II SAB/Rz 205/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 października 2022 r. sprawy ze skargi J. J. na bezczynność Wójta Gminy Komańcza w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Wójt Gminy Komańcza dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej; IV. zasądza od Wójta Gminy Komańcza na rzecz skarżącego J. J. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE W skardze z dnia 27 sierpnia 2022 r. J. J. (dalej: "Skarżący"/ "Wnioskodawca") zarzucił Wójtowi Gminy Komańcza (dalej: "Wójt") naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "ustawa") poprzez nieudostępnienie informacji publicznej w terminie określonym ustawą i wniósł o: 1. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; 2. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "P.p.s.a."); 4. na podstawie art. 119 pkt. 2 P.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; 5. na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do skargi, gdyż jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie; 6. zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że podaniem z dnia 6 lipca 2022 r. Wnioskodawca wystąpił o udostępnienie informacji publicznej szczegółowo wskazanej. W dniu 22 lipca 2022 r. (dwa dni po upływie terminu z art. 13 ust. 1 ustawy) Wnioskodawca otrzymał wiadomość mailową zawierająca informacje o omyłkowym przesłaniu odpowiedzi na inny adres poczty elektronicznej. Wiadomość zawierała załącznik w formacie pdf zawierający m.in. informację o wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia podania z 6 lipca 2022 r., tj. w ciągu kolejnych 28 dni licząc od 21 lipca 2022 r. Jako przyczynę Wójt wskazał na konieczność zweryfikowania danych oraz znaczną ilość wniosków. Termin ten upłynął w dniu 19 sierpnia 2022 r. i Wójt do dnia wniesienia skargi nie udzielił żądanej informacji publicznej i nie wydał decyzji przewidzianej przepisem art. 16 ust. 1 ustawy. Okoliczności sprawy uzasadniają, że naruszenie prawa przez organ miało charakter rażący i pozwalają domagać się w tym zakresie zasądzenia od organu połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Wszelkie podejmowane przez organ do tej pory działania wobec Skarżącego nacechowane są co najmniej spowodowaniem jak najdłuższej zwłoki w udzielaniu merytorycznej odpowiedzi, a nawet brakiem udzielenia wnioskowanej informacji, przy czym nie jest to pierwszy przypadek bezczynności organu. W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o umorzenie postępowania, względnie oddalenie skargi w całości. Przyznał, że w dniu 6 lipca 2022r. Skarżący złożył do organu za pośrednictwem poczty elektronicznej Urzędu Gminy wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w ww. zakresie. Pismem z dnia 21 lipca 2022 r. organ poinformował Skarżącego, że przedmiotowy wniosek nie może być rozpoznany w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy, z uwagi na konieczność weryfikacji danych z okresu dwóch lat oraz konieczność weryfikacji kilku źródeł, przez które dane z nimi związane spływają do urzędu oraz z uwagi na znaczną ilość wniosków o dostęp do informacji publicznych. Ostatecznie pismem przesłanym drogą elektroniczną 7 września 2022 r., nr L.dz. Sek 1/2022, organ udzielił odpowiedzi Skarżącemu na wszystkie wnioskowane pytania. Zatem postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku stało się bezprzedmiotowe, co uzasadnia jego umorzenie w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Nieuprawnione i niemożliwe jest bowiem zobowiązywanie organu do dokonania czynności, która została już zrealizowana, nawet jeśli przekroczony został przez organ przewidziany do tego termin. Odnosząc się do zarzutu dopuszczenia się przez organ rażącego naruszenia prawa Wójt podkreślił, że istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości, oczywistość i jaskrawość stwierdzonego naruszenia, a ocena w tej mierze powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w tym czasu bezczynności jak i jej powodów. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, ale musi być ono znaczne i pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony. W sprawie nastąpiła reakcja na wniosek Skarżącego, który pismem z dnia 21 lipca 2022 r. poinformowany został o niemożności udostępnienia informacji w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy. Tym samym, o ile w ogóle można w przedmiotowej sprawie mówić o naruszeniu prawa, jakiego dopuścić miał się organ, nie sposób kwalifikować go jako rażącego, skoro wnioskowane informacje udostępnione zostały w dniu 7 września 2022r., w rezultacie czego przekroczenie terminu nie było znaczne. Końcowo Wójt zwrócił uwagę na aspekt związany z wcześniejszym zatrudnieniem Skarżącego na stanowisku radcy prawnego Urzędu Gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. I. Stan sprawy jest następujący. Wnioskiem z 6 lipca 2022 r. (złożonym pocztą e-mail o godz. 22.02), Skarżący wystąpił o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: 1. Czy w okresie od dnia 1 maja 2022r. do dnia złożenia podania została zawarta umowa o pracę (niezależnie od rodzaju - na czas nieokreślony, określony, na zastępstwo itd.) pomiędzy Urzędem Gminy Komańcza, a radcą prawnym, a jeżeli tak jaki jest to rodzaj umowy (ze wskazaniem okresu), jaka jest data zawarcia umowy oraz jaka jest wysokość wynagrodzenia (wszystkie składniki) brutto określona umową; 2. Na dzień złożenia niniejszego podania, jaki jest stan zatrudnienia na stanowisku pracy radca prawny; 3. Przesłanie umów cywilnoprawnych, których przedmiotem jest świadczenie usług prawnych (w szczególności świadczenie pomocy prawnej, doradztwa prawnego, zastępstwa procesowego etc.) niezależnie od podmiotu świadczącego (w szczególności osoba fizyczna, w tym prowadząca działalność gospodarczą, osoba prawna, jednostka organizacyjna, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną Stowarzyszenie lub Fundacja) na rzecz Gminy Komańcza lub jej jednostek organizacyjnych (w tym Urzędu Gminy) zawartych od dnia 1 maja 2022r. do dnia złożenia podania przez Gminę Komańcza. 4. Czy w okresie od 1 stycznia 2020r. do 31 grudnia 2021r. wpłynęło do Wójta Gminy Komańcza (lub adresowane na Urząd Gminy Komańcza) podanie o udzielenie informacji publicznej dotyczącej zatrudnienia na stanowisku radca prawny albo warunków zatrudnienia bądź wysokości wynagrodzenia radcy prawnego i jeśli tak, to proszę o wskazanie daty wpływu podania oraz czy Wójt Gminy Komańcza udzielił (i kiedy) odpowiedzi stosownie do żądania zawartego w treści podania? We wniosku wskazano, aby żądana informacja udzielona została na adres mailowy składającego podanie. Pismem z dnia 21 lipca 2022 r. organ poinformował Wnioskodawcę, że przedmiotowy wniosek nie może być rozpoznany w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy. Jednocześnie organ wskazał, że udostępni informację publiczną w terminie kolejnych 28 dni liczonych od dnia 21 lipca br. Ostatecznie, pismem przesłanym drogą elektroniczną 7 września 2022 r. nr L.dz. Sek. 1/2022, Wójt udzielił odpowiedzi na wszystkie wnioskowane pytania. II. Ocena bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej dokonywana jest według stanu faktycznego na dzień orzekania przez sąd administracyjny. Sąd zobowiązany jest badać, czy w dacie wniesienia skargi, a następnie w dacie zamknięcia rozprawy adresat wniosku pozostawał w bezczynności. Sąd ma obowiązek uwzględniania zdarzeń, które powodują, że ewentualne zobowiązanie do wyeliminowania bezczynności staje się zbędne lub nawet niedopuszczalne. Jeżeli więc przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej podmiot zobowiązany udzielił informacji publicznej, choćby z przekroczeniem ustawowego terminu, lub odmówił jej udzielenia w formie decyzji to ma ten skutek, że nie pozostaje w stanie bezczynności. W takim przypadku sąd nie może zobowiązać adresata wniosku do podjęcia czynności, która została podjęta przed dniem rozpoznania przez sąd skargi. Celem bowiem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność jest doprowadzenie do podjęcia przez podmiot zobowiązany do określonego w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej działania. III. W realiach rozpoznawanej sprawy zaistniała sytuacja tego rodzaju, że w dacie orzekania, tj. w dniu 18 października 2022 r., stan bezczynności organu już nie istniał (informacja została udzielona). W takim przypadku rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm., dalej: "P.p.s.a."), polega na stwierdzeniu, że organ dopuścił się bezczynności, co stanowi uwzględnienie skargi. Stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności obliguje Sąd do oceny czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.), a także stwarza możliwość wymierzenia organowi grzywny lub przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. (zob. np. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2019 r. sygn. I OSK 2660/18). Sąd stwierdza, że w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, skoro zarówno reakcja organu na wniosek, jak i udzielenie informacji (uwzględnienie wniosku), nastąpiło z niewielkim przekroczeniem terminu ustawowego (art. 13 ust. 1 ustawy) oraz terminu wyznaczonego przez organ pismem z dnia 21 lipca 2022 r. W konsekwencji, brak jest podstaw do przyznania od organu na rzecz Skarżącego wnioskowanej skargą sumy pieniężnej. Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak wyroku, na podstawie wskazanych przepisów. Orzeczenie o kosztach ma oparcie w art. 200 P.p.s.a.