmiotowej sprawie tym bardziej nie doszło do bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa, gdyż jak stwierdził WSA w wyroku z dnia 21 marca 2018 r. (sygn. akt VIII SAB/Wa 2/18) lub NSA w wyroku z 17 listopada 2015 r. (sygn. akt II OSK 652/15) rażąca bezczynność stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa i jako taka powinna być interpretowana ściśle. Przy czym sama długość trwania bezczynności nie jest jedyną i nadrzędną przesłanką skutkującą przyjęciem rażącego naruszenia prawa, jak przykładowo wskazał WSA w wyroku z dnia 8 października 2013 r. o sygn. II SAB/Bk 65/13. Sąd może stwierdzić rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych takich jak np. liczba spraw rozpatrywanych jednocześnie przez dany organ. Organ wniósł o oddalenie wniosku o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie wniósł o ich zmiarkowanie wskazując, że sprawa ta, wraz z 7 innymi wywołanymi skargami przez pozostałych 7 pasażerów dot. postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezesa ULC pod numerem [...] – mogłyby zostać objęte jedną skargą. Wszystkie te skargi mają tożsamą treść, dotyczą tego samego postępowania, zostały wniesione tego samego dnia przez tego samego pełnomocnika co wskazuje na zabieg mający na celu tylko zasądzenie w wypadku wygrania sprawy, na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania w pełnej wysokości, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Końcowo pełnomocnik organu wniósł o wezwanie Skarżącego do usunięcia wszystkich braków formalnych skargi, a w przypadku braku uzupełnienia skargi w terminie wyznaczonym przez Sąd, o odrzucenie wniesionej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednocześnie, z ostrożności procesowej, wniósł ewentualnie o oddalenie wniesionej skargi w razie jej prawidłowego uzupełnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie, a to z przyczyn podanych poniżej. 1. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów p.p.s.a. wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wskazane w odpowiedzi na skargę braki formalne zostały uzupełnione wobec czego nie było podstaw do odrzucenia skargi. Oceniając to, czy w rozpatrywanej sprawie doszło do zarzuconej w skardze przewlekłości w załatwieniu sprawy Sąd wyjaśnia, że przepisy prawa nie definiują wprost na czym polega "przewlekłości postępowania". Niewątpliwie pojęcie to, wprowadzone do ustawy procesowej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 z późn. zm. i obowiązujące od dnia 11 kwietnia 2011 r.), ma inny zakres znaczeniowy niż "bezczynność organu". Wskazał na to m.in. NSA m.in. w wyroku z 26 października 2012 r. (sygn. akt II OSK 1956/12) oraz w wyroku z 5 lipca 2012 r. (sygn. akt II OSK 1031/12). W tym ostatnim orzeczeniu podano, że "dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, zauważyć trzeba, iż nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dodanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagać będzie reinterpretacji pojęcia "bezczynności", poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 69-70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, s. 238)." W konsekwencji, orzekając w niniejszej sprawie Sąd przyjął, że przewlekłość postępowania ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie ustawowym, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Sąd przyjął jednocześnie, że ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Nadto, znaczenie ma wywiązywanie się organu z obowiązków informacyjnych względem stron co do długości trwania postępowania. 2. Kierując się powyższym, Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, że organ dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy i miała ona charakter rażącego naruszenia prawa. Organ nie gromadził żadnego materiału dowodowego który uzasadniałby tak długotrwałe postępowanie. Brak jest także przyczyn merytorycznych do pozostawania przez organ w wielomiesięcznej bezczynności, podczas której nie podejmowano żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy i zakończenia postępowania. W odniesieniu do okresu, którego dotyczył zarzut przewlekłości czyli postępowania po złożeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przypomnieć należy istotne w tym zakresie fakty. Organ w dniu [...] marca 2018 r. wydał w przedmiotowej sprawie decyzję. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. złożono wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego pismem z [...] czerwca 2018 r., zawiadomił o złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do dnia [...] lipca 2018 r. W dniu [...] lipca 2018 r. Prezes ULC wydał zawiadomienie o zebraniu całości materiału dowodowego oraz wyznaczył stronom 14-dniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Wyznaczył również nowy termin załatwienia sprawy do [...] sierpnia 2019 r. Pasażerowie wnieśli do Prezesa ULC dnia [...] lipca 2020 r. ponaglenie. Dnia [...] lipca 2020 r. pasażerowie, w tym Skarżący wnieśli odrębnie [...] skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa ULC. W dniu [...] września 2020 r. wydano decyzję znak [...] uchylającą w całości decyzję z dnia [...] marca 