I SA/Wa 810/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Zaskarżonym orzeczeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie KOX 5566/Po/19 z 21 stycznia 2021 r., na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (D.U. 2019, poz. 270), dalej "ustawa zmieniająca", umorzono postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...]. Organ ustalił, że wypowiedzenie zostało dokonane 31 grudnia 2018 r. i zaproponowano nową opłatę roczną począwszy od 1 stycznia 2019r. Następnie współużytkownicy wieczyści pismem z 10 stycznia 2019 r. wnieśli o ustalenie niezasadności zmiany stawki opłaty rocznej. Po wydaniu orzeczenie, zgodnie z pouczeniem wnieśli sprzeciw do sądu powszechnego. Rozpoznając ten wniosek SKO wskazało, że 5 października 2018 r. weszła w życie ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, która w art. 1 ust. 1 i 2 stwierdza, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów pod określonymi warunkami. Art. 21 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego stanowi z kolei, że postępowania w sprawach aktualizacji opłat rocznych wszczęte i nie zakończone przed dniem przekształcenia toczą się nadal na podstawie przepisów dotychczasowych. 13 lutego 2019 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, która w art. 2 zmieniła ustawę o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego. Przepis art. 4 stanowi, że postępowania wszczęte po 5 października 2018 r. w sytuacji w której wypowiedzenia nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom, wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r. z mocy art. 4 ust. 2 umarza się o ile nie zostały niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Z tych względów SKO umorzyło postępowanie jako wszczęte po 5 października 2018 r. i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodło Miasto Stołeczne Warszawa. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło naruszenie: 1. art. 4 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej ugn oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy; 2. art. 21 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu poprzez niezastosowanie go do stanu faktycznego sprawy; 3. art. 79 ust. 3 zd. 1 i drugie ustawy z 21 sierpnia 1997 r. poprzez niezastosowanie do stanu faktycznego sprawy. Wniesiono również o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z 1 czerwca 2023 r. WSA w Warszawie przywrócił skarżącemu M. st. Warszawa termin do wniesienia skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi względnie o jej oddalenie. Uczestnicy postępowania M. i U. P. reprezentowani przez pełnomocnika wnieśli o odrzucenie skargi lub jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021, poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 .o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 259), dalej "ppsa" sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa, przy czym stosownie do art. 135 ppsa, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do ustalenia jaki tryb (administracyjny czy przed sądem powszechnym) ma zastosowanie w niniejszej sprawie i czy w świetle nowych regulacji prawnych istnieje podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] są małżonkowie M. i U. P., na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej. Właściciel gruntu Miasto st. Warszawa, pismem z 23 listopada 2018r. wypowiedziało im dotychczasowe opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego. Zgodnie z pouczeniem zawartym w wypowiedzeniu o możliwości złożenia w terminie 30 dni do SKO wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości użytkownik wieczysty taki wniosek złożył 10 stycznia 2019 r. Po wydaniu przez SKO zaskarżonego orzeczenia M. st. Warszawa, zgodnie z pouczeniem, wniesiono sprzeciw do sądu powszechnego. Sąd Rejonowy dla Warszawy [...], postanowieniem z 9 września 2022 r., sygn. akt [...]., odrzucił sprzeciw m. st. Warszawy od orzeczenia SKO z 21 stycznia 2021 r. wskazując, że od orzeczenia SKO nie służy sprzeciw do sądu powszechnego ale skarga do sądu administracyjnego. Postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt [...] zażalenie U. i P. małż. P. zostało odrzucone. Postanowieniem z 1 czerwca 2023 r. WSA w Warszawie przywrócił Miastu. St. Warszawa termin do wniesienia skargi. Art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019. r o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 270), wskazuje przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania w sprawie opłaty rocznej gdy: - postępowanie wszczęto po 5 października 2018 r.; -wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019r. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że postępowanie dotyczące opłaty za użytkowanie wieczyste zostało wszczęte wypowiedzeniem dotychczasowej opłaty po 5 października 2018 r. (23 listopada 2018 r.) – spełniona została pierwsza z przesłanek. Z akt sprawy - wbrew wywodom organu – nie wynika, że wypowiedzenie nie zostało doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym. Wprost przeciwnie w aktach administracyjnych znajduje się wypowiedzenie skierowane do małżonków P., którzy jako jedyni widnieją w księdze wieczystej jako użytkownicy wieczyści tej nieruchomości. Oznacza to, że organ w sposób wadliwy ustalił stan faktyczny, co stanowi o naruszeniu art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji organ naruszył przepisy prawa materialnego tj. art. 4 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy ugn, co doprowadziło do wadliwego umorzenia postępowania administracyjnego. Organ naruszył nadto art. 107 § 1 kpa poprzez wadliwe pouczenie o środku zaskarżenia (sprzeciw do sądu powszechnego) w sytuacji w której od orzeczenia o umorzeniu postępowania jako rozstrzygnięciu o charakterze wyłącznie formalnym, nie przysługiwał tego rodzaju środek zaskarżenia, co zostało prawomocnie przesądzone powołanym wyżej rozstrzygnięciem sądu powszechnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie miał na względzie wyżej zaprezentowaną ocenę prawną i rozpozna sprawę merytorycznie jako że nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia tego postępowania. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ppsa sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 ppsa w zw. z § 14.1.1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (D.U. poz. 1804 z 2016 r. ze zm.).