III FZ 444/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1250/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 27 lutego 2023 r., nr 1401-IEW4.4123.68.2022/AK w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1250/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A.K. (dalej: Skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 27 lutego 2023 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżący argumentując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji szeroko udokumentował zły stan zdrowia żony (zmaga się z chorobą nowotworową). Stanu tego i potwierdzającej go dokumentacji medycznej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zakwestionował. Niemniej Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż sam zły stan zdrowia (choć niewątpliwie jest sytuacją trudną, pociągającą za sobą dodatkowe wydatki) nie przesądza jeszcze o konieczności uwzględnienia zgłoszonego żądania. Z okoliczności sprawy musi bowiem wynikać, że wskutek wykonania zaskarżonej decyzji istnieje ryzyko spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bądź wyrządzenie znacznej szkody. Tego zaś Skarżący nie wykazał. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów dokumentujących jego aktualną sytuację materialną. Nie podał mianowicie szczegółowych informacji o jego sytuacji majątkowej (posiadanym majątku ruchomym i nieruchomym), wysokości uzyskiwanych dochodów, wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, posiadanych papierach wartościowych, a także sytuacji rodzinnej. Nie podał również wydatków ponoszonych z tytułu ciążących na nim zobowiązań, ani wydatków przeznaczanych na utrzymanie swoje i swojej chorej żony. Brak pełnych danych i materiałów obrazujących dochody i wydatki Skarżącego nie pozwolił - w opinii Sądu pierwszej instancji - na ocenę, czy wykonanie decyzji rzeczywiście - jak twierdzi we wniosku Skarżący - grozi pozbawieniem go środków do życia, do wykonania wszelkich zobowiązań, a także do uratowania życia chorej na nowotwór żony. WSA w Warszawie zwrócił również uwagę, że uzasadniając wniosek Skarżący wyraził nadto obawę dotyczącą zablokowania prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz procesów inwestycyjnych. Powołał się mianowicie na dwa kontrakty budowlane (z listopada 2022 r. i ze stycznia 2023 r.), których brak realizacji może skutkować wypowiedzeniem zawartych kontraktów, utratą spodziewanych korzyści oraz obowiązkiem zapłaty kar umownych. W ocenie Sądu pierwszej instancji za niebezpieczeństwo kwalifikujące do udzielenia ochrony tymczasowej mogłoby jedynak zostać uznane pozbawienie Skarżącego możliwości zarobkowania przez sygnalizowane we wniosku zajęcie egzekucyjne skierowane do jego majątku, ale nawet samo zajęcie egzekucyjne niebezpieczeństwa takiego jeszcze nie stwarza, powoduje ono bowiem tylko niemożność zbycia majątku bez zgody organu egzekucyjnego; dopiero przystąpienie do jego egzekucyjnej sprzedaży czyniłoby omawiane niebezpieczeństwo realnym. WSA w Warszawie wskazał również, że Skarżący nie zauważa, iż wobec niego została już wdrożona egzekucja komornicza (i to od kilku lat), w toku której - jak przyznał - zajęty został cały jego majątek, w tym przede wszystkim rachunki bankowe. Oznacza to, że w aktualnym dla niniejszego wniosku czasie wykonanie decyzji nie mogło wywołać upatrywanych przez niego negatywnych następstw w postaci zajęcia egzekucyjnego majątku, skoro te już nastąpiły. Obawa podnoszona przez Skarżącego nie ma zatem realnego podłoża, gdyż ów stan się dokonał. Wstrzymanie wykonania decyzji nie mogłoby więc jemu przeciwdziałać, co sprawia, że taka argumentacja wniosku nie przemawia za jego uwzględnieniem. Konkludując, Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż obowiązkiem Skarżącego było uprawdopodobnienie, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z ewentualnymi odsetkami. Skarżący jednak tego nie wykazał. W zażaleniu na to postanowienie Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w całości, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji odmowę wstrzymania wykonalności decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 27 lutego 2023 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sokołowie Podlaskim orzekającej o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego ze spółką M. sp. z o.o. z siedzibą w B. za zaległości tej spółki w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2016 r., mimo że w świetle ustalonego przez WSA stanu faktycznego, a w szczególności tego, że (i) żona Skarżącego cierpi na nowotwór wymagający leczenia i ponoszenia związanych z tym koszów, (ii) przeciwko Skarżącemu toczy się już egzekucja, w trakcie której zajęty został cały jego majątek, a także tego, że (iii) ewentualne egzekucja wszczęta celem wykonania zaskarżonej decyzji może pozbawić stronę możliwości zarobkowania, zasadne było uznanie, iż wykonanie zaskarżonej decyzji sprowadzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości, poprzez wstrzymanie w całości wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 27 lutego 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sokołowie Podlaskim, orzekającej o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego ze spółką M. sp. z o.o. z siedzibą w B. za zaległości tej spółki w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2016 r. Skarżący w pierwszej kolejności poruszył kwestię choroby nowotworowej swojej żony. Wskazuje ona bowiem na pewne szczególne okoliczności natury osobistej, dotyczące Skarżącego, które - w połączeniu z ewentualnym wykonaniem zaskarżonej decyzji - mogą wyrządzić trwałe szkody dla zdrowia psychicznego strony. Choroba nowotworowa żony jest dla strony ogromnym ciężarem psychicznym i finansowym. Skarżący musi bowiem skoncentrować aktualnie wszystkie swoje siły, zarówno finansowe, jak i emocjonalne, na pomocy żonie. Prowadzenie więc w takim warunkach, przeciwko niemu, jakiejkolwiek egzekucji, jest niebezpieczne, bowiem grozi Skarżącemu zwiększeniem i tak niemałych w jego życiu stresów. Ponadto, może też dotknąć żonę Skarżącego, poprzez zwiększenie jej stresu związanego z przechodzoną chorobą nowotworową, prowadząc do jednoczesnego zmniejszenia jej szans na pokonanie tej choroby. Dopuszczalne jest więc twierdzenie, że ewentualne wykonanie decyzji wydanej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wyrządzi także szkodę osobie trzeciej, tj. żonie Skarżącego. Skarżący w zażaleniu ponownie podkreślił, że jeśli dojdzie do wykonania zaskarżonej decyzji, to strona może stracić korzyści wynikające z zawartych aktualnie umów - umowy te, szczegółowo wskazane w skardze, mogą bowiem zostać terminowane, wskutek czego Skarżący nie otrzyma wynagrodzenia za świadczone na ich podstawie usługi, których termin wykonania przypadałby po wypowiedzeniu. Po drugie, w takim wypadku Skarżącemu naliczone zostaną kary umowne, które dodatkowo zwiększą zakres pasywów w jego majątku. Te okoliczności wystarczają zatem do tego, by uznać, że wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do wyrządzenia stronie znacznej szkody lub do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Analogicznie rzecz się ma z egzekucją prowadzoną wobec Skarżącego, szeroko opisaną w skardze. Wszczęcie tej egzekucji, które miało miejsce jeszcze w 2017 r., stanowi obiektywną okoliczność, w świetle której zaskarżona decyzja po prostu nie może być wykonalna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi tu o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, uznając, że Skarżący nie wykazał, że w jego przypadku wystąpiła którakolwiek z przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena WSA jest prawidłowa. W rozpoznawanej sprawie WSA w Warszawie miał podstawy, aby uznać, że argumentacja Skarżącego na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie jest wystarczająca do udzielenia jemu ochrony tymczasowej. Uzasadnienie wniosku sprowadzało się bowiem w istocie do stwierdzenia, że wykonanie decyzji, spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, zaś skierowanie sprawy do egzekucji narazi stronę na niedostatek i brak środków do życia, w szczególności brak środków na leczenie żony Skarżącego, co z kolei może spowodować nieodwracalne konsekwencje zdrowotne. Inicjując niniejsze postępowanie wpadkowe, Skarżący w sposób wyczerpujący uzasadnił oraz udokumentował dwie okoliczności, tj. chorobę żony oraz zobowiązanie się w ramach prowadzonej działalności do zrealizowania w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dwóch inwestycji budowlanych. Pozostałe twierdzenia na temat ogólnej sytuacji finansowej oparte zostały jedynie na oświadczeniach. Skarżący nie wskazał jakim faktycznie majątkiem dysponuje oraz jak kształtują się jego aktywa i pasywa, przez co uniemożliwił przełożenie kosztów leczenia żony, jak i realizacji zawartych umów na jego ogólną sytuację finansową. Zważywszy na odformalizowany charakter trybu zażaleniowego nie zrobił tego nawet w procedurze zażaleniowej, pomimo tego, że okoliczność ta legła u podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. W sytuacji, gdy strona domaga się ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., obowiązana jest w taki sposób uzasadnić wniosek, by jej twierdzenia nie były gołosłowne a Sąd miał możliwość – na podstawie akt sprawy – do zweryfikowania podanych we wniosku okoliczności. W przypadku, gdy zaskarżona decyzja nakłada na stronę obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej, zaś strona twierdzi, że takiej kwoty nie posiada, bądź też jej uiszczenie, zwłaszcza w drodze egzekucji administracyjnej, narazi ją na znaczną szkodę lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki, Sąd, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, musi mieć możliwość skonfrontowania wynikającej z niej kwoty ze stanem majątkowym skarżącego, aby dokonać rzetelnej oceny faktycznych możliwości płatniczych strony, a co za tym idzie, stwierdzić, czy zachodzi któraś z przesłanek wskazanych w omawianym przepisie. W tym miejscu wskazać należy, że zaskarżona decyzja zobowiązuje Skarżącego do poniesienia odpowiedzialności za zobowiązania rzeczonej spółki w kwocie 891.636 zł. Aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja tej kwoty może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest jej odniesienie do sytuacji majątkowej Skarżącego. Tymczasem strona swoją sytuację finansową we wniosku (jak i w zażaleniu) opisała jedynie fragmentarycznie, unikając konieczności powołania się na dokumenty źródłowe, podczas gdy inne okoliczności podniesione przez stronę zostały bardzo dokładnie udokumentowane. Skarżący nie uprawdopodobnił zatem okoliczności świadczących o jego trudnej sytuacji stosownymi dokumentami źródłowymi, jak choćby wyciągiem z rachunków bankowych. Zdaniem NSA, brak wystarczającego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia w istocie ocenę przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Dopiero bowiem zestawienie informacji dotyczącej sytuacji majątkowej Skarżącego, potwierdzonych stosownymi dokumentami, z wysokością zobowiązań umożliwiłoby ocenę, czy wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować u Skarżącego, bądź jego chorej żony znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia