I OZ 818/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2011 r. sygn. akt II SO/Wa 50/11 o wymierzeniu Wójtowi Gminy K. grzywny w wysokości 100 (sto) złotych za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi, odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 245/11 postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE W. S. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie wniosek o wymierzenie Wójtowi Gminy K. grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 245/11 wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Wójt Gminy K. w odpowiedzi na wniosek wniósł o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. sygn. akt II SO/Wa 50/11 wymierzył Wójtowi Gminy K. grzywnę w wysokości 100 (sto) złotych. W uzasadnieniu postanowienia, odwołując się do treści art. 54 § 1 i 2 oraz 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej P.p.s.a.) w związku z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198), stwierdził, że w sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej przekazanie akt organu i odpowiedzi na skargę powinno nastąpić w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi musi w taki sposób wykonać nałożony na niego obowiązek przekazania Sądowi dokumentów, aby w sytuacji, gdy skarżący skorzysta z przyznanego mu na mocy art. 55 § 1 P.p.s.a. uprawnienia, móc skutecznie udowodnić dochowanie ustawowego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że z skarga W. S. na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 25 maja 2011 r. o udostępnienie informacji publicznej (zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Wa 245/11) wpłynęła do organu w dniu 14 czerwca 2011 r. A zatem, zgodnie z art. 21 pkt 1 cyt. ustawy o dostępie do informacji publicznej, ostatnim dniem terminu do przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, był dzień 29 czerwca 2011 r. Tymczasem w tej sprawie skarga została przekazana Sądowi dopiero w dniu 7 lipca 2011 r. (data stempla pocztowego), tj. 8 dni po upływie wskazanego terminu. Oznacza to, że Wójt Gminy K. przekazał Sądowi skargę, odpowiedź na skargę i akta sprawy z uchybieniem ustawowego terminu. Sąd pierwszej instancji wskazał, że użyte przez ustawodawcę w art. 55 § 1 P.p.s.a. sformułowanie "sąd może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny oznacza, że podejmując rozstrzygnięcie w tej sprawie Sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ustawy, a także okoliczność, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. W ocenie Sądu pierwszej instancji skoro w niniejszej sprawie bezspornym jest, że organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi, przekazał określone w art. 54 § 2 P.p.s.a. dokumenty, z uchybieniem ustawowego terminu, to wniosek W. S. należało uznać za uzasadniony. Sąd pierwszej instancji wziął przy tym pod uwagę okoliczność przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, a także fakt, że w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny organ nie wyjaśnił przyczyn zaistniałego opóźnienia. Zażalenie na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł W. S. reprezentowany przez radcę prawnego. W zażaleniu zarzucono, iż Sąd pierwszej instancji wymierzając organowi grzywnę w bardzo niskiej wysokości w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wyjaśnił podstawy wymierzenia grzywny w wymiarze tylko 100 zł, co narusza art. 141 § 4 P.p.s.a. Zdaniem skarżącego w tej sprawie należało wymierzyć grzywnę w wysokości od 10 do 15 % stawki maksymalnej. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wójt Gminy K. w odpowiedzi na zażalenie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku o wymierzenie organowi grzywny, ewentualnie o oddalenie zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198) do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się, z zastrzeżeniem przypadku, o którym mowa w art. 22, przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), z tym, że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Zgodnie art. 54 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Przy czym, w myśl art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., to jest do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, bez względu na jego przyczyny oraz złożenie stosownego wniosku przez stronę. Przesłanki te w niniejszej sprawie zostały spełnione – skarga pomimo upływu ustawowego terminu nie została przekazana, a skarżący złożył stosowny wniosek. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarga W. S. na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z naruszeniem 14 dniowego terminu, określonego w art. 21 pkt 1 cyt. ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd pierwszej instancji ustalił, iż opóźnienie organu w przekazaniu ww. akt Sądowi wynosi 8 dni. Wyjaśnić należy grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a, pełni funkcję represyjną i prewencyjną. Funkcja represyjna służy ochronie konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Pomimo, iż przywołana regulacja konstytucyjna odnosi się do sądu, a nie do organu administracji publicznej, to jednak działanie sądu jest w tym wypadku uzależnione od dokonania przez organ czynności wymienionych w art. 54 § 2 P.p.s.a. Z tej przyczyny organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwienie albo utrudnienie realizacji tego prawa przez stronę. Poza tym, grzywna z art. 55 § 1 P.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie organu służy zapobieganiu naruszeniu prawa przez organ w przyszłości. Realizacja tej funkcji odnosi się zarówno do organu, któremu grzywnę wymierzono, jak i innych organów, a jej celem jest zapobieganie przewlekaniu postępowania sądowoadministracyjnego. Zwłaszcza, iż zasada szybkości postępowania jest jedną z podstawowych zasad postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 P.p.s.a.). Zauważyć należy jednak, że sądowi orzekającemu w przedmiocie wymierzenia grzywny ustawodawca pozostawił swobodny zakres ustalenia jej wysokości tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a.). Pozwala to zatem na wymierzenie grzywny w wysokości adekwatnej do stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przesłania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w terminie, uwzględnienie okresu w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Z tych względów, nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty zażalenia dotyczące wysokości wymierzonej w tej sprawie grzywny, skoro ustalenie jej wysokości pozostawiono uznaniu Sądu administracyjnego, zaś w okolicznościach rozpoznawanej sprawy tj. z uwagi 8-dniowe "opóźnienie" organu wysokość wymierzonej grzywny nie jest rażąco nieadekwatna do stopnia niewypełnienia obowiązku przez organ. Z kolei, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada wymogom określonym w 141 § 4 P.p.s.a., gdyż w sposób jasny i precyzyjny wskazuje podstawy faktyczne i prawne, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił również jego restrykcyjny charakter, poprzez odniesienie się do okresu opóźnienia organu oraz niewyjaśnienie w odpowiedzi na skargę jego przyczyn. Dodać przy tym należy, że podana w odpowiedzi na wniosek przyczyna opóźnienia w wykonaniu obowiązku z art. 54 § 2 P.p.s.a. w postaci bardzo dużej ilości wniosków, skarg i zażaleń wnoszonych przez skarżących (ponad 340) niewątpliwie utrudnia funkcjonowanie Urzędu Gminy, jednakże nie mogła być uznana za usprawiedliwienie powstałych uchybień w zakresie ustawowych obowiązków. Odnosząc się do żądania pełnomocnika skarżącego dotyczącego przyznania mu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, wyjaśnić należy, że art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) jest przyznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. po złożeniu przez tego pełnomocnika stosownego oświadczenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.