VIII SAB/Wa 90/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Mazowieckiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego oddala skargę. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi A. K. (dalej Skarżący) jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę M. w sprawie z wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący powołując się na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, Konstytucji RP, zarzucił: 1. nie załatwienie postępowania administracyjnego przez Wojewodę (udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE) w terminach wyznaczonych przez art. 35 k.p.a. 2. niedopełnienie obowiązku zgodnie art. 36 k.p.a. W związku z powyższym wniósł o: - natychmiastowe załatwienia wyżej wymienionej sprawy oraz sposób wyznaczony Rozdziałem 7 "Załatwianie spraw" k.p.a. - odszkodowanie w rozmiarze 10 000 zł. Uzasadniając skargę wskazał, że w dniu 23.08.2023 r. został osobiście złożony wniosek (spełniona pierwsza przesłanka dla udzielenia pobytu) pod adresem [...] W., ul. [...]. Skarżący wskazał, że 1.został przekazany wyczerpujący komplet wymaganych ustawą o Cudzoziemcach oraz odrębnych przepisów dokumentów; 2. umieszczona pieczątka, 3. złożył odciski linii papilarnych w celu wydania karty pobytu. W ocenie strony skarżącej brak przekazania przez Wojewodę jakichkolwiek wezwań w okresie od 23.08.2023 r. do 31 10 2023 r., że wniosek zawiera błędy, lub jest niekompletny, bądź brak wymaganych dokumentów. Autor skargi podał, że nie został powiadomiony przez Wojewodę o niezałatwieniu sprawy w terminie zgodnie art. 36 k.p.a. Jednocześnie zaznaczył, iż jest to jego trzeci wniosek o udzieleniu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do skargi Skarżący dołączył ponaglenie skierowane do Wojewody M. z dnia 18 października 2023 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie. Potwierdził, że strona wystąpiła z wnioskiem do organu o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium RP. Podał, iż poinformowano Skarżącego o wyznaczonym terminie wydania decyzji w sprawie do dnia 12.02.2024 r. Wojewoda wyjaśnił, że w dniu 25.08.2023 r., na podstawie art. 207 ust. 1 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach wystąpił do Komendanta N. Oddziału Straży Granicznej, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Komendanta Wojewódzkiego Policji z wnioskiem o przekazanie informacji czy wjazd i wyjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Termin uzyskania odpowiedzi upływał 09.10.2023 r. Również potwierdził, że w dniu 18.10.2023 r. wpłynęło ponaglenie Skarżącego w sprawie skierowanej do organu II instancji, a Wojewoda M. pozostawił ponaglenie bez rozpoznania. Następnie w dniu 30.11.2023 r. N. Oddział Straży Granicznej udzielił odpowiedzi w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił, że zgodnie z art. 210 ust. 1 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie 6 miesięcy. Zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 103 z poźn. zm.) w okresie do 04.03.2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Przedmiotowy przepis został wprowadzony na mocy ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 185) i wszedł w życie w dniu 28.01.2023 r. z mocą od dnia 01.01.2023 r. Jak wyjaśnił Wojewoda M., oprócz zasadniczego spowodowania spoczywania terminów na załatwianie spraw do dnia 04.03.2024 r., art. 100d zawiera również dalszą regulację, która się wiąże z tym zawieszeniem. Dodał, że zgodnie z art. 37 § 3a Kodeksu postępowania administracyjnego jeżeli ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 albo przepisach szczególnych, organ prowadzący postępowanie pozostawia ponaglenie bez rozpoznania. Przepisów § 4-8 nie stosuje się. Podkreślił, że ponaglenie wpłynęło 18.10.2023 r., natomiast bieg terminu administracyjnego określony w art. 210 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach do rozpatrzenia wniosku rozpocznie bieg dopiero 05.03.2024 r. Końcowo wskazał, że do Wojewody M. w 2023 r. wpłynęło ponad 135 000 wniosków o legalizacje pobytu, w tym 5800 wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Podstawą prawną skargi jest art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej. W kontrolowanej sprawie nie jest sporne, że podstawę procesową działania organów administracji publicznej w zakresie rozpoznania wniosku strony na podstawie przepisów ustawy o cudzoziemcach regulują przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Terminy załatwiania spraw zostały uregulowane w przepisie art. 35 k.p.a. Stosownie do § 1 ww. regulacji organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania. (§ 3a) Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i § 3a (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Taką szczególną normę, do której odsyła przywołana wyżej regulacja stanowi przepis art. 210 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach, który na moment składania przez skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia stanowił, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie 6 miesięcy. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1. cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2. cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3. cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a. Postępowanie odwoławcze w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały kończy się w terminie 90 dni. Przytoczony przepis wszedł w życie z dniem 29 stycznia 2022 r. na mocy ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91, dalej ustawa zmieniająca), zatem bezspornie obowiązywał w chwili złożenia wniosku o udzielenie zezwolenie na pobyt przez stronę skarżącą. Z akt administracyjnych wynika, że wniosek skarżącego złożony został osobiście, ale konieczne było przedłożenie dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku. Zatem 6 miesięczny termin na załatwienia sprawy z wniosku skarżącego nie zaczął biec od momentu jego złożenia. Przechodząc do dalszych rozważań, w kontekście zmian przepisów ustawy o cudzoziemcach, odnotowania wymaga, że w dniu 15 kwietnia 2022 r. na mocy ustawy z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830) został wprowadzony do ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 583, ze zm.) art. 100c. Stosownie do ust. 1 ww. artykułu w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie wskazanych w nim spraw w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jak stanowi ust. 3 ww. artykułu w okresie do 31 grudnia 2022 r.: 1. przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. W myśl art. 100c ust. 4 ww. ustawy zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Na podstawie ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw został wprowadzony - z mocą od 1 stycznia 2023 r. - art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny okres, tj. 4 marca 2024 r. Jak wynika z art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 ustawy pomocowej, w okresie do dnia 04.03.2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jednocześnie zgodnie z art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy pomocowej, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1 (a więc m.in. w sprawach zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej), lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1 (a więc do dnia 04.03.2024 r.), nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W ocenie Sądu okoliczność złożenia wniosku o udzielnie zezwolenia w czasie zawieszenia terminów dla załatwienia tych spraw, wyklucza możliwość stwierdzenia bezczynności czy przewlekłości organu. Skoro bowiem nie biegnie ustawowy termin załatwienia sprawy, nie sposób uznać, że w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia sprawy lub bezczynności (podobnie WSA we Wrocławiu w wyroku z 16.03.2023 r., sygn. akt II SAB/Wr 1466/22). Nie ma zatem podstaw do uznania, że w okolicznościach sprawy ustawa pomocowa nie znajduje zastosowania. Skarżący wprawdzie nie przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa (przybywa w Polsce od 7 lat), jednak ustawa pomocowa znajduje zastosowanie także do obywateli Ukrainy, którzy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przybyli już wcześniej. Normuje ona bowiem expressis verbis sytuację prawną obywateli Ukrainy przebywających na terenie RP przed rozpoczęciem działań wojennych i to zarówno obywateli przebywających na terenie RP legalnie (zob. m.in. art. 42 ustawy pomocowej), jak i przebywających nielegalnie (zob. art. 42b ustawy pomocowej). Zatem fakt pobytu Skarżącego na terytorium RP od 7 lat, nie daje podstaw do stwierdzenia, że regulacje ustawy pomocowej, w tym art. 100c i art. 100d, nie znajdą zastosowania w jego sprawie. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że w związku z przewidzianym w ustawie pomocowej zawieszeniem biegu terminów załatwienia sprawy z wniosku strony skarżącej oraz zakazem wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, skargę należało oddalić w całości. Zarzuty skargi odnoszące się do przewlekłości postępowania należało uznać za bezzasadne. Również nie znajdowało uzasadnienia żądanie przez Skarżącego odszkodowania w rozmiarze 10,000 tysięcy zł, które w żadnym stopniu nie zostało uzasadnione. Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a., rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.