II SAB/Bk 113/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. W. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Ł. w przedmiocie informacji publicznej oddala skargę UZASADNIENIE Wnioskiem z 27 września 2019 r. J. W. (dalej: "skarżąca") zwróciła się do Prezesa Sądu Rejonowego w Ł. o zamieszczenie w Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego w Ł. wszelkich postanowień wydanych przez ten Sąd w latach 2010-2018, mocą których umorzono postępowanie z uwagi na oczywisty brak podstaw obwinienia/oskarżenia oraz o wyszczególnienie, które z opublikowanych orzeczeń są prawomocne, i od kiedy. Pismem z [...] października 2019 r. Prezes Sądu Rejonowego w Ł. poinformował skarżącą, że Internetowy Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Ł. funkcjonuje od dnia 1 stycznia 2014 r. i ze względu na datę powstania portalu nie zawiera orzeczeń sprzed daty jego utworzenia. Ponadto, zgodnie z Zarządzeniem Prezesa Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 13 grudnia 2013 r. w sprawie utworzenia Internetowego Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego w Ł., decyzje co do publikacji orzeczeń podejmuje sędzia sprawozdawca na podstawie kart kwalifikacyjnych, a jeżeli nie jest to możliwe - decyzje co do publikacji podejmuje przewodniczący każdego wydziału, a nie Prezes Sądu, którego rola jest ograniczona do zapewnienia prawidłowego działania portalu, a nie do wydawania jednostkowych decyzji co do publikacji. W piśmie zaznaczono, że wszystkie bez wyjątku orzeczenia publikowane są w portalu informacyjnym sądu, do którego dostęp uzyskują strony prowadzonych postępowań. Skargą złożoną w formie elektronicznej (poprzez ePUAP) w dniu 2 listopada 2022 r. J. W. zarzuciła Prezesowi Sądu Rejonowego w Ł. bezczynność i przewlekłość w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 27 września 2019 r. Żądając stwierdzenia bezczynności i przewlekłości ww. organu, zwróciła się też do Sądu o stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a ponadto o zobowiązanie Prezesa do merytorycznego zakończenia postępowania w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt, wymierzenie grzywny i przyznanie od Prezesa Sądu Rejonowego w Ł. na jej rzecz sumy pieniężnej a także o zasądzenie kosztów postępowanie wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniosła, że treść orzeczeń sądów powszechnych stanowi dane publiczne, które są informacją publiczną. Zdaniem skarżącej, nie może odnieść pożądanego skutku argumentacja Prezesa Sądu Rejonowego, albowiem zarządzenie nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, przez co nie może ono wywierać wpływu na uprawnienia skarżącego. Ponadto, pogląd Prezesa Sądu Rejonowego w Ł. jest wprost sprzeczny z art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podkreśliła, że na żadnym etapie postępowania Prezes Sądu nie wskazywał na jakiekolwiek problemy z formą i sposobem realizacji wniosku, który podał Wnioskodawca. Nie wskazano również alternatywnego sposobu załatwienia jej postulatu (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Podkreśliła, że od blisko dwóch lat nie ma możliwości poznania dorobku orzeczniczego Sądu Rejonowego w Ł.. Jak twierdzi skarżąca, "okolicznością notoryjną jest również i to, że poprzez opublikowanie orzeczeń w portalu orzeczeń ogół społeczeństwa ma możliwość zapoznania się z tą problematyką co może rzutować na wyższą kulturę prawną obywateli. Przewlekłość i bezczynność Organu przynosi więc wymierne straty". W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że wprawdzie zainteresowana opatrzyła swoje pismo tytułem "Wniosek o udzielenie informacji publicznej" oraz powołała się na przepisy art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zawierające normy definiujące informację publiczną oraz określające tryb wnioskowy udzielania informacji publicznej nieudostępnionej w Biuletynie Informacji Publicznej lub na portalu danych, jednak treść pisma wyraźnie wskazywała, że zainteresowana żąda przede wszystkim opublikowania wskazanych postanowień na Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego w Ł.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżąca zwróciła się do Sądu o stwierdzenie zarówno bezczynności jak i przewlekłości prowadzeniu postępowania przez Prezesa Sądu Rejonowego w Ł.. Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1) i pkt 2) k.p.a. po zmianach tej ustawy dokonanych ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r. poz. 935), uzyskując odmienny znaczeniowo sens. I tak bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód. Za takim rozumieniem bezczynności i przewlekłości opowiedział się też NSA w uchwale z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, stwierdzając w jej uzasadnieniu, że "z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód". Nadto, w powołanej uchwale stwierdzono, że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw pojęcia bezczynności i przewlekłości uzyskały "odmienny znaczeniowo sens. I tak bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy ". Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 września 2022 r. II OSK 871/22 stwierdził, że z art. 37 § 1 k.p.a. wynika, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość. Sąd, analizując treść żądania skargi i okoliczności sprawy potraktował skargę skarżącej jako dotyczącą bezczynności. Na taką kwalifikację wskazuje treść żądania, gdzie skarżąca akcentuje brak merytorycznego załatwienia jej wniosku, pomimo upływu ustawowego terminu ku temu. Na gruncie ustawy z dnia 6 września 2002 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm. – dalej: "u.d.i.p."), bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ: - będąc w posiadaniu żądanej informacji, nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust 1 u.d.i.p.), - nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Zdaniem Sądu w świetle akt sprawy żadna z ww. okoliczności nie zaszła w sprawie, więc niemożliwe było przyjęcie, że Prezes SR pozostawał w bezczynności. Powodem takiego stanowiska jest przyjęcie, że z treści złożonego wniosku nie wynika, że skarżącą ubiegała się o udostępnienia jej informacji publicznej, gdyż wniosła ona o zamieszczenie określonej grupy orzeczeń w Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego. Wniosek był sformułowany na tyle jasno, że w sytuacji wystosowania przez Prezesa Sądu do skarżącej pisma z [...] października 2019 r. i braku z jej strony jakiejkolwiek reakcji, uzasadnione było przyjęcie, że wyrażone w nim stanowisko spotkało się ze zrozumieniem adresata. Prawo obywateli do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej przewidziano w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Stanowi on, że obowiązane do udzielania informacji publicznej są władze publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Nie może budzić wątpliwości, że zasadniczo Prezes Sądu Rejonowego jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Zatem informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów (vide: między innymi: wyrok WSA w Gliwicach z 3 września 2007r. sygn. IV SAB/Gl 28/07). Za informację publiczną uznaje się zatem m.in. treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, lecz wykonującego zadania publiczne. Są nią zarówno dokumenty bezpośrednio przez podmioty te wytworzone, jak i te, których używają one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od nich. W orzecznictwie przyjmuje się, że informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Bliższa analiza powołanego przepisu wskazuje, że wnioskiem objęte może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Nie budzi wątpliwości, że wyroki czy postanowienia sądowe z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi i jako takie podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej (por. np. wyrok NSA z 16 stycznia 2018 r. I OSK 784/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 10 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek. Przyjmuje się więc, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek dotyczy jedynie informacji niezamieszczonych w BIP oraz w centralnym repozytorium. Z przepisu tego wywodzi się, że adresat wniosku zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, jeżeli została ona ujawniona w BIP lub centralnym repozytorium. W przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, podmiot zobowiązany zawiadamia wnioskodawcę o braku możliwości zastosowania trybu wnioskowego w związku z ujawnieniem żądanej informacji w BIP. Podmiot zobowiązany nie ma wówczas obowiązku udostępniać informacji publicznej w formie i sposób wskazany we wniosku. Udostępnienie informacji publicznej w BIP zwalnia podmiot zobowiązany również z obowiązku potwierdzania na piśmie jej istnienia. W przypadku informacji udostępnionej w BIP na dysponencie tej informacji nie spoczywa nadto obowiązek dokonywania wydruków z Biuletynu Informacji Publicznej i przesyłania ich żądającemu