III FZ 465/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. B. i S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Po 375/23, w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. B. i S. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 7 marca 2023 r., nr SKO-PF-4130/215,224/2023, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Po 375/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę M. B. i S. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z 7 marca 2023 r., nr SKO-PF-4130/215,224/2023, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r., jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 220 § 3 oraz art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 i art. 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 15 maja 2023 r. Skarżący zostali wezwani do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie numerów PESEL, zaś w wykonaniu zarządzenia z 18 maja 2023 r. - do uiszczenia należnego wpisu od skargi w kwocie 200 zł, oba w terminie 7 dni liczonych od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia środka zaskarżenia. Korespondencja sądowa w zakresie powinności uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych środka zaskarżenia została doręczona Stronie w trybie tzw. doręczenia zastępczego. Pierwsze zawiadomienie o korespondencji przesłano stronie 1 czerwca 2023 r., zaś zawiadomienie powtórne - 12 czerwca 2023 r., a z dniem 19 czerwca 2023 r. korespondencję zwrócono do adresata wobec jej niepodjęcia w terminie. Do dnia wydania kwestionowanego orzeczenia Skarżący nie dokonali czynności procesowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że pomimo skutecznego wezwania Skarżących nie uzupełniono braków formalnych i fiskalnych skargi w zakreślonym terminie, który upłynął 15 czerwca 2023 r. W ocenie Sądu, skoro Strona była zobowiązana do uzupełnienia braków formalnych i czynności tej nie dokonała, należało zastosować sankcję odrzucenia wniesionego środka zaskarżenia. Nie zgadzając się z zapadłym orzeczeniem, pismem z 16 sierpnia 2023 r. Skarżący złożyli zażalenie, w treści którego wnieśli o jego uchylenie. W uzasadnieniu podniesiono, że Skarżący nie otrzymali zawiadomień o korespondencji i dopiero z uzasadnienia otrzymanego postanowienia dowiedzieli się, że byli wzywani do uiszczenia wpisu i wskazania numeru PESEL. Do pisma Strona przedłożyła wydruk z konta bankowego potwierdzający uiszczenie wpisów sądowych 12 czerwca 2023 r. w innych sprawach sądowoadministracyjnych, wydruki z internetowej wyszukiwarki Poczty Polskiej potwierdzające fakt uzupełnienia braków formalnych skarg inicjujących inne postępowania przed Sądem pierwszej instancji oraz skan potwierdzenia nadania przesyłki do Sądu, wszystkie na wykazanie faktu, że gdyby otrzymali zawiadomienia o awizacji prawidłowo również w sprawie niniejszej, dokonaliby wymaganej czynności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie, jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu. Stosownie do art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). W myśl art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia stosownego wpisu sądowego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. w przypadku, gdy rzeczony brak fiskalny dotyczy skargi, bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu powoduje odrzucenie środka zaskarżenia. Jednocześnie po myśli art. 46 § 1 p.p.s.a. każde pismo procesowe, w tym skarga inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne, winno czynić zadość podstawowym wymaganiom co do formy i treści, w tym zgodnie z 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. wskazywać numer PESEL, ilekroć stanowi pierwsze pismo w sprawie. Odnosząc się do poprawności rozstrzygnięcia w przedmiocie odrzucenia skargi, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z uwagi na fakt, iż Skarżący wystąpili ze skargą na rozstrzygnięcie organu odwoławczego bez wymaganej opłaty, zasadnie zostali wezwani do jej uregulowania w trybie art. 220 § 1 p.p.s.a. Podobnie wobec braku wskazania numeru PESEL w treści środka zaskarżenia, zobowiązani byli do jego przedłożenia w sprawie. Korespondencja sądowa zawierająca wezwanie do uzupełnienia obu braków została Skarżącym doręczona w trybie doręczenia zastępczego. Pierwsze zawiadomienie o korespondencji miało miejsce 1 czerwca 2023 r., zaś kolejne 12 czerwca 2023 r. Wobec niepodjęcia korespondencji w terminie wezwanie uznano za skutecznie doręczone z końcem 15 czerwca 2023 r., co oznaczało upływ ustawowego terminu do uiszczenia wpisu z końcem 22 czerwca 2023 r. Brakująca opłata nie została uzupełniona przez stronę w zakreślonym terminie (okoliczność bezsporna w sprawie), co stosownie do regulacji wskazanej na wstępie uzasadniało zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji sankcji odrzucenia skargi. W niniejszej sprawie strona dla usprawiedliwienia niedokonania czynności procesowej w terminie powołała się na okoliczność braku uzyskania zawiadomień o awizacji korespondencji. W ocenie Skarżących, wiedza o pozostawieniu przesyłki zawierającej wezwanie sądowe w placówce pocztowej pozwoliłaby tymże na zapoznanie się z jego treścią i uzupełnienie braków formalnych skargi, podobnie jak uczynili to w innych postępowaniach toczących się przed tym Sądem. We wniesionym zażaleniu zastrzeżono, że Strona będzie