2018 r. numer [...] i stwierdzającą naruszenie przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia nr 261/2004/WE. W dniu [...] sierpnia 2020 r., do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęła skarga P. M., w której skarżący zarzuca organowi przewlekłe prowadzenie postępowania. Z przedstawionego stanu faktycznego sprawy wynika, że postępowanie odwoławcze w przedmiotowej sprawie trwało ponad dwa lata. Dokonując oceny tej kwestii Sąd wziął pod uwagę, że dla stwierdzenia, że przewlekłość organu miała charakter rażący nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy (jak wskazał bowiem NSA w postanowieniu z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13: "długość trwania przewlekłości postępowania nie jest prymarną przesłanką przemawiającą za uznaniem, że rażąco narusza ono prawo (...)"); kwalifikacja naruszenia jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie; dlatego też wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, nadto: oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, jak i ww. postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13). W konsekwencji, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W tym przypadku Sąd ocenił opóźnienie organu w wydaniu aktu jako mające miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dokonując takiej oceny Sąd miał na uwadze czas pozostawania organu w zwłoce po złożeniu wniosku, oczywisty brak podejmowania przez organ czynności przez ten okres, w tym - tych stanowiących realizację obowiązku uregulowanego w art. 36 k.p.a., ale też długość trwania całego postępowania w niniejszej sprawie, które zostało załatwione dopiero decyzją z dnia [...] września 2020 r. Uzyskanie przez organ wskazanej w odpowiedzi na skargę opinii w okresie ponad dwóch lat postępowania nie może zmienić oceny Sądu co do samego przewlekle prowadzonego postępowania jak też jego charakteru. 3. Bez znaczenia dla dokonanej przez Sąd oceny stanu przewlekłości i jej charakteru pozostaje także treść art. 15zzs ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm. - w brzmieniu obowiązującym do 15 maja 2020 r.), zgodnie z którym (w zw. z art. 15 zzs ust. 1) w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID: 1) przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosowało się; a 2) organom lub podmiotom prowadzącym odpowiednio postępowanie lub kontrolę nie wymierzało się kar, grzywien ani nie zasądzało się od nich sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Stan epidemii został wprowadzony w 14 marca 2020 r. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491), zatem wiele miesięcy po wszczęciu postępowania w sprawie zainicjowanej przez Skarżącego. Jego ogłoszenie w powiązaniu z powołanym wyżej art. 15zzs ust. 10 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nie miało zatem jakiegokolwiek wpływu na stwierdzenie przewlekłości i rażącego charakteru. Zgodnie natomiast z art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. został uchylony z dniem [...]maja 2020 r. (art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. - wejście w życie). Po tym dniu przewlekłość Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego nie ustała. Z uwagi na powyżej wskazany upływ czasu od wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do wydania decyzji, WSA w Warszawie przyjął, że skarga w znacznej jej części była zasadna, niemniej postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) stało się bezprzedmiotowe (skoro doszło do wydania decyzji), i z tej przyczyny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. tut. Sąd orzekł o jego umorzeniu w tym zakresie. 4. Wskazać należy, że instytucja grzywny jest dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, tj. gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Treść ww. przepisu wskazuje też na to, że wybór środka (grzywna lub suma pieniężna) należy do sądu. Wybór sądu powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na przewlekłość, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie aby w przyszłości organ administracji nie dopuszczał do powstania stanu przewlekłości w postępowaniu. Dopiero, gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu sumę pieniężną w stosownej wysokości (por. NSA w wyroku z 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/16). W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że wystarczającym środkiem dyscyplinującym organ, o działaniu zarazem prewencyjnym, będzie wymierzenie temu organowi grzywny w kwocie wskazanej w sentencji niniejszego wyroku. Sąd nie znalazł jednocześnie podstaw do przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej. Tym bardziej, że stosowanie ww. środków wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której Sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. 5. W takim stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i 1a, art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość wpisu od skargi oraz miarkując koszty zastępstwa procesowego na podstawie art. 206 p.p.s.a. (wpis od skargi - 100 zł, wynagrodzenie adwokata – 240 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł).