II SA/Sz 703/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.),, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. zasądza od Wojewody Z. na rzecz strony skarżącej Spółki A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 28 ust. 1, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po rozpatrzeniu wniosku Spółka A., Starosta odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej nr [...] będącej częścią Farmy Wiatrowej zlokalizowanej na działce nr obręb ewidencyjny , gmina . Odwołania od powyższej decyzji wnieśli D.W. i K.W. oraz M.N. Odwołania – zarówno w imieniu D. i K. W. jak i w imieniu M. N. podpisał radca prawny T.W., dołączając do nich pełnomocnictwa udzielone mu przez wskazane wyżej osoby do występowania w ich imieniu w sprawie o zapłatę, ustanowienie służebności przeciwko Spółka A.. Zaskarżając decyzję w całości wnieśli o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Podnieśli, że organ błędnie uznał, iż w sprawie nie zachodziła konieczność przedłożenia oświadczeń o prawie do dysponowania gruntem w zakresie nieruchomości sąsiednich, w związku z przekroczeniem śmigła granicy działki sąsiedniej. Zdaniem skarżących, chociaż działki stanowiące ich własność są nieruchomościami rolnymi to jednak "oddziaływanie śmigła turbiny wiatrowej w pewnym sensie narusza prawo własności w pełnym zakresie jaki wynika z art. 143 Kodeksu cywilnego (w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią)". Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę dla inwestora Spółka A. Przestawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że obszar oddziaływania projektowanej inwestycji obejmuje nieruchomość nr obręb (działka inwestora) oraz działki [...] obręb (obszar omiatania łopat wirnika). Odwołujący K. i D.W. są właścicielami działki nr[...] (działka rolna), która znajduje się w granicy omiatania łopat wirnika, natomiast M.N. jest właścicielką działek nr obręb . Organ odwoławczy zaznaczył, że po dokonaniu ustaleń, iż w aktach brak jest "prawa do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane" działek o nr [...],obręb (obszar omiatania łopat wirnika), pismem z dnia 4 lutego 2015 r. wezwał inwestora do ich przedłożenia. Pismem z dnia 26 lutego 2015 r. inwestor udzielił odpowiedzi prezentując własne stanowisko w sprawie, twierdząc, że nie zgadza się ze stanowiskiem Wojewody. Wobec powyższego, ponieważ w aktach sprawy brak jest "prawa do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane" działek o nr [...] obręb i na etapie prowadzonego postępowania odwoławczego inwestor nie uzupełnił wniosku, organ odwoławczy stwierdził, że inwestor nie spełnił wymagań wynikających z art. 33 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego stanowiącego, że do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowalne dla całej inwestycji objętej wnioskiem. Spółka A. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję Wojewody z dnia [...] r., wnosząc o jej uchylenie w całości a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Spółka A. zarzuciła: 1. naruszenie art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2, art. 35 ust. 3, art. 3 pkt 1, 3, 6, 7 i 11 tej ustawy, a także w zw. z art. 7 Konstytucji RP, art. 6 K.p.a. w zw. z art. 20 i 22 Konstytucji RP a nadto art. 6 ustawy z dnia 6 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 Konstytucji RP poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca powinna przedłożyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w odniesieniu do działek o numerach [...] obręb , gmina podczas gdy spełniła ona wszelkie przewidziane przepisami prawa wymogi celem uzyskania pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej, w szczególności złożyła pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (tj. działką nr obręb ) i nie była zobligowana do przedłożenia przedmiotowego oświadczenia w odniesieniu do działek o numerach ewidencyjnych: [...] obręb , 2. naruszenie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego poprzez błędne przyjęcie, że obszar oddziaływania inwestycji obejmuje oprócz działki inwestora również działki o numerach [...] obręb , a w konsekwencji – K. W., D. W. i M. N. przysługuje status strony w postępowaniu w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę dotyczącego tej inwestycji, podczas gdy wymienione osoby nie posiadają takiego statusu gdyż nieruchomości, do których posiadają tytuł prawny nie znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu, rozumianym jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, 3. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80, w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez brak wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W ocenie skarżącej, nie cała elektrownia wiatrowa stanowi obiekt budowlany w świetle art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, ale jedynie części budowlane elektrowni wiatrowych oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Urządzenia takie jak wirnik z łopatami czy komputer sterujący nie są częściami budowlanymi elektrowni wiatrowej. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że w stosunku do tychże elementów elektrowni wiatrowej miałyby mieć zastosowanie przepisy Prawa budowlanego, w tym odnoszące się do konieczności przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skarżąca podniosła, że nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, że inwestycja wkracza w sferę praw właścicielskich w odniesieniu do nieruchomości, na którą składają się działki nr [...] obręb , to aspekt ten – o charakterze stricte cywilnoprawnym – nie powinien być rozstrzygany przez organy administracji architektoniczno-budowlanej i nie wymaga ochrony ewentualnych interesów właścicielskich na drodze publicznoprawnej. Mając na uwadze przeznaczenie wymienionych działek zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy (działki oznaczono jako R - teren upraw polowych z zakazem lokalizacji zabudowy oraz tereny gruntów rolnych, stanowiące jednocześnie strefę ochronną oddziaływania elektrowni wiatrowych a także – teren lokalizacji elektrowni wiatrowych, infrastruktury towarzyszącej i gruntów rolnych), inwestycja nie będzie również w sensie cywilistycznym ingerować w prawo własności nieruchomości. Wbrew bowiem zasadom logicznego rozumowania jest twierdzenie, że praca śmigła, znajdującego się na wysokości około 60 metrów w jakikolwiek sposób naruszy korzystanie z wymienionych działek ewidencyjnych. Zdaniem skarżącej, K.W., D.W. i M.N. nie posiadają w niniejszej sprawie statusu strony bowiem aby uzyskać taki status właściciel sąsiedniej nieruchomości powinien wskazać konkretny przepis, przewidujący w skonkretyzowanym stanie faktycznym danej sprawy, ograniczenie w swobodnym korzystaniu z tej nieruchomości ze względu na powstanie w sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego, zaś w tym przypadku takich przepisów nie wskazano. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że w jego ocenie zachodzą wątpliwości co do prawidłowości pełnomocnictwa przedstawionego wraz z odwołaniem, przy czym organ odwoławczy kwestii tej należycie nie rozważył. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), daje podstawy do uznania, że organ odwoławczy uchybił prawu w sposób uzasadniający stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że K.W. i D.W. oraz M.N. udzielili radcy prawnemu T. W. pełnomocnictw do reprezentowania ich w sprawie o zapłatę i ustanowienie służebności przeciwko Spółka A. – przed wszystkimi sądami, organami egzekucji oraz administracji, a także osobami prawnymi i fizycznymi. Zakres udzielonych pełnomocnictw potwierdza w sposób jednoznaczny treść dokumentów (nieopatrzonych datami), dołączonych do odwołań z dnia 23 grudnia 2014 r. Oznacza to, że w oparciu o powyższe pełnomocnictwa nie było możliwe skuteczne wniesienie odwołań od decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Postępowanie w tym przedmiocie nie zostało bowiem objęte zakresem udzielonych pełnomocnictw (do reprezentowania w sprawie o zapłatę i ustanowienie służebności). Stosownie do przepisów art. 127 i następnych K.p.a., organ odwoławczy przystępuje do rozpoznania sprawy tylko i wyłącznie na podstawie wniesionego skutecznie odwołania, po wcześniejszym potwierdzeniu, że zostało ono wniesione w terminie, a także przez stronę postępowania administracyjnego lub w imieniu tej strony przez przedstawiciela ustawowego lub należycie umocowanego pełnomocnika. Dopiero spełnienie tych wymagań formalnych stwarza podstawy do merytorycznego rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym. Natomiast w przypadku ustalenia, że odwołanie zostało wniesione przez osobę, która nie legitymuje się wymaganym pełnomocnictwem do dokonania tej czynności, organ odwoławczy powinien wezwać pełnomocnika od uzupełnienia braków formalnych pisma w trybie art. 64 § 2 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 1998 r., I SA/Lu 641/97, niepubl.). Wojewoda nie podjął jednak niezbędnych czynności w celu uzupełnienia braków formalnych pism w zakresie pełnomocnictw do wniesienia odwołań w imieniu K. W. i D.W. oraz M. N. przez radcę prawnego T. W. Odwołania nie zostały zatem podpisane ani przez stronę, ani należycie umocowanego pełnomocnika. Wobec tego nie zostały spełnione ustawowe warunki do rozpoznania odwołania. Uruchomienie kompetencji bez takiego odwołania jest działaniem dotkniętym wadą kwalifikowaną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2011 r. l OSK 1866/10 - LEX nr 1069628). W takiej zaś sytuacji powinnością Sądu jest zastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stwierdzone uchybienie czyni przedwczesną ocenę zarzutów ujętych w skardze. W toku dalszego postępowania Wojewoda uwzględni powyższe stanowisko, a więc podejmie czynności w celu uzupełnienia braków formalnych odwołań. Dopiero ewentualnie wówczas organ odwoławczy uzyska możliwość rozpoznania sprawy, w tym ustosunkowania się do zarzutów odwołania. W zaistniałej sytuacji rozpatrzenie pozostałych zarzutów skargi, odnoszących się tylko do decyzji zaskarżonej, a nie do decyzji organu l instancji, jest bezprzedmiotowe. Nie jest możliwe formułowanie jakichkolwiek wiążących ocen prawych dotyczących meritum sprawy, skoro kwestią zasadniczą jest to, czy w ogóle sprawa będzie przez organ odwoławczy rozpoznawana. Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.