I FZ 310/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. sp. z o.o. z siedzibą w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 3334/17 odrzucające skargę I. sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 21 lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 i 2015 roku postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 3334/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powołując się na art. 220 § 3 i art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", odrzucił - z powodu nieuiszczenia wpisu - skargę I. sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 21 lipca 2017 r., wydaną wobec Spółki w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 i 2015 r. Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego sprawy wynikało, że w sprawie, zarządzeniem z 4 lipca 2018 r., doręczonym pełnomocnikowi Skarżącej 9 lipca 2018 r., wezwano Stronę do wykonania prawomocnego zarządzenia z 20 października 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia należnego wpisu od skargi w kwocie 100.000 zł. W powyższym zarządzeniu zawarto pouczenie o skutkach jego niewykonania tj. wskazano na rygor w postaci odrzucenia skargi w przypadku nieuiszczenia wpisu w terminie. W związku z tym siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu rozpoczął bieg 10 lipca 2018 r. i upłynął 16 lipca 2018 r., zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 i § 2 P.p.s.a. Do 25 lipca 2018 r. wpisu jednak nie uiszczono. Zdaniem również WSA, mając na względzie fakt, że w badanej sprawie wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany prawomocnym postanowieniem Sądu z 21 czerwca 2018 r., utrzymującym w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 15 maja 2018 r., a termin do uiszczenia wpisu rozpoczął bieg od 10 lipca 2018 r. tj. następnego dnia od daty doręczenia Skarżącej wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia z 20 października 2017 r., kolejny wniosek Strony w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych z 19 lipca 2018 r. nie mógł mieć wpływu na bieg terminu, wskazanego w wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Na powyższe postanowienie Skarżąca, działając za pośrednictwem pełnomocnika - doradcy podatkowego – złożyła zażalenie, w którym wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przyznanie Stronie prawa pomocy i rozpatrzenie skargi na decyzję organu z 21 lipca 2017 r. Zarzuciła przy tym WSA naruszenie art. 220 § 3 P.p.s.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, objawiające się odrzuceniem skargi Strony. Tymczasem w sprawie wystąpiły uzasadnione przesłanki do przyznania Stronie prawa pomocy na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a. Skorzystanie przez Stronę z prawa pomocy umożliwiłoby prawidłowe rozpoznanie sprawy przez Sąd i pozwoliło tym samym na skorzystanie z prawa do sądu. W uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego podniesiono, że Sąd pierwszej instancji nie przeanalizował sytuacji materialnej Spółki i bezrefleksyjnie odmówił jej przyznania prawa pomocy. Nieuwzględnienie wniosku doprowadziło zaś bezpośrednio do nieprawidłowego odrzucenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 21 lipca 2017 r., a w konsekwencji pozbawienie Podatnika prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Skarżącą, po wcześniejszym odmownym rozpoznaniu jej wniosków o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem z 4 lipca 2018 r., doręczonym jej pełnomocnikowi 9 lipca 2018 r., wezwano do wykonania prawomocnego zarządzenia z 20 października 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia należnego wpisu od skargi w kwocie 100.000 zł. W powyższym zarządzeniu zawarto pouczenie o skutkach jego niewykonania tj. wskazano na rygor w postaci odrzucenia skargi w przypadku nieuiszczenia wpisu w terminie. Siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu rozpoczął bieg 10 lipca 2018 r. i upłynął 16 lipca 2018 r., zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 i § 2 P.p.s.a. Do 25 lipca 2018 r. wpisu jednak nie uiszczono. Powyższych okoliczności faktycznych strona nie kwestionuje, podnosi natomiast argumenty przeciwko orzeczeniom WSA, w których prawomocnie odmówiono jej przyznania prawa pomocy. W granicach niniejszej sprawy, wyznaczonych przedmiotem zażalenia, którym jest postanowienie o odrzuceniu skargi, nie leży jednak badanie prawidłowości przesłanek, którymi kierował się Sąd pierwszej instancji oddalając wnioski Strony o przyznanie prawa pomocy. W granicach tej sprawy natomiast leży badanie przesłanek formalnych, których spełnienie warunkuje skuteczne wniesienie skargi. Jedną z tych przesłanek jest opłacenie takiej skargi, w przypadku gdy Strona nie ma przyznanego prawa pomocy w zakresie całkowitym lub prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych w całości lub w części. W rozpoznawanej sprawie natomiast Strona, której nie przyznano prawa pomocy w zakresie obejmującym choćby częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, mimo stosownego wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, nie opłaciła tej skargi. W konsekwencji zgodnie z art. 220 § 3 P.p.s.a. prawidłowo odrzucono taką skargę. Należy również wskazać, że dla prawidłowości kontrolowanego postanowienia WSA w Warszawie nie miał znaczenia ponowny wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy z 19 lipca 2018 r. (data nadania 16 lipca 2018 r.). Był to trzeci wniosek o przyznanie prawa pomocy w tej samej sprawie, który wbrew twierdzeniom Skarżącej, nie opierał się na nowych okolicznościach faktycznych, a mianowicie okoliczności złożenia przez Spółkę wniosku o ogłoszenie upadłości. Argument ten bowiem powoływano, w załatwionym odmownie przez Sąd pierwszej instancji, wniosku Strony o przyznanie prawa pomocy z 13 kwietnia 2018 r. (data nadania 11 kwietnia 2018 r.). Tymczasem złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet w terminie przewidzianym dla uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. Nie przerywa bowiem biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę. Pogląd, który podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, wyrażany był wcześniej tak w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienia: z 21 kwietnia 1999 r., sygn. I CKN 1461/98, OSNC 1999, Nr 11, poz. 196; z 23 lutego 1999 r., sygn. I CKN 1064/97, OSNC 1999, Nr 9, poz. 153), jak również w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia: z 8 maja 2007 r. sygn. akt II FSK 649/06; z 3 lutego 2009 r. sygn. akt I OZ 53/09; z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 252/09; z 7 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 2274/10; z 18 czerwca 2014 r., II FZ 764/14; z 20 maja 2014 r., II FZ 564/14; z 8 kwietnia 2014 r., II OSK 810/14; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Ponadto należy podkreślić, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu od niej nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 23 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 486/10; CBOSA), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m. in. w wyroku w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, § 20 i nast.). Powyższe oznacza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.