II GZ 840/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 września 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3250/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. oddalić wniosek G. B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. objętym zażaleniem postanowieniem z dnia 22 września 2015 r., działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), uwzględnił wniosek G. B. i wstrzymał wykonanie zaskarżonej przez niego decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] marca 2015 r. o wymierzeniu stronie kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. I W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w skardze na opisaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. G. B. (dalej: skarżący) wniósł o wstrzymanie jej wykonania z uwagi na niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków, które dotkną nie tylko skarżącego, ale również dwójkę jego dzieci. Wnioskodawca podał, że jedno z tych dzieci pomimo 21 lat nie pracuje i nie uczy się z powodu problemów zdrowotnych. Drugim zaś "nie interesuje się" jego matka. Dzieci te pozostają więc na jego wyłącznym utrzymaniu. Skarżący zwrócił uwagę, że w stosunku do niego toczy się większa ilość postępowań dotyczących wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry. Wykonanie decyzji nakładających te kary spowoduje, że wnioskodawca utraci płynność finansową, "popadnie w długi" i będzie zmuszony do zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługiwał na uwzględnienie. Sąd podzielił stanowisko strony co do groźby utraty płynności finansowej w razie wykonania decyzji, co z kolei może skutkować upadłością tego podmiotu. WSA zważył na fakt, iż skarżący ma dwójkę dzieci, które pozostają na jego wyłącznym utrzymaniu. Ponadto, w stosunku do strony toczy się wiele postępowań dotyczących wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gry poza kasynem gry. Wykonanie zaskarżonej i innych decyzji o tożsamym przedmiocie mogłoby więc spowodować duże trudności finansowe strony, która z ich powodu mogłaby zostać zmuszona do zakończenia prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. To z kolei odbiłoby się na sytuacji materialnej rodziny skarżącego, która w ten sposób mogłaby popaść w niedostatek. II Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył Dyrektor Izby Celnej w W., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz o zwrot uiszczonego wpisu. Organ celny zarzucił orzeczeniu WSA naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że spełnione zostały przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a w szczególności, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał, że w niniejszej sprawie skarżący nie wskazał żadnej okoliczności stanowiącej o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a powołał się jedynie na kwotę już nałożonych kar z tego samego tytułu oraz inne toczące się postępowania. Niewystarczające jest twierdzenie, że brak wstrzymania wykonania decyzji może prowadzić do utraty płynności finansowej, skoro nie wykazano rzeczywistej kondycji finansowej firmy prowadzonej przez skarżącego w kontekście oceny wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na możliwość powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto skarżący nie przedstawił dokumentów obrazujących jego kondycję finansową, co zostało pominięte w skarżonym postanowieniu. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, której skutki nie będą mogły być usunięte przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem uwzględnienia wniosku była wysokość wymierzonej skarżącemu kary pieniężnej (12 000 zł) oraz wysokość kar nałożonych w innych postępowaniach, których skarżący jest stroną, a dotyczących tego samego zakresu prowadzonej działalności gospodarczej. Mając to na uwadze, Sąd pierwszej instancji uwzględnił argumentację skarżącego, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi utratą płynności finansowej jego firmy, co może skutkować upadłością tego podmiotu. To z kolei odbiłoby się na sytuacji materialnej rodziny skarżącego, która w ten sposób mogłaby popaść w niedostatek. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena nie jest prawidłowa, a zarzuty podniesione w zażaleniu są zasadne. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. W ocenie Sądu kasacyjnego, skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji, tj. zapłata kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł przed rozpoznaniem skargi, doprowadzi do utraty płynności finansowej firmy skarżącego. Przede wszystkim strona nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową. Do skargi załączono jedynie oświadczenie matki 21. letniej chorej i niepracującej córki skarżącego, z którego wynika, że łoży on na jej utrzymanie oraz oświadczenie babci młodszej córki, że przekazuje on na jej utrzymanie 500 zł miesięcznie. Za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie może również przemawiać informacja, że w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w W. zarejestrowanych jest obecnie 7 (łącznie z niniejszą) spraw zainicjowanych skargami G. B. na tego rodzaju akty. Z tych względów za trafne należało uznać stanowisko wyrażone w zażaleniu Dyrektora Izby Celnej w W., że niczym nie poparte twierdzenie skarżącego, iż z uwagi na znaczną kwotę nałożonych na niego kar pieniężnych, nieuwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji mogłoby spowodować duże trudności finansowe strony, która z ich powodu mogłaby zostać zmuszona do zakończenia prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej – jest niewystarczające. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wobec niewykazania rzeczywistej kondycji finansowej skarżącego i ewentualnego wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na możliwość powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, udzielenie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nastąpiło z naruszeniem art. 61 § 3 p.p.s.a., co skutkowało tym, że zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, a wniosek skarżącego jako nieuzasadniony podlegał oddaleniu. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do wniosku organu o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw prawnych do wydania orzeczenia w tym zakresie w postanowieniu rozpoznającym zażalenie, skoro nie jest ono jednym z orzeczeń wskazanych w art. 209 p.p.s.a. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy Rozdziału 1. Działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (Dział V., Rozdział 1.), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia.