I OW 64/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 6 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Wójta Gminy Branice o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Branice a Burmistrzem Bełżyc w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej dalszej realizacji decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego Ł. B. postanawia: 1. odrzucić wniosek, 2. zwrócić Wójtowi Gminy Branice ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od wniosku. . UZASADNIENIE Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Branicach, działając z upoważnienia Wójta Gminy Branice, wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Bełżyc w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej dalszej realizacji decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego Ł. B. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że w dniu 9 maja 2022 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Branicach otrzymał pismo Burmistrza Gminy Bełżyce, przekazujące decyzję o przyznaniu Ł. B. zasiłku pielęgnacyjnego wraz z aktami sprawy. Wskazano, że wydano w stosunku do niego orzeczenie o zastosowaniu środka zabezpieczającego, wykonywanego w Specjalistycznym Szpitalu im. [...] w Branicach, w związku z czym – w ocenie Burmistrza Bełżyc – to Ośrodek Pomocy Społecznej w Branicach jest organem właściwym dla realizacji świadczenia. Wskazując na brzmienie art. 25 ust. 5 zd. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615), wnioskodawca stwierdził, że pobyt Ł. B. nie może być utożsamiany z przebywaniem w miejscowości Branice z zamiarem stałego pobytu, co definiuje miejsce zamieszkania zgodnie z art. 25. K.c. Ma ona bowiem charakter przymusowy i niepożądany przez przebywającego oraz z zasady niestały, czasowy. Powołując się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że jest jasne stanowisko w/w Sądu odnośnie statusu podmiotów leczniczych w kontekście miejsca zamieszkania, tj., że pobytu w zakładzie opieki zdrowotnej nie można zakwalifikować jako miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c. Dlatego też – w ocenie wnioskodawcy – w niniejszej sprawie właściwy jest organ który przyznał świadczenie, tj. Burmistrz Bełżyc i to on powinien je w dalszym ciągu realizować. W odpowiedzi na wniosek, starszy inspektor Centrum Usług Społecznych w Bełżycach, działający z upoważnienia Burmistrza Bełżyc, wskazał, że w dniu 20 grudnia 2021 r. wpłynął wniosek Ł. B. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia 17 stycznia 2022 r. Burmistrz Bełżyc przyznał mu prawo do tego zasiłku na okres od dnia 1 grudnia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2024 r. w wysokości 215,84 miesięcznie. Dalej podano, że pismem z dnia 22 kwietnia 2022r. kurator Ł. B. poinformował Centrum Usług Społecznych w Bełżycach, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Opolu Lubelskim II Wydział Karny, sygn. akt II Ko 436/21 ustanowiono środek zabezpieczający w postaci pobytu w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym orzeczonym wyrokiem Sądu Rejonowego w Opolu Lubelskim z dnia 11 lutego 2021 r. w sprawie II K 140/20, który to środek zabezpieczający jest wykonywany w Specjalistycznym Szpitalu im. [...], ul. [...] Branice. Wskazano, że w w/w piśmie kurator zwrócił się o wstrzymanie wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego dla Ł. B. w związku z pobytem w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Podano, że do złożonego wniosku kurator dołączył zaświadczenie o wymeldowaniu Ł. B. z pobytu stałego pod adresem [...] z dniem 25 kwietnia 2022 r. Wobec powyższego – powołując się na art. 25 ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych – Centrum Usług Społecznych w Bełżycach przekazało zgodnie z właściwością akta niniejszej sprawy do Ośrodka Pomocy Społecznej w Branicach – celem dalszej realizacji wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. 2022 r., poz. 329, dalej, jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny), lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, dalej jako "u.ś.r.") zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym. Z kolei w myśl art. 25 ust. 5 u.ś.r. w przypadku powzięcia informacji o zmianie miejsca zamieszkania osoby, której przyznano świadczenia rodzinne, dotychczasowy organ właściwy przekazuje wydaną decyzję wraz z aktami sprawy organowi właściwemu ze względu na nowe miejsce zamieszkania w celu jej dalszej realizacji. Organ właściwy ze względu na nowe miejsce zamieszkania realizuje otrzymaną decyzję bez konieczności wydawania kolejnej decyzji oraz jest właściwy do jej uchylenia, zmiany oraz do ustalania i dochodzenia świadczeń nienależnie pobranych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stanowią inaczej, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość między Wójtem Gminy Branice a Burmistrzem Gminy Bełżyce w przedmiocie wskazania organu właściwego do wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego. Na podstawie art. 3 pkt 11 u.ś.r. organem właściwym w sprawach w niej regulowanych jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Istotne jest to, że zgodnie z art. 20 ust. 1 u.ś.r. zadania w zakresie świadczeń rodzinnych są realizowane przez organ właściwy jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Pozostające w sporze organy mają siedziby w różnych województwach: Gmina Branice leży w województwie opolskim, a Gmina Bełżyce w województwie lubelskim. Mając zatem na uwadze, że gminy, których organy pozostają w sporze wchodzą w skład różnych województw, oraz że sprawa, której dotyczy przedmiotowy spór, należy do zadań gminy z zakresu administracji rządowej, stwierdzić trzeba, że właściwym do rozstrzygnięcia sporu jest – zgodnie z treścią art. 22 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – minister właściwy do spraw administracji publicznej. Obecnie organem właściwym do spraw administracji publicznej jest, na podstawie art. 6 ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1893 ze zm.), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Z tych powodów, w świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygnięcia niniejszego sporu. W związku z powyższym wniosek Wójta Gminy Branice skierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Skoro w niniejszej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podlegał odrzuceniu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji postanowienia.