II SA/Wa 1243/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 7 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.R. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia związku schorzeń ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby postanawia: 1. odrzucić skargę. 2. zwrócić skarżącej (A.R.) wpis od skargi w kwocie 200 (słownie: dwustu) złotych. UZASADNIENIE Dyrektor Aresztu Śledczego w M. 28 września 2021 r. skierował A. R. do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w K. (dalej "[...] RKL") celem ustalenia związku schorzeń ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby dla celów ustalenia wysokości wynagrodzenia przysługującego funkcjonariuszowi za okres zwolnienia od zajęć służbowych z powodu choroby w okresie od 20 lipca 2021 r. do 19 września 2021 r. [...] RKL orzeczeniem z [...] listopada 2021 r. znak: [...] (części A pkt 11) rozpoznała: Neurastenię. Zaburzenia depresyjno-lękowe mieszane. W części B pkt 4 orzekła, że czasowa niezdolność do służby z powodu choroby nie pozostaje w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. W uzasadnieniu orzeczenia [...] RKL stwierdziła, że nie uznaje związku stwierdzonych schorzeń ze szczególnymi warunkami i właściwościami służby, ponieważ oznaczone są one w klasyfikacji ICD 10 jako F48.0. oraz F41.2. Schorzenia te nie figurują w wykazie schorzeń powstałych w związku ze szczególnymi warunkami i właściwościami służby w Służbie Więziennej i tym samym z tytułu absencji chorobowej nimi spowodowanej nie przysługują świadczenia odszkodowawcze. Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (dalej "CKL") orzeczeniem z [...] maja 2022 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. R. od orzeczenia[...] RKL z [...] listopada 2021 r., na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (dalej "ustawa o komisjach lekarskich"), utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. CKL podkreśliła, że okres niezdolności do służby nie pozostaje w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. Stwierdziła, że rozpoznane u skarżącej schorzenia nie figurują w załączniku do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 sierpnia 2010 r. w sprawie wykazu chorób z tytułu których funkcjonariuszowi Służby Więziennej przysługuje jednorazowe odszkodowanie. W ocenie CKL dokumentacja medyczna z okresu czasowej niezdolności do służby w żaden sposób nie wskazuje na to, że ostatnie zdarzenie w służbie w dniu 13 lipca 2021 r. wpłynęło szczególnie na stan zdrowia psychicznego skarżącej. A. R. w piśmie z 23 czerwca 2022 r. zaskarżyła w całości orzeczenie CKL z [...] maja 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie: 1. art. 6 i art. 7 K.p.a. w zw. z art. 4 ustawy o komisjach lekarskich poprzez brak dążenia organu drugiej instancji do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz procedowanie i wydanie orzeczenia z naruszeniem przepisów prawa; 2. art. 15. K.p.a. w zw. z art. 16 ustawy o komisjach lekarskich poprzez bezsprzeczne pozbawienie ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy w odwoławczym postępowaniu administracyjnym; 3. art. 104 § 2 K.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia spawy w całości, powielenie przez organ drugiej instancji błędów zawartych w orzeczeniu organu pierwszej instancji skutkujące błędnym zastosowaniem przepisów postępowania; 4. art. 39 ust. 1 i art. 5 ustawy o komisjach lekarskich poprzez brak rzetelnego podania stopnia nasilenia i szczegółowego uzasadnienia orzeczenia przy określaniu braku związku schorzeń ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby dla celów ustalenia wysokości wynagrodzenia przysługującego funkcjonariuszowi za okres zwolnienia od zajęć z powodu choroby, w sytuacji, gdy przepisy te wskazują na konieczność uwzględniania i uzasadnienia stopnia nasilenia w orzeczeniu komisji lekarskiej oraz w przypadku orzeczenia komisji lekarskich, które ustalają trwałą lub całkowitą niezdolność do służby na zajmowanym stanowisku rzetelną konieczność szczegółowego uzasadnienia; 5. art. 60c ust. 5 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że nabyte przez skarżącą chorzenia nie mają związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, co skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy i odmową przyznania należnego 100 % uposażenia za okres absencji chorobowej od 20 lipca 2021 r. do 19 września 2021 r.; 6. art. 118 ust. 2 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej poprzez jego niezastosowanie; 7. art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 4 ustawy o komisjach lekarskich poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, pominięcie istotnych powoływanych okoliczności, dowodów, przepisów, konsultacji psychologicznych i medycznych skutkujące stwierdzeniem braku związku schorzeń ze szczególnymi właściwościami i warunkami służby dla celów ustalenia wysokości wynagrodzenia przysługującego funkcjonariuszowi za okres zwolnienia od zajęć z powodu choroby; 8. art. 80 K.p.a. w zw. z art. 4 ustawy o komisjach lekarskich poprzez naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj. przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodowej i dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego wbrew zasadom logiki, doświadczenia życiowego oraz wskazaniom wiedzy; 9. art. 107 § 1 K.p.a. w