II OSK 1129/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 151/22 w sprawie ze skargi K.S. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 6 grudnia 2021 r., nr SOC-OP.621.1.98.2021.AKu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 4 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 151/22, oddalił skargę K.S. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z 6 grudnia 2021 r., nr SOC-OP.621.1.98.2021.AKu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz przyznał z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokat M.S. kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 00/40) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu wraz z podatkiem VAT. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wojewoda Dolnośląski, postanowieniem z 6 grudnia 2021 r., wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm., dalej: "k.p.a.") stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez K.S. odwołania od decyzji Wójta Gminy W. nr SO 5343.1.4.2021 z 30 września 2021 r. orzekającej o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. K. [...] w miejscowości Z. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania K.S. z miejsca pobytu stałego zostało wszczęte na wniosek S.S. Wnioskodawca oznajmił, że skarżący opuścił ten lokal trwale oraz dobrowolnie i nie przebywa w nim od 2011 r. Decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona K.S. 20 października 2021 r. Następnie 4 listopada 2021 r. skarżący nadał listownie odwołanie od tej decyzji do Wojewody Dolnośląskiego. Organ odwoławczy stwierdził, że kwestionowana decyzja Wójta Gminy W. zawierała prawidłowe pouczenie o terminie wniesienia odwołania do Wojewody Dolnośląskiego w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Została doręczona 20 października 2021 r., wobec czego ostatnim dniem do złożenia odwołania przez K.S. był 3 listopada 2021 r. Natomiast odwołanie wniesione przez stronę zostało wysłane 4 listopada 2021 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu, przy czym nie sformułowano w nim jednoczesnej prośby o przywrócenie tego terminu. 27 grudnia 2021 r. do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu wpłynęło pismo z 17 grudnia 2021 r. W piśmie tym K.S. wskazał m.in., iż w związku z jego pobytem w zakładzie karnym, nie ma wpływu na to "w jakim tempie przekazywana jest korespondencja". W związku z otrzymaniem tej korespondencji Wojewoda Dolnośląski pismem z 5 stycznia 2022 r. wezwał K.S. do udzielenia wyjaśnień – czy w piśmie z 17 grudnia 2021 r. jego intencją było złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego (zgodnie z zawartym w nim pouczeniu), wskazując jednocześnie, iż w przypadku nieudzielenia stosownych wyjaśnień w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia tego pisma – pismo to zostanie uznane za skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wezwanie zostało skutecznie doręczone K.S. 20 stycznia 2022 r., jednakże K.S. nie udzielił na nie odpowiedzi. Mając zatem na uwadze powyższe, pismo K.S. z 17 grudnia 2021 r. uznano za skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego nr SOC-OP.621.1.98.202l.AKu z 6 grudnia 2021 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez K.S. odwołania od decyzji Wójta Gminy W. nr SO.5343.1.4.2021 z 30 września 2021 r. Wobec ustanowienia dla skarżącego adwokata z urzędu pełnomocnik profesjonalna w piśmie z 28 października 2022 r. (k. 25 akt sądowych) poparła w całości twierdzenia i zarzuty zawarte w skardze i dodatkowo podniosła, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm., dalej: "ustawa COVID-19") przez jego niezastosowanie i brak zawiadomienia skarżącego o uchybieniu terminu do złożenia odwołania oraz niewyznaczenie mu 30 dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W doręczonej Sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa procesowego przytoczonych w piśmie, podnosząc że trzeba przede wszystkim mieć na względzie, iż kontrolowane postanowienie jest orzeczeniem o charakterze procesowym i okoliczność uchybienia terminu do złożenia środka odwoławczego od orzeczenia organu niższego stopnia ma charakter obiektywny, nie jest skorelowane wprost z kwestią istnienia, lub nieistnienia podstaw do przywrócenia omieszkanego terminu, ani także kwestii pouczenia lub braku pouczenia strony o możliwości złożenia takiego wniosku. Sąd zgodził się ze stanowiskiem zawartym w piśmie procesowym, że organ nie pouczył wprost skarżącego w trybie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Jednak w ocenie Sądu należy mieć na względzie to, że w końcowej części pierwszej strony uzasadnienia postanowienia Wojewoda Dolnośląski, uznając za spóźnione odwołanie, wskazał stronie, że "...może bronić się przed negatywnymi skutkami niedotrzymania tego terminu procesowego, prosząc o jego przywrócenie." Jednocześnie Sąd przyjął, że przesyłka z pismem z 17 grudnia 2021 r. została nadana 20 grudnia 2021 r., zatem przed upływem terminu do złożenia wniosku przywrócenie terminu. Organ próbował ustalić jaki charakter ma to pismo i ostatecznie uznał je za skargę do sądu, przy czym zaniechał wezwania skarżącego do wypowiedzenia się, czy pismo to należy uznać za uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia odwołania, w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu uszło to uwadze