I FZ 292/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 375/22 w przedmiocie odmowy zmiany postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 31 maja 2022r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r., 2013 r. i 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 27 lipca 2023 r. (sygn. akt I SA/Ol 375/22), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji), działając na podstawie art. 61 § 3 w zw. z § 4 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: P.p.s.a), odmówił M. N. (dalej: strona, skarżąca) zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 375/22 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji. Z okoliczności sprawy wynika, że postanowieniem z 12 stycznia 2023 r. (sygn. akt I SA/Ol 375/22), WSA w Olsztynie odmówił skarżącej wstrzymania wykonania decyzji. Z kolei postanowieniem z 6 kwietnia 2023 r. (sygn. akt I FZ 77/23), Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony na powyższe postanowienie. Sąd pierwszej instancji uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcie wyjaśnił, że strona składając ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (zawarty w skardze kasacyjnej), nie powołała okoliczności, które można byłoby uznać za nieistniejące w chwili składania poprzedniego wniosku. Strona ponownie odwołała się do wysokości dochodzonych od niej tych samych zobowiązań podatkowych, przy czym w dalszym ciągu nie przedstawiła swej sytuacji majątkowej w sposób, który umożliwiłby Sądowi pierwszej instancji weryfikację jej twierdzeń o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wynikających z egzekucji zobowiązań podatkowych. Sąd uznał bowiem, że w poprzednio złożonym wniosku skarżąca nie przedstawiła dostatecznego uzasadnienia przemawiającego za wstrzymaniem wykonania decyzji, przy czym zdaniem Sądu, z kolejnego wniosku nie wynika zmiana okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, albowiem strona nadal nie przedstawiła swojej sytuacji majątkowej. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 61 § 3 w zw. z § 4 i § 5 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie zmiany postanowienia z 12 stycznia 2023 r. poprzez wstrzymane wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, - art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia skarżonego postanowienia z 27 lipca 2023 r., w którym Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że nie wystąpiły przesłanki do zmiany postanowienia z 12 stycznia 2023 r. poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji. W konsekwencji, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia WSA w Olsztynie z 27 lipca 2023 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od DIAS w Olsztynie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wykonalności takiego aktu lub czynności, wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Mając na uwadze, że postanowieniem z 12 stycznia 2023 r. (sygn. akt I SA/Ol 375/22), WSA w Olsztynie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kętrzynie z 27 grudnia 2021 r., wniosek zawarty w skardze kasacyjnej należy traktować jako wniosek, o którym mowa w art. 61 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Warunkiem zmiany postanowienia jest zmiana takich okoliczności, które warunkowały jego podjęcie, tj. były analizowane przy wydawaniu postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu (por. postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2374/14, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącego wniosku o zmianę postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania decyzji powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności, które były podstawą powstrzymania się od zastosowania ochrony tymczasowej w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym tej kwestii (por. postanowienie NSA z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt I FSK 1169/17, CBOSA). W sprawie tej, strona formułując w skardze kasacyjnej ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z 27 grudnia 2021 r. powołała się de facto na te same okoliczności co w uprzednio złożonym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zawartym w skardze, które były już poddawane ocenie przez sądy tj. w postanowieniu WSA w Olsztynie z 12 stycznia 2023 r. oraz postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FZ 77/23, które skład orzekający w niniejszym postępowaniu w całości podziela. Przede wszystkim, należy w pełni zgodzić się z oceną przyjętą przez Sąd pierwszej instancji, który stwierdził, że skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazała, że w niniejszej sprawie na skutek wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie wykazała też nowych okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających zmianę postanowienia WSA w Olsztynie z 12 stycznia 2023 r. Strona uzasadniając wniosek o wtrzymanie wykonania decyzji odwołała się do wysokości dochodzonych od niej zobowiązań podatkowych, nie przedstawiając swej sytuacji finansowej i majątkowej, nie dołączyła również materiałów źródłowych (dowodów) dla poparcia wniosku. Takie braki uniemożliwiły Sądowi jego merytoryczną ocenę wniosku o przyznanie ochrony tymczasowej. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że nastąpiła zmiana okoliczności, o których mowa w art. 61 § 4 P.p.s.a. Nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony zarzut naruszenia art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia skarżonego postanowienia Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawierało wszelkie elementy przewidziane przez art. 141 § 4 powołanej wyżej ustawy. To zaś, że skarżąca nie zgadzała się z przyjętą przez Sąd pierwszej instancji ocenę złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dawało podstaw do przyjęcia, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia naruszało powołane w zażaleniu przepisy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 P.p.s.a. które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji.