II GZ 225/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 17 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Stowarzyszenia "I. L. J." w T. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 832/08 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "I. L. J." w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. pismem z dnia 20 czerwca 2008 r. Sąd wezwał Stowarzyszenie "I.L. J." w T. do uiszczenia wpisu stosunkowego od skargi w kwocie 1.574 zł. W dniu 7 lipca 2008 r. Stowarzyszenie "I. L. J." wniosło do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe zarządzenie domagając się jego uchylenia i zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego podniesiono, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 239 § 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. – ponieważ sprawa dotyczy pomocy i opieki społecznej; wniesiona w sprawie skarga dotyczyła bowiem zwrotu dotacji udzielonej na utworzenie i prowadzenie Warsztatu Terapii Zajęciowej co przesądza o charakterze sprawy jako sprawy z zakresu pomocy i opieki społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zasadą - wprowadzoną art. 199 p.p.s.a. - jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie zaś do art. 214 powołanej ustawy do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Wyjątki od powyższej zasady stanowią: instytucja prawa pomocy oraz zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych z mocy ustawy, przewidziane w powołanym w zażaleniu art. 239 p.p.s.a. Przepis ten - regulując przedmiotowo-podmiotowych zakres zwolnień od obowiązku uiszczania kosztów sądowych - w § 1 lit. a) stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Rozważając możliwość zastosowania ww. regulacji w rozpoznawanej sprawie stwierdzić trzeba, że poza sporem Stowarzyszenie "I.l. J." nie należy do przewidzianych przytoczonym przepisem podmiotów korzystających ze zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Zwolnienie takie nie wynika też z ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873). W myśl bowiem art. 24 ust. 1 pkt 5 tej ustawy zwolnienie od opłat sądowych przysługuje organizacjom pożytku publicznego na zasadach określonych w przepisach odrębnych - w odniesieniu do prowadzonej przez nie działalności pożytku publicznego. Przepis ten nie przewiduje wprost zwolnienia z opłat sądowych, a jedynie zawiera odesłanie do przepisów szczególnych. Zarówno ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i inne przepisy prawa nie przewidują generalnego zwolnienia organizacji pożytku publicznego od opłat sądowych. Wprawdzie przepis art. 240 p.p.s.a. wskazuje na możliwość zwolnienia organizacji społecznych, w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, z obowiązku uiszczenia wpisu w sprawach związanych z działalnością naukową, oświatową, kulturalną, dobroczynną oraz z zakresu pomocy i opieki społecznej, jednak dotychczas rozporządzenie takie nie zostało wydane. Tak więc Stowarzyszenie "I. l. J." nie korzysta z mocy ustawy z podmiotowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wbrew twierdzeniom autora rozpoznawanego zażalenia także przedmiot sprawy nie uzasadnia zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W szczególności nie ma podstaw do przyjęcia, że sprawa należy do spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej - w rozumieniu art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Niniejsza sprawa dotyczy dotacji przyznanej Stowarzyszeniu "I. L. J.". Udzielenie tej dotacji uzależnione było od realizacji zadania przewidzianego w umowie z dnia 1 września 2006 r. Według tej umowy dotacja w kwocie 400.000 zł przyznana została Stowarzyszeniu na cel, którym są roboty adaptacyjne budynku, wyposażenie pomieszczeń budynku i prowadzenie Warsztatu Terapii Zajęciowej. Wskazania wymaga, że podstawą zawarcia ww. umowy była ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. - o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), która w art. 10 ust. 6 zawiera delegację, na podstawie której Minister Pracy i Polityki Społecznej w dniu 30 września 2002 r. wydał rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad tworzenia, działania, finansowania Warsztatów Terapii Zajęciowej (Dz. U. Nr 167, poz. 1376). W tym miejscu przypomnienia wymaga, że zadanie, o którym mowa w treści umowy to: wykonanie robót adaptacyjnych budynku, wyposażenie pomieszczeń budynku i prowadzenie Warsztatu Terapii Zajęciowej dla 36 osób niepełnosprawnych. Cytowane wyżej rozporządzenie szczegółowo określa zadania, jakie ma realizować instytucja Warsztatu Terapii Zajęciowej. Są to zadania w zakresie rehabilitacji społecznej i zawodowej, zmierzające do ogólnego rozwoju i poprawy sprawności, niezbędnych do prowadzenia przez osobę niepełnosprawną niezależnego, samodzielnego i aktywnego życia na miarę jej możliwości. Głównym celem tej rehabilitacji jest rozwijanie podstawowych oraz specjalistycznych umiejętności zawodowych, umożliwiających późniejsze podjęcie pracy zawodowej w zakładzie aktywności zawodowej lub innej pracy zarobkowej bądź szkolenia zawodowego. Tymczasem "pomoc społeczna" - według definicji zawartej w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) - jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 7 powołanej ustawy pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodów w przepisie tym wskazanych. Wprawdzie ustawodawca do tych powodów zaliczył m.in. niepełnosprawność. Zauważyć jednak należy, iż ustawa w art. 36 wskazuje rodzaj świadczeń z pomocy społecznej – są nimi świadczenia pieniężne i niepieniężne – w przepisie tym enumeratywnie wymienione. Do zawartego w przywołanym przepisie katalogu świadczeń nie zaliczono jednak rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz form aktywności wspomagającej proces rehabilitacji - w rozumieniu powołanej ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - a tym bardziej dotacje na wykonanie robót adaptacyjnych, wyposażenie pomieszczeń budynku i prowadzenie Warsztatu Terapii Zajęciowej dla osób niepełnosprawnych. Z tych względów zażalenie, nie znajdując usprawiedliwionych podstaw, podlegało oddaleniu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.