organu, natomiast jeśli wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie ustawowym, to wymagał należytego rozpatrzenia, natomiast skutkował brakiem potrzeby odwoływania się do unormowań ustawy COVID-19, co w dalszym następstwie powoduje, że niepouczenie skarżącego w trybie art. 15zzzzzn2 tej ustawy nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.). Następnie Sąd podniósł, że z akt sprawy wynika, iż decyzja organu I instancji została doręczona stronie 20 października 2021 r. Natomiast odwołanie zostało złożone (jak wynika z pieczęci Zakładu Karnego nr [...] w [...]) w administracji tego zakładu 4 listopada 2021 r., zatem z uchybieniem terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Skarżący o środku i terminie zaskarżenia decyzji został prawidłowo poinformowany przez organ I instancji, zatem orzeczenie organu odwoławczego odpowiada prawu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł K.S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wyznaczonego z urzędu. Wyrok zaskarżono w całości. Wyrokowi zarzucono w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to przez: – zastosowanie w sprawie art. 151 p.p.s.a skutkujące oddaleniem skargi przez Sąd I instancji i uznanie, że mające miejsce w sprawie uchybienie procesowe organu II instancji art. 134 k.p.a w zw. z art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji RP nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania, pomimo że z uwagi na niezawiadomienie skarżącego o uchybieniu terminowi do złożenia odwołania i niewyznaczenie mu dodatkowego 30-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu i przez to przedwczesne wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia do wniesienia terminu pozbawiło skarżącego prawa do rozpoznania jego odwołania przez organ II instancji; – niezastosowanie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a w zw. z art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 w zw. z art. 9 k.p.a w z art. 78 Konstytucji RP przez nieuchylenie przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia organu II instancji, pomimo stwierdzenia przez ten Sąd uchybienia procesowego tego organu, które miało istotny wpływ na wynik postępowania z uwagi na niewyznaczenie skarżącemu dodatkowego 30-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu i tym samym przedwczesne wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia do wniesienia terminu, co pozbawiło skarżącego prawa do rozpoznania jego odwołania przez organ II instancji. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uwzględnienie skargi oraz uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, albowiem koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym po stwierdzeniu spełnienia ustawowych warunków przewidzianych w art. 182 § 2 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie, który wniósł skargę kasacyjną, zrzekł się rozprawy, zaś strona przeciwna nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że wskazane w zarzutach przepisy art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. należą do tak zwanych przepisów wynikowych. Oznacza to, że chcąc skutecznie powołać się na naruszenia tych przepisów należy wykazać, że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które prowadziłoby do wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. Zatem przyjęcie, że doszło w postępowaniu przed Sądem I instancji do naruszenia art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. byłoby uzasadnione, jeżeli w kontrolowanym przez ten Sąd postępowaniu administracyjnym doszłoby do naruszenia wskazanych w zarzutach przepisów art. 134 k.p.a w zw. z art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji RP i naruszenie to, w myśl art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co jednak w niniejszej sprawie nie nastąpiło ze względów wskazanych poniżej. Po pierwsze, z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący kasacyjnie złożył odwołanie od decyzji organu I instancji 4 listopada 2021 r., a zatem po upływie 14 dni od jej doręczenia, które nastąpiło 20 października 2021 r. Fakt ten obligował organ odwoławczy do wydania na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, co też zgodnie z tym przepisem uczynił. Po drugie, Sąd I instancji trafnie podniósł, że brak zawiadomienia strony w trybie art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy w okolicznościach, w których pismo skarżącego kasacyjnie zostało wniesione przed upływem terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ podjął próbę ustalenia charakteru pisma skarżącego kasacyjnie z 17 grudnia 2021 r., kierując w tym celu wezwanie (datowane na 5 stycznia 2022 r.) do udzielenia stosownych wyjaśnień. Wobec braku odpowiedzi na nie, uznał że skarżący kasacyjnie, zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, wniósł skargę na to postanowienie. Ponadto należało przyjąć, że pismo przygotowawcze skarżącego z 24 października 2022 r. sporządzone przez ustanowionego dla K.S. pełnomocnika z urzędu, potwierdziło trafność oceny przyjętej przez organ. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej przez pełnomocnika ustanowionego dla skarżącego w ramach prawa pomocy. Wynagrodzenie to, przysługujące pełnomocnikowi na podstawie art. 250 p.p.s.a. od Skarbu Państwa, jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.