II FSK 119/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka po rozpoznaniu w dniu 12 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku W. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 września 2007 r. sygn. akt I SA/Go 34/07 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 10 listopada 2006 r., Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 rok od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 11 września 2007 r. (sygn. akt I SA/Go 34/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. Ośrodek Zamiejscowy w G. z dnia 10 listopada 2006 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 9 sierpnia 2004 r. ustalającą W. K. zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu w wysokości 21.666 zł. Od powyższego wyroku W. K. wniosła skargę kasacyjną. W ślad za skargą, w dniu 22 sierpnia 2008 r. skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Uzasadniając wniosek strona skarżąca podniosła, że w rozpoznawanej sprawie już dwukrotnie wnoszono o wstrzymanie wykonania decyzji i oba wnioski zostały uwzględnione przez Sądy. Orzeczenia w tej sprawie wydał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 13 kwietnia 2005 r. oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w dniu 28 lutego 2007 r. W uzasadnieniach przywołanych orzeczeń Sądy potwierdziły fakt udowodnienia przez podatników, iż nie posiadają środków finansowych na pokrycie zobowiązań podatkowych przekraczających kwotę 180.000 zł. Wnioskodawca podał, że zdaniem Sądów przeprowadzenie egzekucji wiąże się z ryzykiem likwidacji działalności gospodarczej, co prowadzi do niekorzystnych i nieodwracalnych dla podatników skutków. Strona skarżąca podniosła, że na obecnym etapie postępowania organy skarbowe podjęły formalne działania zmierzające do wyegzekwowania należności wynikających z nieprawomocnych decyzji. Z uwagi na aktualne ryzyko likwidacji działalności gospodarczej przez podatnika, w przypadku skutecznego zakończenia egzekucji, przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji pozostają w mocy. Strona podkreśliła, że organy skarbowe dysponują zabezpieczeniem rzeczowym w postaci hipoteki na nieruchomości podatnika, nie ponoszą zatem ryzyka, iż należności podatkowe nie zostaną zaspokojone. Uzupełniająco należy dodać, że przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zawisły łącznie trzy sprawy ze skargi W. K., dotyczące należności z tytuły podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu, odpowiednio za rok 1998 (sygn. akt II FSK 236/08), 1999 (sygn. akt II FSK 118/08) i 2000 (sygn. akt II FSK 119/08). Równocześnie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym toczą się trzy sprawy ze skargi męża skarżącej – M. K. w przedmiocie podatku dochodowego z nieujawnionych źródeł przychodów za lata 1998 – 2000. Łączna wysokość ustalonych zobowiązań podatkowych małżonków przekracza kwotę 180.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przywoływanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W myśl natomiast § 3 wymienionego przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W wypadku oddalenia skargi przez sąd administracyjny I instancji przepisy art. 61 § 3-5 P.p.s.a. mają przed Naczelnym Sądem Administracyjnym odpowiednie zastosowanie na podstawie przepisu art. 193 P.p.s.a., który stanowi in initio, że jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Dopuszczalność orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o przyznaniu ochrony tymczasowej przewidzianej w art. 61 § 3-5 P.p.s.a. potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/2007 (opubl. Monitor Podatkowy 2007/6 str. 47 i ONSA i WSA 2007/4 poz. 77). Z cytowanego powyżej art. 61 § 3-5 P.p.s.a. wynika, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić tylko na wniosek strony skarżącej, w którym uprawdopodobnione zostanie, że zaistniały wymienione w przywołanym przepisie przesłanki. Sąd jest uprawniony do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo: wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym przypadku strona skarżąca nie wykazała, iż przesłanki te zaistniały. Podniesione we wniosku argumenty są bardzo ogólnikowe i nie wskazują by zachodziło realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie złożonego w niniejszej sprawie wniosku odwołuje się w głównej mierze do postanowień Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Gorzowie Wielkopolskim, które to Sądy