II SA/Po 521/22

SENTENCJA Dnia 7 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2022 roku sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 9 czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżone postanowienie UZASADNIENIE Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej również jako: "Szef Urzędu" albo "organ") postanowieniem z dnia 09 czerwca 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 59 § 1 oraz art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej jako: "K.p.a.") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Szefa Urzędu z dnia 30 marca 2022 r. o odmowie potwierdzenia statusu Z. K. jako działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że decyzją z dnia 30 marca 2022 r., Szefa Urzędu odmówił potwierdzenia statusu Z. K. jako działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych. Decyzja powyższa została doręczona skarżącemu w dniu 06 kwietnia 2022 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł w dniu 22 kwietnia 2022 r. Z. K., przy czym przy piśmie z dnia 09 maja 2022 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poinformował go o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021r. poz. 2095 ze zm. – dalej ustawa "COVID-19"). Pismem z dnia 24 maja 2022 r. Z. K. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentując, że od dnia 01 kwietnia do 30 kwietnia 2022 r. był obłożnie chory. Do wniosku załączono zaświadczenie lekarskie z dnia 23 maja 2022 r. Rozpoznając złożony wniosek Szef Urzędu wskazał, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Okoliczności wskazane przez stronę nie stanowiły nie dającej się usunąć przeszkody, tym bardziej, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w trakcie trwania choroby. Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z. K. który podtrzymał stanowisko, że brak terminowego wniesienia odwołania wynikał z jego złego stanu zdrowia, na poczet czego przedstawił kolejne zaświadczenia lekarskie – z dnia 27 czerwca 2022 r., wskazujące, że w dniach 06 – 20 kwietnia 2022 r. miał objawy zapalenia dróg oddechowych, oraz z dnia 30 czerwca 2022 r. wskazujące, że okresie od 06 do 17 kwietnia 2022 r. miał infekcję górnych dróg oddechowych z występującą gorączką oraz wykazuje zaniki pamięci i problemy neurologiczne. Odpowiadając na skargę Szef Urzędu podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest wydane na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Szefa Urzędu z dnia 30 marca 2022 r. o odmowie potwierdzenia statusu skarżącego jako działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych. Zgodnie z art. 58 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Natomiast stosownie do art. 59 § 2 K.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Od takiego rozstrzygnięcia przysługuje skarga do sądu administracyjnego, co wynika z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W okolicznościach faktycznych sprawy okolicznością bezsporną pozostaje, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – decyzja zdnia 30 marca 2022 r. została mu doręczona w dniu 06 kwietnia 2022 r., natomiast odwołanie zostało wniesione w dniu 22 kwietnia 2022 r. W tych okolicznościach faktycznych zasadnie pismem z dnia 09 maja 2022 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poinformował skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19. Przechodząc do oceny merytorycznego oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać należy, że z treści art. 58 § 1 K.p.a. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić, stosowną argumentacją, swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W świetle art. 58 § 1 K.p.a. tylko w sytuacji, gdy strona dołożyła wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy, a dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody, w danych warunkach nie do przezwyciężenia, można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Chodzi zatem o sytuacje, w których strona nie mogła tej przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem przyjmować obiektywny miernik staranności, jakiej – w danej sytuacji życiowej i osobistej – można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinien powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Z uwagi na kryterium braku winy, które warunkuje przywrócenie uchybionego terminu, za usprawiedliwione, niezawinione przyczyny niedochowania terminu mogą być uznane wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw – udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Zdaniem Sądu, okoliczności podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu nie zostały dostatecznie rozważone przez organ II instancji. Niewątpliwie rację miał organ odwoławczy wskazując, że sama choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczająca dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba bowiem wskazać, że jej rodzaj uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w dokonaniu tej czynności. Zauważyć jednak należy, że z treści zaświadczenia lekarskiego z dnia 30 czerwca 2022 r., wynika, że oprócz faktu, że skarżący w okresie od 06 do 17 kwietnia 2022 r. miał infekcję górnych dróg oddechowych z występującą gorączką, to również wykazuje zaniki pamięci i problemy neurologiczne. Przy uwzględnieniu wieku skarżącego pozwala to przyjąć, że stopień oceny dokonywanych przez niego czynność musi być inny niż w przypadku osoby zdrowej, w sile wieku. Sąd zauważa, że co prawda wcześniejsze zaświadczenia lekarskie nie wskazywały powyższej okoliczności, jednakże mając na względzie, że instytucja przywrócenia terminu jest szczególną instytucją, mającą na względzie ochronę jednostki przed niekorzystnymi skutkami braku dokonania czynności procesowych, a nadrzędnym celem postępowania administracyjnego jest zapewnienie ochrony jednostki przy uwzględnieniu zasad sprawiedliwości proceduralnej, w przedmiotowej sprawie rozważania wymagało, czy choroba oraz wiek skarżącego nie uprawdopodabniały jego braku winy w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Analiza zaskarżonego postanowienia wskazuje przy tym, że okoliczności powyższe nie zostały rozważone, a odmowa przywrócenia terminu była przedwczesna. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy jest zobowiązany rozważyć, czy wiek i choroba skarżącego nie stanowią okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.