II SA/Go 303/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2020 r. sprawy ze skargi H.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] lutego 2020 r. H.R. wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną żoną W.R. Do wniosku dołączono orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr akt [...] z dnia [...] lipca 1994 r., z którego wynikało, że W.R. (ur.[...]r.) została zaliczona do drugiej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Inwalidztwo jest trwałe i istnieje od urodzenia. Decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza specjalista organizacji pomocy społecznej i pracy socjalnej, powołując się na art. 104, art. 107 ust. 1 k.p.a., art. 2, art. 3 pkt 21, art. 17, art. 23, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej jako u.ś.r.), art. 32 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1428) o zmianie niektórych ustaw związanych z systemem wsparcia rodzin, Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31-07-2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1466) oraz art. 66 ust. 1 pkt. 28, art. 73 ust. 10, art. 75 ust.2 pkt. 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 z późn.zm.) i art. 6 ust.2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. z 2013 r. poz.1442 ze zm.) oraz obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2019 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2020 ( Dz.U. z 2019 r., poz.1067), odmówił przyznania H.R. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną W.R. W uzasadnieniu organ podał, że W.R. posiada orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr akt [...] z dnia [...] lipca 1994 r., z którego wynika, że została zaliczona do drugiej inwalidzkiej. Inwalidztwo jest trwałe i istnieje od urodzenia. Ponadto organ ustalił, że H.R. posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, którego okres ważności mija z dniem [...] czerwca 2020 r. Wnioskodawca pobiera z ZUS świadczenie rehabilitacyjne do [...] kwietnia 2020 r. W wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu [...] marca 2020 r. stwierdzono również, że żona wnioskodawcy choruje przewlekle, jest pod opieką Poradni Urazowo-Ortopedycznej i Chirurgicznej, korzysta z rehabilitacji, porusza się o kuli, wymaga pomocy osoby drugiej. Utrzymuje się z renty rodzinnej wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym, natomiast wnioskodawca nie pracuje zawodowo i ma przyznane świadczenie rehabilitacyjne z ZUS do [...] kwietnia 2020 r. Uzasadniając odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, organ I instancji wyjaśnił, że z uwagi na brak posiadania przez żonę W.R. orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności bądź orzeczenia o pierwszej grupie inwalidzkiej, albo orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji wydanego przez organ emerytalno-rentowy, nie została spełniona przesłanka z art.17 ust. 1 pkt 4 w związku z art.3 pkt 21 u.ś.r. Po rozpoznaniu odwołania złożonego przez H.R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2020r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. jednoznacznie stanowi, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od okoliczności sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Pojęcie niepełnosprawności w stopniu znacznym zostało szczegółowo określone przez ustawodawcę w postanowieniach art. 3 pkt 21 u.ś.r. Posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do drugiej grupy inwalidów nie zostało przez ustawodawcę uznane jako znaczny stopień niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r. W.R. nie posiada wymaganego przez ustawodawcę orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Przedłożone orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudniania Nr [...] w [...] Nr akt [...] z dnia [...] lipca 1994 r., zaliczające W.R. do drugiej grupy inwalidów nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 17 ust. 1 oraz art. 3 pkt 21 u.ś.r., w szczególności nie stwierdza u osoby wymagającej opieki znacznego stopnia niepełnosprawności. Dalej organ podał, że związany jest przedłożoną dokumentacją orzeczniczą w zakresie stanu zdrowia osoby wymagającej opieki i nie jest organem właściwym do jej podważania i kwestionowania. Do badania i ustalania aktualnego stopnia niepełnosprawności, a także rozstrzygania wszelkich wątpliwości w przedmiotowym zakresie powołane zostały przez ustawodawcę ściśle określone podmioty, do kręgu których Samorządowe Kolegia Odwoławcze nie należą. W tej materii należy zwrócić się do właściwego Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Wnosząc skargę H.R. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci nieuwzględnienia wniosku dowodowego jakim jest fakt, że żona W.R. pobiera dodatek pielęgnacyjny, który jest jednoznaczny z tym, iż w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wymaga stałej i długotrwałej opieki innej osoby ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zarzucając powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymując w całości motywy rozstrzygnięcia wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U. Dz.U.2018.2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U.2019.2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad żoną, a materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U.2020.111, dalej jako u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom wymienionym w tym przepisie - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organy obu instancji przyjęły, iż skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, albowiem osoba wymagająca opieki – żona skarżącego W.R. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 21 u.ś.r. znaczny stopień niepełnosprawności oznacza: a)niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b)całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c)stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, d)posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, e)niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników; W okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżący, zarówno w odwołaniu, jak i w skardze podkreślał, że jego żona W.R. pobiera dodatek pielęgnacyjny, co potwierdza spełnianie przez nią warunku posiadania znacznego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z art. 75 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2020.53 t.j.) dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobom, które są uprawnione do świadczeń emerytalno-rentowych i dodatkowo spełniają jeden z poniższych warunków: - ukończyły 75 lat, - nie ukończyły 75 lat, jednak zostały uznane za całkowicie niezdolne do pracy oraz samodzielnej egzystencji (orzeczenie takie wydaje lekarz orzecznik ZUS). Jak wynika z akt administracyjnych W.R. nie ukończyła 75 lat, a zatem według przytoczonego wyżej przepisu warunkiem pobierania przez nią dodatku pielęgnacyjnego było posiadanie orzeczenia o uznaniu jej za całkowicie niezdolną do pracy oraz samodzielnej egzystencji, co stanowi także warunek określony w art. 17 ust. 1 u.ś.r., na brak spełnienia którego powołały się organy w niniejszej sprawie. Należy zauważyć, że organ odwoławczy w ogóle nie ustosunkował się do podniesionej w odwołaniu okoliczności pobierania przez W.R. dodatku pielęgnacyjnego, mimo że jak wynika z powołanych wyżej przepisów, okoliczność ta mogła mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu. Należy podkreślić, że bezwzględnym obowiązkiem organu odwoławczego jest odniesienie się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu, co wynika z art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. Brak w motywach decyzji jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów odwołania uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju postępowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z zasady dwuinstancyjności (por. np. wyrok NSA z 27 maja 1998 r., IV SA 1130/96). Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Zaniechanie przez organy uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonujący, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i art. 11 k.p.a. skutkuje wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2001 r., IV SA 703/99). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie brak odniesienia się przez organ odwoławczy do podnoszonych przez stronę w odwołaniu zarzutów stanowił naruszenie przywołanych wyżej przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Z przywołanych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien w sposób prawidłowy odnieść się do okoliczności pobierania przez W.R. dodatku pielęgnacyjnego, ewentualnie uzupełniając w tym zakresie materiał dowodowy, a następnie rozważyć znaczenie tej okoliczności dla oceny zaistnienia przesłanek warunkujących przysługiwanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r.