IV SAB/Po 39/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant referent Joanna Andrzejak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 września 2009 r. sprawy ze skargi A.W. i A.W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu w przedmiocie bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia żądania stwierdzenia nieważności postanowienia 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu do wydania w terminie 1 miesiąca rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania A. i A. W. stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu na rzecz skarżących A. i A.W. kwotę 577 (pięćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/G. Radzicka /-/M. Dybowski UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu wszczęło postępowanie w celu zbadania czy w postępowaniu zakończonym decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] nie zachodzą przesłanki nieważności. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu, po rozpoznaniu wniosku A. i A.W., odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza K. z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...]. Pismem z dnia 6 sierpnia 2008r. A. i A.W., reprezentowani przez J.K., złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując w uzasadnieniu m.in. , iż wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności następuje na wniosek lub z urzędu (art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm. –dalej "Kpa")) z zastosowaniem art. 61 § 3 Kpa, a więc brak jest podstaw prawnych do wydania osobnych postanowień dotyczących wszczęcia postępowania. Zdaniem skarżących postanowienie z dnia [...] czerwca 2008r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu winno stwierdzić jego nieważność. Pismem z dnia [...] października 2008r. A. i A.W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu w załatwieniu sprawy stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] czerwca 2008 r., [...]. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 12 § 2 i 35 § 2 Kpa przez ich niezastosowanie. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż występując z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] zaskarżyli również postanowienie z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] żądając stwierdzenia jego nieważności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż postanowienie to stanowiło wyłącznie informację dla pozostałych stron postępowania, że do Kolegium wpłynął wniosek. SKO zwróciło również uwagę, iż kwestionowane postanowienie nie zalicza się do postanowień, na które zgodnie z regulacjami procedury administracyjnej służy zażalenie, a co za tym idzie w myśl dyspozycji art. 126 Kpa nie stosuje się przepisów regulujących stwierdzenie nieważności. Postanowieniem z dnia 11 marca 2009 r., II SAB/Po 52/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę A.W. i A.W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu wskazując w uzasadnieniu, iż zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: Ppsa) skarga może być złożona na bezczynność organów w przypadkach określonych w punktach 1-4a (art. 3 § 2 Ppsa). Sąd wskazał, iż złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji inicjuje postępowanie zmierzające do wydania decyzji (art. 158 § 1 Kpa). W ocenie Sądu gdy wniosek taki dotyczy postanowienia, postępowanie z art. 156-159 Kpa prowadzi się tylko wtedy, gdy przysługuje na nie zażalenie (art. 126 Kpa). Sąd zauważył, iż skarżący domagają się natomiast uznania bezczynności organu w zakresie stwierdzenia nieważności postanowienia, od którego zażalenie nie przysługuje. Stąd, zdaniem Sądu wniosek skarżących nie prowadził do wydania żadnego z aktów, o jakich mowa w art. 3 § 3 pkt 1-4a Ppsa, a w konsekwencji bezczynność organu nie podlegała zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2009 r. II OSK 873/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyżej wskazane postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienie podniósł, iż wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności następuje na wniosek lub z urzędu (art. 157 § 2 Kpa) z zastosowaniem art. 61 Kpa, a zatem brak podstaw do wydawania postanowienia w tym przedmiocie. Postanowienie takie nie ma oparcia w przepisach prawa. Tymczasem w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. wszczęło postępowanie w celu zbadania, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 Kpa do stwierdzenia nieważności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż jeżeli wskutek rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności niezaskarżalnego postanowienia, organ uzna, że są ku temu przesłanki, powinno zostać wydane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania stosownie do przepisu art. 157 § 3 w związku z art. 126 Kpa, przy czym należy zwrócić uwagę, że w przepisie tym jest pomyłka legislacyjna w odesłaniu do art. 157 § 1, podczas gdy powinno być odesłanie do § 3 tego przepisu (por. komentarz do art. 157 w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydanie 8, Warszawa 2006, s. 759.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wydało postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] czerwca 2008 r., to należało uznać, że skarga na bezczynność organu w tym zakresie jest dopuszczalna. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w takiej sytuacji otwiera drogę weryfikacji tego rozstrzygnięcia na drodze sądowej, tymczasem brak jakiejkolwiek reakcji organu powoduje, że pozostaje on w bezczynności. Strona może bowiem domagać się stwierdzenia nieważności wszelkich decyzji i postanowień wydawanych w toku postępowania (art. 157 § 2 oraz art. 126 kpa), natomiast do organu należy weryfikacja tych żądań poprzez wydanie decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania - art. 157 § 3 Kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż z bezczynnością w sprawie administracyjnej mamy do czynienia, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności proceduralnych, przewidzianych w obowiązujących przepisach prawa, nie wykonuje ich w terminie określonym przez te przepisy. W konsekwencji zarzut bezczynności jest skuteczny wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma bowiem na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu i rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Kluczowym zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie jest kwestia, czy organ pozostaje w bezczynności z powodu niezałatwienia w formie przewidzianej przepisami Kpa sprawy dotyczącej rozpatrzenia wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] czerwca 2008 r., [...] o wszczęciu postępowania nieważnościowego. W niniejszej sprawie skarżący zażądali stwierdzenia nieważności postanowienia, które nie było zaskarżalne w administracyjnym toku instancyjnym W myśl art. 126 Kpa do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107§2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie- również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149§3, 151§1, 157§1 i 158 wydaje się postanowienie. Z przepisu art. 126 Kpa jednoznacznie wynika, że do postanowień, od których nie przysługuje zażalenie, nie stosuje się przepisów o stwierdzeniu nieważności, to jest art. 156-159 Kpa. Innymi słowy, weryfikowanie postanowień w trybie art. 156 i następne Kpa może się odnosić tylko do takich postanowień, od których przysługuje zażalenie ( por. wyrok Naczelnego Sądy Administracyjnego z dnia 19 maja 1998r., sygn. akt. I SA1524/97, LEX 44508 ; a także W.Chrościelewski; glosa do wyroku NSA z dnia 09 września 2002r. II SA/Kr 3161/01; OSP 2003, z 11., poz.138. Komentarz do art. 157 Kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kpa Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II). Zatem w niniejszej sprawie rozważenia wymaga, czy a jeśli tak to jaki akt wydać należało celem załatwienia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia, na które nie służy zażalenie. Rozważania winny obejmować badanie podstaw formalno - prawnych, w tym zaistnienie negatywnych przesłanek podmiotowych bądź przedmiotowych tamujących wszczęcie takiego postępowania. Przesłanką negatywną o charakterze podmiotowym będzie złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności danego aktu przez osobę, która nie ma legitymacji strony w postępowaniu, bądź stronę nie mającą zdolności do czynności prawnych. Natomiast jedną z przesłanek przedmiotowych jest niedopuszczalność prowadzenia postępowania z uwagi na charakter aktu, którego wniosek dotyczy (skierowane podanie o stwierdzenie nieważności w stosunku do takiej formy działania, do której nie odnosi się instytucja nieważności). Zdaniem Sądu w przypadku stwierdzenie zaistnienia negatywnych przesłanek jedynym rozstrzygnięciem wniosku o stwierdzenie nieważności takiego postanowienia winna być odmowa wszczęcia takiego postępowania. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej musi być rozpatrzony w formach przewidzianych w Kpa. Jest to odrębna sprawa administracyjna bez względu na to czy wniosek taki może być przedmiotem merytorycznego postępowania nadzorczego. Jeżeli organ uznaje, że w oparciu o taki wniosek nie może być prowadzone postępowanie administracyjne, to powinien odmówić wszczęcia postępowania nadzorczego. Do postanowień niezaskarżalnych zgodnie z regulacją zawartą w art. 126 Kpa nie odnosi się bowiem tryb weryfikacji z art. 156-159 Kpa. A zatem skoro w niniejszej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył niezaskarżalnego postanowienia z dnia [...] czerwca 2008 r., [...] o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza K. z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] to w myśl przedstawionych wyżej wywodów należało odmówić wszczęcia takiego postępowania. Nie podejmując działań w tym względzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu pozostaje w bezczynności, a zatem skargę uznać należy za zasadną. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 149 Ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 225 Ppsa zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot poniesionych kosztów obejmujących wpis od skargi 100 zł, wpis od skargi kasacyjnej 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 6 oraz § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003r. Nr 221, poz. 2193)), wynagrodzenie pełnomocnika 240 zł, zastępstwo procesowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym 120 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa 17 zł (§14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002r. Nr 163, poz. 1349)) /-/ M. Dybowski /-/ G. Radzicka /-/ E. Kręcichwsot-Durchowska