składać reklamację w Poczcie Polskiej, przy czym do dnia posiedzenia w przedmiocie kontroli instancyjnej kwestionowanego postanowienia Sądu pierwszej instancji żadna korespondencja do akt sprawy nie wpłynęła. W świetle tak zarysowanej argumentacji Skarżących, na wstępie koniecznym jawi się zwrócenie uwagi na rozbieżność pomiędzy przesłankami warunkującymi prawidłowość doręczania przesyłek sądowych, wpływającą na rozpoczęcie biegu terminu do dokonania określonych czynności, a przesłankami umożliwiającymi skorzystanie z instytucji tzw. przywrócenia terminu. Powyższe kwestie pozostają rozbieżne, nie mogąc zachodzić łącznie w odniesieniu do jednego stanu faktycznego. Przyjęcie oceny o braku należytego wypełnienia obowiązków przez doręczyciela (operatora pocztowego), tj. o nieskuteczności doręczenia sądowego niweczy skutki prawne, jakie przepisy wiążą z odbiorem korespondencji, co oznacza, że wiążący się z takim zdarzeniem termin ustawowy do dokonania czynności procesowej nie rozpoczyna biegu. Konieczna w takiej sytuacji pozostaje ocena, czy na kanwie określonego stanu faktycznego uczyniono zadość przepisom proceduralnym traktującym o trybie doręczenia przesyłek sądowych. Z punktu widzenia rzeczonej oceny irrelewantna pozostaje okoliczność ewentualnego zawinienia strony w niedochowaniu terminu, mająca znaczenie w postępowaniu wpadkowym wywołanym ewentualnym wnioskiem o przywrócenie terminu. Jak wynika z adnotacji pocztowych znajdujących się na kopercie zawierającej wspomniane wezwania sądowe (k. 28-29 akt sądowych), w odniesieniu do spornej przesyłki zachodziła dwukrotna awizacja - odpowiednio 1 czerwca 2023 r. i 12 czerwca 2023 r. Bezskuteczny upływ 14-dniowego terminu wyznaczonego na odbiór skutkował przyjęciem doręczenia za skutecznie dokonane. Fikcja prawna doręczenia zastępczego opiera się na przyjęciu domniemania, że przesyłka została adresatowi doręczona pomimo braku faktycznego jej odbioru. W rozpoznawanej sprawie nie sposób uznać doręczenia korespondencji kierowanej do Skarżących za nieskuteczne i niewywołujące skutków prawnych. Bez wpływu dla biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego i wskazania numerów PESEL oraz skutków prawnych wynikających z jego niezachowania pozostaje kwestia przyczyn niezapoznania się Strony z kierowanymi doń wezwaniami. Z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy nie wynika, jakoby Strona faktycznie nie została powiadomiona o korespondencji sądowej skierowanej na właściwy i pozostawionej we właściwej placówce Poczty Polskiej. Dokumentów takich nie dostarczyli również sami zainteresowani. Jakkolwiek brak dowodu nie jest dowodem braku, niezaoferowanie przez Skarżących dowodów mogących wykazać prawdziwość twierdzeń co do nieotrzymania stosownych zawiadomień nie mogło doprowadzić do obalenia fikcji doręczenia i zniweczenia skutków procesowych upływu terminu ustawowego do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. Gołosłowne powoływanie się na okoliczności niepoparte jakimikolwiek dowodami czyni ich twierdzenia mało wiarygodnymi, niepozwalającymi uznać za spełniony wymóg wykazania okoliczności istotnych w sprawie, a przyjęcie odmiennego stanowiska przekreślało istotę instytucji doręczenia zastępczego oraz sens istnienia terminów procesowych w ogólności, co ostatecznie stanowiłoby zbyt daleko idące rozluźnienie dyscypliny procesowej gwarantującej rzetelność prowadzonych postępowań sądowych. Ma to szczególne znaczenie w kontekście cechującego się ścisłymi formalnościami dowodowymi postępowania drugoinstancyjnego w zakresie badania legalności rozstrzygnięcia odrzucającego środek zaskarżenia (dowodzenie błędów w doręczeniu korespondencji w sprawie), w którym nie jest wystarczające uprawdopodobnienie określonych racji, wskazujące jedynie na określone prawdopodobieństwo twierdzeń czy zdarzeń. Wobec okoliczności potwierdzenia danych znajdujących się na kopercie z datami awizacji widniejącymi w systemie śledzenia przesyłek pocztowych na stronie internetowej Poczty Polskiej, za niewiarygodne skład orzekający uznał twierdzenia o wadliwościach w toku doręczania przesyłki sądowej, a tym samym o obaleniu fikcji jej doręczenia i w konsekwencji upływu biegu terminu do dokonania przez Stronę czynności, do których była wzywana. Jednocześnie należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie nie przesądza, czy w toku doręczania korespondencji sądowej Skarżący dopuścił się zawinionego działania oraz jakie były rzeczywiste przyczyny takiego stanu rzeczy. Powyższe nie oznacza jednak, że winien on docelowo ponosić negatywne konsekwencje okoliczności będących poza jego władztwem, o ile okoliczności takie w ramach odpowiedniej inicjatywy procesowej poprze stosownymi twierdzeniami i dowodami. Powyższe kwestie, istotne z punktu widzenia hipotezy art. 87 § 2 p.p.s.a., będą mogły stanowić przedmiot oceny w cechującym się złagodzonym reżimem dowodzenia postępowaniu wywołanym wnioskiem strony o przywrócenie uchybionego terminu, w ramach odrębnego postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu. Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie jest wyłącznie ocena prawidłowości rozstrzygnięcia postanowienia Sądu pierwszej instancji z 3 sierpnia 2023 r. i taki jest zakres kognicji tutejszego Sądu. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.