uwzględniły wnioski strony o wstrzymanie wykonania decyzji. Strona skarżąca podniosła też, że organy podatkowe podjęły "formalne działania" zmierzające do wyegzekwowania należności podatkowych. Egzekucja tychże należności może doprowadzić, zdaniem strony do likwidacji działalności gospodarczej podatników. Odnosząc się do pierwszej ze wskazanych okoliczności wskazać należy, że przyznanie ochrony tymczasowej na określonym etapie postępowania sądowego jest uzależnione od wystąpienia okoliczności świadczących, że spełnione zostały przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. Cytowane na wstępie przepisy regulujące wstrzymanie wykonania aktu w postępowaniu sądowym nie warunkują przyznania ochrony tymczasowej od faktu, czy we wcześniejszym etapie postępowania ochrona ta została przyznana stronie. Powyższe potwierdza treść art. 61 § 4 P.p.s.a., który stanowi, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Z cytowanego przepisu wynika, że jedynie okoliczności faktyczne przesądzają o tym, czy przyznana stronie ochrona tymczasowa jest uzasadniona w toku całego postępowania przed sądem. Wnosząc o wstrzymanie wykonania decyzji strona winna zatem w każdym przypadku wskazać konkretne okoliczności wskazujące na zasadność przyznania ochrony tymczasowej, nie poprzestając jedynie na przytaczaniu ocen Sądów, które w toku postępowania uwzględniały wnioski strony. Kolejny z podnoszonych we wniosku argumentów – ryzyko likwidacji działalności gospodarczej podatników, co zdaniem wnioskodawcy może nastąpić w przypadku skutecznego zakończenia egzekucji, również nie zasługuje na uwzględnienie. Egzekucja ze składników majątku wykorzystywanego do prowadzenia działalności może wprawdzie doprowadzić do likwidacji działalności gospodarczej podatnika, a w konsekwencji do powstania szkody znacznych rozmiarów i trudnych od odwrócenia skutków, jednakże w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie okoliczności świadczące, iż zachodzi niebezpieczeństwo likwidacji działalności gospodarczej, zostały przedstawione w sposób wyjątkowo zdawkowy. Stwierdzenie strony, iż organy skarbowe podjęły formalne działania zmierzające do wyegzekwowania należności podatkowych, jest w ocenie Sądu enigmatyczne i nie sposób na tej podstawie ocenić, czy działania organu egzekucyjnego mogą doprowadzić do szkody znacznych rozmiarów bądź trudnych do odwrócenia skutków. Z wniosku nie wynika, w szczególności czy organ egzekucyjny podjął czynności zmierzające do egzekucji orzeczonej należności z ruchomości i (lub) nieruchomości należących do skarżącego i wykorzystywanych do działalności gospodarczej. Podkreślić należy, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu winno koncentrować się wokół okoliczności związanych z osobą skarżącego, jego sytuacją majątkową, nie może ograniczać się do ogólnikowo wskazanych argumentów, bądź hipotez, co przebiegu postępowania egzekucyjnego. Sąd stwierdził ponadto, że również wysokość orzeczonego przez organy podatkowe zobowiązania bądź sumy tych zobowiązań, nie stanowi samodzielnej okoliczności uzasadniającej wstrzymanie wykonania decyzji. Nie można bowiem wykluczyć, że skarżący posiada oszczędności bądź (i) uzyskuje dochody pozwalające zaspokoić ustalone należności podatkowe. Twierdzenie strony, iż postanowienia Sądów uwzględniające wnioski strony o wstrzymanie wykonania decyzji świadczą, że małżonkowie udowodnili, iż nie posiadają środków pozwalających zaspokoić roszczenia organów nie jest wystarczające. Po pierwsze z uzasadnień przedmiotowych orzeczeń nie wynika, by Sądy wypowiedziały się wprost w tej kwestii, a ponadto orzeczenia te zapadły w 2005 i 2007 roku. Nie można zatem wykluczyć, że od momentu ich wydania doszło do poprawy stanu majątkowego wnioskodawcy. W ocenie Sądu do okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku nie można zaliczyć zabezpieczenia hipotecznego należności podatkowych. W postępowaniu przed sądem administracyjnym odmiennie aniżeli w postępowaniu podatkowym ustanowienie hipoteki przymusowej nie stanowi przesłanki pozwalającej uwzględnić wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji (art. 224a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Mając na uwadze, że w uzasadnieniu wniosku nie wskazano konkretnych, przekonujących, związanych z sytuacją strony, argumentów uzasadniających przyznanie ochrony tymczasowej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w postanowieniu.