I OZ 512/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 września 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 732/23 w sprawie ze skargi D.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 14 czerwca 2023 r. nr KO.442.7.2023 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z 6 września 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 732/23 (dalej postanowienie z 6 września 2023 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania decyzji Wójta Gminy S.: z 20 kwietnia 2023 r. znak FA.OD.01.04.2023 i z 18 października 2022 r. znak GOPS/000012/FA/10/2022. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że D.D. (dalej skarżący) nie przedstawił żadnych okoliczności ani argumentów na poparcie złożonego wniosku, co nie pozwalało przyjąć, że wykonanie powołanych decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody bądź trudne do odwrócenia skutki. Przedmiotem wniosku była, m.in., decyzja Wójta Gminy S. z 20 kwietnia 2023 r. znak FA.OD.01.04.2023 (dalej decyzja z 20 kwietnia 2023 r.) odmawiająca uchylenia decyzji z 18 października 2022 r. przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione. Tymczasem, wszelkie akty o charakterze odmownym nie podlegają wykonaniu i nie nadają się do wykonania, gdyż pozbawione są węzła praw i obowiązków, które mogłyby podlegać wykonaniu. Decyzja z 20 kwietnia 2023 r. nie wywołuje bezpośrednich skutków w sferze praw czy obowiązków materialnoprawnych wnioskującego o wstrzymanie wykonania tej decyzji. Sąd ocenił wniosek o wstrzymanie decyzji jako niezasadny i na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej ppsa), odmówił wstrzymania ich wykonania (k. 17-19v akt sądowych). Zażalenie złożył D.D., zaskarżając postanowienie z 6 września 2023 r. w całości, zarzucając postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 ppsa przez jego błędne zastosowanie i bezpodstawne uznanie, że w realiach tej sprawy nie zachodzą przesłanki określone w tym przepisie, tj. że brak wstrzymania decyzji Wójta Gminy S. z: 20 kwietnia 2023 r. i 18 października 2022 r. nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia po jego stronie znacznej szkody czy też trudnych do odwrócenia skutków, gdy tymczasem całokształt okoliczności sprawy i jej dogłębna analiza prowadzi do odmiennych wniosków. Wskutek ciągłego, bezprawnego wypłacania przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S. zaliczek alimentacyjnych na uprawione do alimentów, dług skarżącego z tego tytułu, jako dłużnika alimentacyjnego, z miesiąca na miesiąc ulega powiększeniu, mimo że regularnie od października 2022 r. i na bieżąco uiszcza on do rąk matki córek alimenty w zasądzonej wysokości. Nie sposób przyjąć argumentacji Sądu, że brak wstrzymania decyzji nie doprowadzi do niebezpieczeństwa powstania po stronie skarżącego znacznej szkody lub też trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ w sytuacji uchylenia decyzji przyznającej zaliczkę alimentacyjną na poczet uprawnionych, a wydaną przez Wójta Gminy S., konieczne będzie przede wszystkim, zaktualizowanie salda jego zadłużenia względem organu z tytułu niesłusznie wypłaconych zaliczek, a także dochodzenie ich zwrotu od uprawnionych. Skarżący nie zgadza się, jakoby decyzja z "23" [s. 3 zażalenia; winno być "20" - uw. NSA] kwietnia 2023 r. nie wywoływała względem niego bezpośrednio żadnych skutków, skoro na jej mocy utrzymana została w mocy decyzja z 18 października 2022 r. W oparciu o decyzję z 18 października 2022 r. w dalszym ciągu na rzecz uprawnionych wypłacane są bezprawnie zaliczki alimentacyjne, mimo że od października 2022 r. na bieżąco reguluje on zasądzone alimenty. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi bądź też uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania wymienionych w nim decyzji Wójta Gminy S. (k. 33-35v akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków [...] (art. 61 § 3 zd. 1 ppsa). Przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które bezpośrednio nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Co do zasady cechy wykonalności nie mają akty odmowne (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 560, uw. 6; Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z 23.1.1997 r. SA/Rz 1382/96, OSP 1998/3/54; Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2003/5/26; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021 s. 447-448, nb 2, 3). Wstrzymanie wykonania dotyczyć może jedynie sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne (B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013, uw. 7 do art. 61). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania. Trafnie Sąd I instancji uznał, że decyzja z 20 kwietnia 2023 r. nie nadaje się do wykonania. Ze art. 61 § 3 zd. 1 ppsa wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 ppsa przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy przy tym rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Nie ulega wątpliwości, że decyzja Wójta Gminy S. z 18 października 2022 r. o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz córek skarżącego: M.D., do ukończenia przez nią 18 roku życia, w okresie od 1 października 2022 r. do 30 kwietnia 2023 r. i E.D., do ukończenia przez nią 18 roku życia, w okresie od 1 października 2022 r. do 30 września 2023 r. skutkuje narastaniem wobec skarżącego długu z tego tytułu. Decyzja o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego wydawana jest przez organ administracji w przypadku, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego okazała się bezskuteczna. Z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. z 20 marca 2023 r. wynika, że egzekucja wobec skarżącego - dłużnika alimentacyjnego jest bezskuteczna, a kwota zobowiązań dłużnika na dzień 20 marca 2023 r. wynosi 74.850,61 zł (z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego) i 40.155 zł (z tytułu należności wierzyciela alimentacyjnego - w błędnie nieponumerowanych aktach Wójta). Skarżący utrzymuje, że od października 2022 r. regularnie i na bieżąco uiszcza do rąk matki dzieci alimenty, do łożenia których jest obowiązany. Jest to okoliczność obojętna z punktu widzenia przesłanek z art. 61 § 3 ppsa, bowiem wobec toczącej się egzekucji komorniczej, skarżący obowiązany jest dokonywać wszelkich wpłat nie do rąk przedstawicielki ustawowej małoletnich dzieci, a wprost do Kancelarii Komornika. Wie o tym skarżący i matka małoletnich dzieci, która wskazała, że wbrew jej woli takie wpłaty na jej konto wpływają od października 2022 r., lecz ona niezwłocznie odsyła owe wpłaty na konto komornika, prowadzącego egzekucję (notatka służbowa z 6 marca 2023 r.; oświadczenie A.D. z 9 maja 2023 r., złożone po pouczeniu o odpowiedzialności karnej). Skarżący do października 2022 r. zalegał z obowiązkiem płacenia w terminie alimentów i zobowiązań wobec funduszu alimentacyjnego. W konsekwencji, stał się dłużnikiem alimentacyjnym, nadal pozostając obowiązanym do alimentacji. Kwoty wpłacane przez skarżącego od października 2022 r. przeznaczane są na zaspokojenie zaległości alimentacyjnych, związanych z nieskuteczną ich egzekucją kosztów postępowania egzekucyjnego i odsetek ustawowych za opóźnienie. Dopiero później mogą zostać przeznaczone na zaspokojenie bieżących zaległości, jeżeli takowe powstaną. Art. 138 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) stanowi, że w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Jeżeli skarżący ma przekonanie, że zasądzone od niego na rzecz małoletnich dzieci alimenty są zbyt wysokie w stosunku do zaistniałej zmiany w zakresie usprawiedliwionych potrzeb małoletnich lub jego możliwości zarobkowych i majątkowych, może on wystąpić do Sądu Rodzinnego o zmianę orzeczenia lub umowy w tym zakresie przez obniżenie alimentów. Taki instrument prawny przysługuje obowiązanemu do alimentacji na gruncie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przyznane decyzją z 18 października 2022 r. na rzecz małoletnich córek skarżącego kwoty (po 500 zł na rzecz każdej z nich) nie są na tyle wysokie, by zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania decyzji z 18 października 2022 r. Zasadą jest wykonalność decyzji ostatecznych. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do odstępstwa od tej zasady, mając za podstawę art. 61 § 3 ppsa. W rezultacie, zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.