II OZ 913/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ludwik Żukowski po rozpoznaniu w dniu 16 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 880/06 w przedmiocie wniosku W. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi W. L. na decyzję [...], Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...],r., nr [...], w przedmiocie odmowy nakazu usunięcia nieprawidłowości postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 25 czerwca 2008 r. w postępowaniu prowadzonym z wniosku W. L. o przyznanie prawa pomocy umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od opłat sądowych, w pozostałym zaś zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił, wskazując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia następujące okoliczności: W dniu [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W. L. o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu wpadkowym zainicjowanym przez skarżącą wniesieniem zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 880/06 o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 maja 2008 r. oddalono wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Od postanowienia tego skarżąca wniosła sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaznaczył, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że osoba, która wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Powołując się na art. 211 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd wyjaśnił, iż na koszty sądowe składają się opłaty sądowe tj. wpis i opłata kancelaryjna oraz wydatki (np. należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie, koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym). Wyjątkiem od przedstawionej zasady jest zwolnienie wynikające z art. 261 wskazanej ustawy, zgodnie z którym od sprzeciwu i zażaleń, o których mowa w art. 259 i art. 260, nie pobiera się opłat sądowych. Oznacza to, że zaskarżanie wyników postępowań wpadkowych dotyczących kosztów sądowych jest zwolnione od obowiązku ponoszenia opłat sądowych, wobec czego w niniejszej sprawie wniosek skarżącej w zakresie żądania o zwolnienie z opłat sądowych jest bezprzedmiotowy i jako taki podlegał umorzeniu na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 ww. ustawy, gdyż w tym zakresie skarżąca korzysta już ze zwolnienia ustawowego. W pozostałym zakresie, zdaniem Sądu I instancji, należało wniosek oddalić, z uwagi na brak podstaw do jego uwzględnienia. Jak wskazał Sąd, z informacji podanych przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, jest ona osobą samotną, pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...],zł netto, z którego, jak sama wykazała, jest w stanie poczynić nawet oszczędności. Obecnie stan jej oszczędności wynosi [...], zł. Ponadto jest właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni [...], m2 , domu o powierzchni [...], m2 i garażu o powierzchni [...], m2 , który służy za przechowalnię, miesięczne zaś koszty z tytułu opłat obowiązkowych, jakie ponosi skarżąca wynoszą średnio ok. [...],zł. Powyższe ustalenia pozwoliły Sądowi I instancji uznać, że obecna sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych obejmujących wydatki, tym bardziej, że specyfika prowadzonego postępowania w rozpoznawanej sprawie rzadko powoduje powstanie wydatków. W zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 czerwca 2008 r. W. L. podniosła, iż jej dochody, wbrew twierdzeniom Sądu, nie pozwalają na ponoszenie kolejnych opłat sądowych. Wskazała, iż w istocie jej wydatki są większe niż zostało to przyjęte w zaskarżonym postanowieniu, jednakże nie posiada wszystkich rachunków dla potwierdzenia tego faktu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z przytoczonym przez Sąd pierwszej instancji art. 261 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a.") postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy jest w zakresie ponoszenia opłat sądowych, bezpłatne w obu instancjach. Rozwiązanie to jest oczywiste, instytucja prawa pomocy zapewnić ma bowiem realizację konstytucyjnego prawa do sądu osobom ubogim, których nie stać na opłacenie kosztów postępowania. Przepis ten odnosi się do opłat sądowych, nie powodując jednoczesnego zwolnienia od ponoszenia wydatków. W tej mierze zastosowanie znajdują przepisy ustawy dotyczące przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 i § 4). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższy przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji dysponując podanymi przez W. L. informacjami dotyczącymi jej stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, prawidłowo ocenił, iż skarżąca nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Posiada ona bowiem stały miesięczny dochód, z którego jest w stanie poczynić oszczędności, zatem poniesienie ewentualnych kosztów sądowych w zakresie zwrotu poniesionych w postępowaniu sądowoadministracyjnym wydatków możliwe jest bez uszczerbku koniecznego dla własnego utrzymania. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.