I OZ 834/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 2062/05 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. W. na uchwałę Rady Gminy O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia granic gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 6 września 2007 r. sygn. akt I SA/ Wa 2062/05 odmówił, W. W., przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie, skarżącemu przyznano w dniu 16 października 2003 r. prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli obejmującym zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W ramach realizacji tego prawa Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła dla W. W. pełnomocnika w osobie P. R. W dniu 6 lipca 2007 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem oddalił skargę W. W. na uchwałę Rady Gminy O. z dnia [...]. Pismem z dnia 2 stycznia 2007 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie mu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, zamieszczając w nim jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2007 r., odmówił W. W. przyznania prawa pomocy. Skarżący na to postanowienie wniósł zażalenie, które Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 lipca 2007 r., sygn. akt I OZ 550/07 oddalił wskazując, iż skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 28 marca 2007 r., odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowienie to W. W. zaskarżył. W zażaleniu na to postanowienie zamieścił kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając przedmiotowy wniosek, Wojewódzki Sąd Administracyjny w osobie referendarza sądowego, postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2007 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego rozstrzygnięcia W. W. wniósł sprzeciw, w którym powołał się na argumenty poprzednio już powołane w składanych wnioskach o przyznanie prawa pomocy. Sygn. akt I OZ 834/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając - na skutek skutecznie złożonego sprzeciwu - ponownie sprawę w zakresie złożonego wniosku przez skarżącego o przyznanie prawa pomocy, odmówił mu przyznania tego prawa. Przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak wyjaśniał Sąd, obejmuje cały tok postępowania zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym. Nie ma w związku z tym podstaw prawnych, które w rozpoznawanej sprawie uzasadniałyby przyznanie stronie prawo pomocy ponownie. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że sąd przyznający stronie prawo pomocy, nie ma wpływu na wykonywanie czynności procesowych przez pełnomocnika ustanowionego dla strony z urzędu. Nie może też wnioskować do właściwego samorządu zawodowego o jego zmianę. W ocenie Sądu I instancji, instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, jest wyjątkiem od generalnej zasady wywodzącej się z art. 84 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., zgodnie, z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym kosztów sądowych. Zwolnienie od kosztów sądowych, czyli przyznanie stronie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy. Stanowisko to, jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny, zostało potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 lipca 2007 r. sygn. akt I OZ 550/07, które oddalało zażalenie W. W. na postanowienie Sądu odmawiające przyznania mu prawa pomocy z tych samych przyczyn, co wspomniane powyżej. Dodatkowo, Sąd podkreślił, iż skarżący był informowany o możliwości wystąpienia do właściwego samorządu zawodowego z wnioskiem o zmianę pełnomocnika, działającego na jego rzecz z urzędu. Na powyższe postanowienie, pismem z dnia 19 września 2007 r., W. W. wniósł zażalenie, w którym wniósł o uchylenie i zmianę w całości zaskarżonego postanowienia, zwolnienie od opłat i kosztów sądowych w sprawie i od zażalenia, ustanowienie innego adwokata z urzędu do jego sprawy, zobowiązanie - zmuszenie dotychczasowego adwokata P. R. do dalszej należytej reprezentacji go przed sądem i do napisania i złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 2062/05. Sygn. akt I OZ 834/07 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., stronie może być na jej wniosek, złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku, przyznane prawo pomocy. Przyznanie stronie prawa pomocy, zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie tego prawa, następuje w wyjątkowych i wyraźnie umotywowanych przypadkach. Jak słusznie wskazał, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny jest to wyjątek od generalnej zasady, która mówi o ponoszeniu przez każdego kosztów postępowania związanych z jego udziałem w sprawie. W rozpoznanej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek wniosku W. W. o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z dnia 16 października 2003 r., przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego pełnomocnika. Prawo to, jak wynika z akt sprawy, nie zostało mu na dalszym etapie postępowania cofnięte na podstawie art. 249 P.p.s.a. Należy zauważyć, iż w tym stanie rzeczy nie ma prawnej możliwości do przyznania skarżącemu prawa, które już raz w tym postępowaniu uzyskał i z niego korzystał, zarówno przed Sądem I jak i II instancji. Podjęcie przez wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką pełnomocnika, czynności w imieniu skarżącego należy postrzegać jako wykonanie wydanego w sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy z dnia 16 października 2003 r. Na podkreślenie zasługuje również fakt, że kwestia nieprawidłowej reprezentacji skarżącego przez adw. P. R. nie jest podstawą do uwzględnia ponownie jego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy, albowiem przyznane W. W. prawo zostało już skonsumowane (por. postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 262/05, niepubl.). Nieprawidłowa reprezentacja skarżącego przez wyznaczonego do tego pełnomocnika z urzędu daje, o czym skarżący w niniejszej sprawie był przez Sąd I Sygn. akt I OZ 834/07 instancji informowany, możliwość wystąpienia do właściwego samorządu zawodowego ze skargą bądź wnioskiem o jego zmianę na innego adwokata. Podkreślić jednak należy, iż ingerencja, w tym zakresie, właściwego samorządu zawodowego może być uruchomiona tylko na wniosek strony, a nie sądu, który przyznał stronie prawo pomocy. Udział sądu, w ramach tej instytucji ogranicza się do oceny sytuacji finansowej skarżącego i przyznania, względnie odmowy przyznania mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie W. W. o takiej możliwości był przez Wojewódzki Sąd Administracyjny informowany. Tym bardziej, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie przewidują możliwość wyznaczenia kolejnego pełnomocnika, w ramach realizacji prawa pomocy w sytuacji, w której wyznaczony nie spełnia oczekiwań swego mocodawcy. W świetle powyższego, należało uznać, iż zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest prawidłowe i odpowiada prawu. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.