informacji (wyrok NSA z dnia 25 września 2008 r., I OSK 416/08, Lex nr 490132). Żądanie skarżącej dotyczyło zamieszczenia w portalu orzeczeń "wszelkich postanowień wydanych przez tutejszy Sąd w latach 2010 – 2018 mocą których umorzono postępowania z uwagi na oczywisty brak faktycznych podstaw obwinienia/oskarżenia". Powołanie się we wniosku na art. 10 ust. 1 u.d.i.p. należało potraktować jako żądanie umieszczenia w Portalu tych orzeczeń, które dotąd w tym Portalu umieszczone nie zostały. Zdaniem Sądu, żądanie zamieszczenia określonych danych w Portalu nie jest równoznaczne ze złożeniem wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Zdaniem Sadu, skarżąca, pomimo powołania we wniosku na art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 u.d.i.p. w istocie nie wystąpiła o udostępnienie jej informacji publicznej, lecz wystąpiła z prośbą, która odnosiła się do sfery funkcjonowania tego sądu w zakresie zamieszczania orzeczeń w Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego. Skarżąca wyraźnie domaga się zamieszczenia w Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego w Ł. wszelkich postanowień wydanych przez ten Sąd w latach 2010-2018. Wniosek ten nie mógł zostać potraktowany jako wniosek o udzielenie informacji publicznej. Jasna i konkretna treść wniosku nie pozwalała przyjąć, że skarżąca inicjuje postępowanie w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze: 1) ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8; 2) udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11; Biuletyn ma w założeniu stanowić główne kompendium wiedzy o informacji publicznej i uznawany jest za podstawowy, bezwnioskowy tryb udostępniania informacji publicznych, wyłączający konieczność udostępnienia informacji tam zawartych w trybie wnioskowym (I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz. Wyd. III, opubl. Lex el., art. 8). Podobnie portale, na których ogłaszane są dane stanowiące informację publiczną, pozwalają realizować bezwnioskowy tryb udostępniania informacji. Zakres treści publikowanych w takich portalach podlega odrębnej regulacji. Jak wynika z pisma Prezesa Sądu Rejonowego w Ł., Internetowy Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Ł. funkcjonuje od dnia 1 stycznia 2014 r. i ze względu na datę powstania portalu nie zawiera orzeczeń sprzed daty jego utworzenia. W wydanym przez Prezesa tego Sądu na podstawie art. 22 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych Zarządzeniu z dnia 13 grudnia 2013 r. Nr 0000-20/2013 uregulowano, w jakim zakresie orzeczenia tego sądu podlegają publikacji w Portalu Orzeczeń. To zarządzenie reguluje zasady publikacji orzeczeń, co wyklucza wnioskowy tryb działania. Wniosek skarżącej o publikację określonych orzeczeń nie podlegał rozpoznaniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W tych okolicznościach wniosek skarżącej z 27 września 2019 r. odnoszący się do zamieszczenia orzeczeń w portalu, ze zrozumiałych względów nie został potraktowany jako wniosek złożony w trybie tej ustawy. Udostępnianie orzeczeń w portalu nie może być realizowane w trybie wnioskowym. Bez wątpienia natomiast strona skarżąca może zawnioskować o udostępnienie jej informacji w postaci orzeczeń sądu nieudostępnionych w Portalu Orzeczeń na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. W przypadku otrzymania stosownego wniosku Prezes Sądu będzie zobowiązany zastosować przewidziany tą ustawą tryb działania. Skarżąca winna jednak jasno zażądać udostępnienia orzeczeń, które pozostają w obszarze jej zainteresowania. W tej sprawie, nie będąc zobowiązanym do podejmowania działań w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, Prezes Sądu prawidłowo o przyczynach nieuwzględnienia wniosku skarżącej poinformował w piśmie z [...] października 2019 r. Na marginesie Sąd uważa za stosowne wyrazić zdumienie wobec postawy skarżącej, która pomimo otrzymania pisma wyjaśniającego Prezesa Sądu z [...] października 2019 r., podejmuje kroki w postaci złożonej do tut. Sądu skargi dopiero w 2022 r. Może to świadczyć o braku realnego zainteresowania szybkim uzyskaniem informacji, o które się ubiega. Sąd, akceptując zatem w sprawie stanowisko organu, z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) orzekł o oddaleniu skargi. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a. zgodnie z którym w trybie uproszczonym może być rozpoznana sprawa, w której przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.