I FSK 760/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA: Ryszard Mikosz, Sędzia NSA: Krzysztof Stanik (sprawozdawca), Protokolant Karolina Latarska, po rozpoznaniu w dniu 16 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi J. Sp. z o. o. Z. P. Ch. w W o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2007 r. sygn. akt I FSK 995/06 w sprawie ze skargi kasacyjnej J. Sp. z o. o. Z. P. Ch. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 11 sierpnia 2005 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 1999 r. oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego. UZASADNIENIE W dniu 15.04.2008 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga J. sp. z o.o. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.07.2007r. o sygn. akt I FSK 995/06, w którym oddalono skargę kasacyjną tejże od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16.03.2006 r., sygn. akt I SA/Łd 1124/05 zapadłego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 11.08.2005 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 1999 r. W przedmiotowej skardze strona wniosła o: 1. wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt I FSK 995/06 zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.07.2007 r., 2. zmianę tego wyroku przez uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16.03.2006 r., sygn. akt I SA/Łd 1124/05 i uwzględnienie skargi, 3. zasądzenie na jej rzecz od strony przeciwnej kosztów postępowania kasacyjnego i wznowieniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skargę o wznowienie postępowania strona skarżąca oparła na podstawie wymienionej w art. 273 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "popsa". Jako nowe środki dowodowe, z których strona nie mogła skorzystać w takcie wcześniejszego postępowania, wskazano: - protokół przesłuchania przez Prokuraturę w Ł. w dniu 19.11.2007 r. w charakterze świadka Ewy K. - inspektora kontroli skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł., która prowadziła postępowanie kontrole w skarżącej spółce za okres 1999 r., - decyzję nr V-500/D-9/91/W4/99-04 z dnia 26.02.2004 r., dotyczącą dostawcy towarów do skarżącej spółki, tj. firmy "E.", wydaną przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej Ł., - protokół przekazania inspektor Ewie K. przez inspektora Józefa C. dokumentów z dnia 19.09.2002 r. wraz z zestawieniem faktur wystawionych przez firmę "E." na wprowadzone do obrotu przez tę firmę towary handlowe z niewiadomego źródła pochodzenia. W uzasadnieniu podniesionej podstawy wznowieniowej oraz zgłoszonych żądań wyjaśniono, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.07.2007 r., sygn. akt I FSK 995/06 zapadł, przy przyjęciu przez Sąd, że organy skarbowe (organ kontroli skarbowej, organy podatkowe) udowodniły, że skarżąca spółka "J." była uczestnikiem fikcyjnego obrotu towarami, co zdaniem organów skarbowych spowodowało, że faktury w oparciu, o które sporządzono deklarację VAT-7, nie stanowiły podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku. Ustalenia te jednak, w ocenie strony wnoszącej skargę o wznowienie, zostały skutecznie podważone przez powołane nowe środki dowodowe. Przesłuchana w charakterze świadka w postępowaniu karnym inspektor kontroli skarbowej zeznała, że w trakcie kontroli stwierdzono szereg nieprawidłowości przy dokumentacji zakupu towaru z nie ustalonego źródła pochodzenia. W związku z tym nieprawdziwe jest twierdzenie, stanowiącej podstawę kwestionowanego wyroku NSA, iż spółka "J." dokonywała jedynie obrotu fikcyjnymi fakturami. Poza tym wskazano, że skoro organy podatkowe w stosunku do firmy "E.", przyjęły, iż do obrotu wprowadziła ona rzeczywisty towar dla swoich kontrahentów - w tym "J." sp. z o.o., to ustalenie, że skarżąca spółka nie dokonywała z tą firmą rzeczywistych transakcji pozostaje w oczywistej sprzeczność logicznej, jak również wynikającej z zebranego materiału dowodowego. Dlatego strona skarżąca domaga się by te same transakcje, w których nie kwestionowano u jej kontrahenta rzetelności sprzedaży towaru, były uznane za rzetelne również u niej jako nabywcy towaru. W piśmie z dnia 01.10.2008 r. "J." sp. z o.o. podtrzymała wnioski i argumentację zawartą w skardze o wznowienie. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 16.10.2008 r. Prezes skarżącej Spółki podtrzymał stanowisko zawarte w skardze o wznowienie oraz dla wsparcia swych racji powołał się na wyrok ETS z dnia 12.01.2006 r. w sprawach połączonych C-354/03, C-355/03 i C-484/03. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania uzasadniona nie jest. Mając na uwadze taką jej ocenę stwierdzić trzeba w punkcie wyjścia niniejszych rozważań, że przedmiotowe postępowanie toczyło się w trybie nadzwyczajnym (wznowieniowym). Istota takiego postępowania sprowadza się do tego, że w pierwszej kolejności badaniu podlegają przesłanki warunkujące dopuszczalność uruchomienia takiego, nadzwyczajnego, trybu bowiem dopiero po potwierdzeniu ich występowania możliwym staje się przejście do powtórnego badania meritum raz już rozstrzygniętej sprawy. Pamiętając o powyższym odnotować trzeba, że rozpatrywana skarga wznowieniowa oparta został o podstawę określoną w art. 273 § 2 popsa, zgodnie z którym "można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu". W związku z tym zauważyć należy, że zgodnie z poglądami doktryny w tym przypadku podstawą wznowienia postępowania mogą być tylko takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały jeszcze przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, w której ma nastąpić wznowienie postępowania. Środki dowodowe powstałe po wydaniu prawomocnego orzeczenia w sprawie nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania. Stanowisko takie potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03.09.2004 r., sygn. OSK 446/04, (ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 13), w którym stwierdzono, że "w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2003 r. nie można było skutecznie żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie opinii biegłego, sporządzonej po wydaniu wyroku przez sąd" (art. 403 § 2 w zw. z art. 59 ustawy o NSA), które to pogląd w dalszym ciągu zachowuje swą aktualność (por.: A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II). Warto także zwrócić uwagę na tę okoliczność, że "z końcowej części przepisu art. 273 § 2 popsa wynika, że wykorzystany w tej regulacji zwrot "wykrycie" odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i podówczas nieujawnionych, bo nieznanych stronom. Nie odnosi się ono zatem do okoliczności i dowodów jawnych z materiału poprzedniego postępowania, a tylko niedostrzeżonych" w toku tego, zakończonego prawomocnym wyrokiem, postępowania (por.: wyrok NSA z dnia 19.04.2005 r., sygn. GSK 1242/04, System Informacji Prawniczej LEX - Lex nr 176988; por także pogląd Sądu Najwyższego zawarty w postanowieniu z dnia 15.05.1968 r., sygn. I CO 1/68, OSN 1982 r., nr 2, poz. 36, wyrażony na tle analogicznej konstrukcji art. 403 Kpc). Odnosząc zatem te uwagi do okoliczności naprowadzonych w przedmiotowej skardze dla uzasadnienia zgłoszonego żądania stwierdzić trzeba, że nie spełniają one wymogów określonych w roztrząsanym tu przepisie. Konkluzja taka prowadzi do wniosku, że przywołana przez stronę podstawa wznowieniowa nie zachodzi. Strona w pierwszym rzędzie uzasadnia bowiem rozpatrywany tu wniosek o wznowienie postępowania sądowego zeznaniami złożonymi przez świadka Ewę K., będącego inspektorem kontroli skarbowej, w sprawie karnej o poświadczenia nieprawdy przez funkcjonariusza publicznego. Postępowanie to nota bene umorzone zostało postawieniem z dnia 31.12. 2007 r. wobec nie stwierdzenia ustawowych znamion czynu zabronionego (vide: załącznik opisany pod nr 20 wykazy załączników do skargi). Szkopuł w tym, że dowód ten uzyskany został już po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego. Wyrok, którego dotyczy przedmiotowe żądanie zapadł wszak 10.07.2007 r. przesłuchanie wymienionej miało zaś miejsce 19.11.2007 r. (podkreślenie Sądu). Tym samym więc dowód ten nie spełnia wskazanych wyżej warunków, od występowania których ustawa procesowa uzależnia dopuszczalność wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy do rozważania pozostawała kwestia, czy przesłuchanie świadka Ewę K. nie dostarczyło nowych, wcześniej nieznanych, okoliczności, które stosownie do treści art. 273 § 2 popsa także stanowić mogłyby podstawę wznowieniową. Jednak i w tym zakresie udzielić należy odpowiedzi negatywnej. Treść zeznań rzeczonego świadka dotyczyła bowiem faktów znajdujących odzwierciedlenie w materiale przyjętym za podstawę ustaleń faktycznych w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem, wzruszenia którego strona obecnie się domaga. Były zatem znane w toku rozpatrywania sprawy objętej przedmiotowym żądaniem. Tym samym wynikające z nich okoliczności nie mają waloru "nowości", od wystąpienia którego uzależniona jest możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 popsa. Waloru takiego wszak nie mają wszelkie te okoliczności, które wynikają z materiału sprawy choćby nawet wykorzystane nie zostały z powodu pominięcia ich czy to przez rozstrzygający sprawę organ (tu: Sądu), czy też przez samą stronę i to bez względu na przyczyny zaistnienia takiego stanu rzeczy. Wniosek taki potwierdza zresztą przywołane wyżej orzecznictwo jak i dostępne poglądy doktryny. Powyższą ocenę rozciągnąć także należy na wszelkie pozostałe, opisane w skardze wznowieniowej bądź ujęte w kończącej ją wykazie, dowody. Niewątpliwie stanowią one bowiem materiał sprawy prawomocnie zakończonej. Nie wykazano przy tym aby nie były one do niej włączone. Nie obalono tym samym domniemania, że były one jawne dla rozstrzygających sprawę organów w tym Sądów administracyjnych obu instancji. Stąd też nie można nadać im waloru dowodów (okoliczności) "nowych" w rozumieniu art. 273 § 2 popsa. Za nowe nie można uznać takich dowodów (okoliczności), które w toku danego postępowania były obiektywnie jawne lecz zostały pominięte bądź też po wydaniu rozstrzygnięcia kończącego sprawę poddane takim zabiegom interpretacyjnym, które doprowadziły do odmiennych niż pierwotnie konkluzji. Postępowanie wznowieniowe żadną miarą nie może bowiem przekształcić się w kolejną (trzecią) instancję sądową. Tym samym przyjąć należy, że "nowymi" środkami dowodowymi (okolicznościami) w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu są tylko takie, które nie były znane rozstrzygającym sprawę organom w dacie podejmowania końcowego rozstrzygnięcia chociaż obiektywnie wtedy istniały a strona nie miała jakichkolwiek możliwości ich procesowego wykorzystania. Taki stan rzeczy, wnosząc z argumentacji wnioskującej strony, w niniejszej sprawie jednak nie zachodzi. Powyższej oceny na kwestię występowania w niniejszym przypadku podstawy wznowieniowej nie zmieniają także przywoływane przez stronę wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Zawarte w nich poglądy nie znajdują bowiem prostego zastosowania do występującego w sprawie przedakcesyjnego stanu prawnego (por.: wyrok NSA z dnia 24.06.2004 r., sygn. GSK 686/04, Palestra z 2004 r., nr 11 - 12, str. 252; postanowienie ETS z dnia 06.03.2007 r., nr C - 168/06, Dz. U. UE z 2007 r., nr C 96, str. 38, PP z 2007 r., nr 6, str. 38). Nawet zaś, gdyby można było do nich się odwołać to i tak czynność tą należałoby poprzedzić podważeniem ustaleń stanu faktycznego - czego strona w niniejszej sprawie skutecznie nie uczyniła. W takim zaś przypadku mają do niego pełne zastosowanie utrwalone poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone między innymi w wyrokach z dnia 13.01.2006 r.: > sygn. I FSK 45/05 (Lex nr 187547), > I FSK 499/05 (Lex nr 187545), które w istocie Sąd zaprezentował także w wyroku objętym żądaniem strony. Stąd też kierując się zaprezentowanymi wyżej względami Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 282 § 2 cyt. wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.