I FZ 300/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Po 476/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi T. Z. na decyzję Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr 398000-COP.4103.14.2022 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2019 roku oraz od lutego do czerwca 2020 roku postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE T. Z. (dalej: "Skarżący", "Strona"), reprezentowany przez pełnomocnika, radcę prawnego W. W., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Poznaniu na decyzję Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu (dalej: "NUCS", "organ podatkowy", "organ") z 28 kwietnia 2023 roku, nr 398000-COP.4103.14.2022 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2019 roku oraz od lutego do czerwca 2020 roku. Zarządzeniem z 29 czerwca 2023 roku Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika Skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, przez: - podanie numeru PESEL Skarżącego, - złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w mieniu Strony przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przez sądami administracyjnymi. Jednocześnie zarządzeniem z 29 czerwca 2023 roku Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika Skarżącego do wyjaśnienia różnicy w wartości przedmiotu zaskarżenia określonej w skardze na kwotę 699.106,00 zł wobec kwoty 474.512,00 zł podanej przez organ w odpowiedzi na skargę, w terminie 7 dni, pod rygorem ustalenia przedmiotu zaskarżenia przez Przewodniczącego Wydziału. W dniu 19 lipca 2023 roku powyższe wezwania zostały skutecznie doręczone, co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru (k. 21). Pismem z 31 lipca 2023 roku pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wykonania wezwania Sądu oraz przesłał numer PESEL Skarżącego, przedstawił uwierzytelnione pełnomocnictwo do jego reprezentacji przed sądami administracyjnymi, a także wyjaśnił, że prawidłową wartością przedmiotu zaskarżenia jest kwota 474.512,00 zł. Pełnomocnik umotywował swój wniosek tym, że uchybił terminowi bez swojej winy, z powodu choroby, a na dowód tego przedłożył zaświadczenie nr [...] sporządzone przez lekarza sądowego J. F., wystawione 28 lipca 2023 roku, z którego wynika, że radca prawny W. W. nie mógł dotrzymać terminu w dniu 26 lipca 2023 r. w sprawie I SA/Po 476/23 z powodu choroby (nr statystyczny choroby zgodny z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych): [...]. Jednocześnie z zaświadczenia wynikała informacja, że zostało ono wystawione na podstawie zaświadczenia lekarza leczącego P. K., który przedstawił odpowiednie dokumenty medyczne, a przewidywany termin zdolności pełnomocnika do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie został określony po dniu 29 lipca 2023 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 10 sierpnia 2023 roku, sygn. akt I SA/Po 476/23 odmówił przywrócenia terminu Skarżącemu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję NUCS z 28 kwietnia 2023 roku, nr 398000-COP.4103.14.2022 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2019 roku oraz od lutego do czerwca 2020 roku. Pismem z 13 września 2023 roku pełnomocnik Skarżącego wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, w którym zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w efekcie bezpodstawne przyjęcie, iż pełnomocnik Skarżącego uchybił terminowi do usunięcia braków formalnych skargi z własnej winy i oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, podczas gdy oczywistym jest, że pełnomocnik wykazał, iż ww. terminowi uchybił bez swojej winy, a termin do złożenia ww. pisma należało przywrócić. Pełnomocnik Skarżącego na podstawie art 194 § 3 p.p.s.a., wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, a to poprzez orzeczenie przywrócenia pełnomocnikowi Skarżącego terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, zgodnie z jego wnioskiem z 31 lipca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast z brzmienia art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Powołane przepisy wskazują, że warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i 87 p.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) oraz dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Brak spełnienia jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Skoro art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że sformalizowanie postępowania nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią funkcję ochronną dla uczestników postępowania, zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Przepisy normujące instytucję przywrócenia terminu jednoznacznie wskazują, jakie przesłanki warunkują możliwość skorzystania z tej instytucji, a nadto precyzują, jakie okoliczności winny być uprawdopodobnione, aby wniosek mógł zostać merytorycznie rozpoznany. Rzeczone przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie i żadne przepisy szczególne w omawianym zakresie nie przewidują odstępstwa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 lutego 2020 r., sygn. akt II FZ 28/20; 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II GZ 162/22; z 22 grudnia 2022 r., sygn. akt I FZ 211/22). W tym miejscu zaznaczyć należy, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie. Słusznie Sąd pierwszej instancji zauważył w motywach swojego rozstrzygnięcia, że istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz, ponieważ mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Wobec tego, przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu należy ocenić, czy profesjonalny pełnomocnik zachował należytą staranność przy dokonywaniu czynności procesowych. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży niewątpliwie obowiązek dochowania należytej staranności wymaganej od profesjonalisty i taki też miernik należy przyjąć jako wzorzec oceny zawinienia w przekroczeniu terminu do dokonania czynności procesowej, w kontekście przesłanek przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny - wymagający od strony staranności. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FZ 82/22; z 22 grudnia 2022 r., sygn. akt I FZ 211/22). W niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącego wniosek o przywrócenie terminu argumentuje nagłą chorobą, załączając na poparcie swojego stanowiska zaświadczenie lekarskie. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji zauważył, że poza wskazaniem, że choroba miała charakter nagły i uniemożliwiła wywiedzenie zażalenia, wniosek ani zaświadczenie lekarskie nie zawierają konkretnych informacji, co do dolegliwości oraz wyjaśnień na czym niemożność wywiedzenia zażalenia dokładnie polegała. Zdaniem WSA odwołanie się pełnomocnika do faktu przebywania na zwolnieniu lekarskim stanowi przyczynę zbyt ogólną, aby na jej podstawie możliwe okazało się przyjęcie, że prawdopodobne było to, że choroba stanowiła niemożliwą do pokonania przez niego przeszkodę do uzupełnienia braków skargi. Tymczasem zauważyć należy, iż przedłożone przez pełnomocnika zaświadczenie lekarskie nie jest zwolnieniem lekarskim, a zaświadczeniem o niemożności dotrzymania terminu w dniu 26 lipca 2023 r. na wezwanie (zawiadomienie) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Z zaświadczenia tego jak słusznie wskazał WSA nie wynika informacja co do dolegliwości pełnomocnika i faktu czy jest to nagła choroba. Podkreślić należy, że przebywanie strony, czy jej pełnomocnika na zwolnieniu lekarskim nie jest wystarczającą przesłanką do tego, aby przywrócić termin do dokonania czynności procesowej. Wskazuje się, że nie każda choroba uzasadnia uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu. Zainteresowany podmiot musi uprawdopodobnić, że dla zachowania terminu korzystanie ze zwolnienia lekarskiego było okolicznością nie do przezwyciężenia, mimo dopełnienia regułom należytej staranności. To z kolei wymaga wskazania konkretnych faktów, które mogłyby przemawiać za tym, że rodzaj choroby, jej przebieg czy też zalecenia medyczne dotyczące leczenia uniemożliwiły dokonania wskazanej czynności procesowej oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (por. wyrok NSA z 30 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 471/20). Oznacza to, że nie każdy stan choroby może stanowić usprawiedliwienie w przypadku uchybienia terminu przewidzianego na dokonanie czynności procesowej. Przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu będzie choroba nagła (wymagająca leżenia, pobytu w szpitalu) oraz uniemożliwiająca złożenie odwołania osobiście przez stronę lub zlecenie dokonania czynności procesowej przez inną osobę (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 761/19). Tymczasem pełnomocnik Skarżącego, poza ogólnikowym stwierdzeniem, iż był chory nie wykazał tej okoliczności. W tym miejscu zauważyć należy, iż w załączonym zaświadczeniu wpisano kod choroby [...]. Z Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych wynika, iż symbol ten przypisany jest do [...]. Trzeba powtórzyć, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Zgodzić trzeba się z Sądem pierwszej instancji, że z wniosku o przywrócenie terminu nie wynika, że pełnomocnik Skarżącego nie był w stanie wykonać telefonu, by posłużyć się inną osobą w celu dochowania terminu do złożenia zażalenia. Zwolnienie (zaświadczenie) lekarskie nie jest przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu, gdy nie wynika z niego, że pacjent nie mógł chodzić, a jego stan nie był na tyle ciężki i poważny, aby badający go lekarz miał podstawy do natychmiastowego skierowania pacjenta na leczenie szpitalne, czy też nakazanie, żeby chory leżał. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione zażalenie należy uznać za nieuzasadnione. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie. ----------------------- 6