zw. z art. 4 ustawy o komisjach lekarskich z powodu niespełniania przez orzeczenie wymogów formalnych decyzji administracyjnej; 10. art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 4 ustawy o komisjach lekarskich poprzez brak prawidłowego uzasadnienia przy jednoczesnym powtórzeniu stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu orzeczenia pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi A. R. przedstawiła obszerną argumentację, wywodząc w szczególności, że udzielone jej zwolnienie lekarskie, a w konsekwencji leczenie stacjonarne było wynikiem zdarzenia traumatycznego zagrażającego zdrowiu, bądź życiu funkcjonariusza, które miało wpływ na pogorszenie stanu zdrowia psychicznego skarżącej. Jej zdaniem uzasadnia to przyznanie wynagrodzenia w wysokości 100 % za okres czasowej niezdolności do służby. Wskazała, że stwierdzone jednostki chorobowe zostały ujęte w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 sierpnia 2010 r. w sprawie wykazu chorób, z tytułu których funkcjonariuszowi Służby Więziennej przysługuje jednorazowe odszkodowanie. Skarżąca zarzuciła, że CKL orzekła nierzetelnie oraz błędnie ustaliła jej stan zdrowia. CKL wniosła o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuję. Normy kształtujące podstawy systemu sądownictwa, zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., zakładają określenie właściwości sądów administracyjnych w sposób pozytywny. Zgodnie bowiem z art. 175 ust. 1 ustawy zasadniczej, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne. Ustrój i właściwość sądów i postępowanie przed nimi określają ustawy (art. 176 ust. 2). Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184). Zasadę pozytywnego określenia właściwości sądów administracyjnych konkretyzują w głównej mierze przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej powoływana jako "P.p.s.a."). W pierwszej kolejności należy powołać art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. stanowiący, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W myśl art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Pozytywne określenie właściwości oznacza, że dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego tylko na prawne formy działania (zaniechania) organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-9 P.p.s.a. oraz w sytuacjach przewidzianych przez ustawy szczególne, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 5 P.p.s.a. A contrario skarga na inne formy działania jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 lub 6 P.p.s.a., oczywiście ze szczególnym uwzględnieniem prawa do sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz powołanej już zasady domniemania właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji RP). Przedmiotem skargi A. R. jest orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z [...] maja 2022 r. wydane w związku ze skierowaniem wystawionego celem ustalenia związku schorzeń ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby dla celów ustalenia wysokości wynagrodzenia przysługującego funkcjonariuszce za okres zwolnienia od zajęć służbowych z powodu choroby. Mając powyższe na uwadze, należy zaznaczyć, że orzeczenia komisji lekarskich dzielą się na dwie grupy. Pierwsza obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby, jak i samej zdolności do służby. Orzeczenia komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby lub o zwolnieniu z tej służby (zob. np. art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1064 ze zm.). Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż mają one charakter decyzji rozstrzygających o istocie sprawy - zdolność do służby. Drugą grupę stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą dla celów odszkodowawczych lub rentowych, albo zaopatrzenia emerytalnego. Takie orzeczenia nie mają samodzielnego bytu. Są one poddawane kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Orzeczenia z tej drugiej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do jego właściwości (zob. też postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 1 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 334/19, z 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 394/15, z 15 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 782/14, z 29 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 667/08; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 93/10 – niepublikowane: dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2000 r. sygn. akt OSA 1/00 – ONSA z 2001 r. nr 2, poz. 47; uchwała Sądu Najwyższego z 23 stycznia 1996 r. sygn. akt III AZP 36/95 – OSNP z 1996 r. nr 13, poz. 177; uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97 - ONSA z 1998 r. nr 2 poz. 39; prawomocne postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 września 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1116/17, z 19 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 108/17 – niepublikowane: dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaskarżone orzeczenie należy do drugiej z wyżej wymienionych grup. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że celem badania jest ustalenie związku schorzeń ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby dla celów ustalenia wysokości wynagrodzenia przysługującego funkcjonariuszowi za okres zwolnienia od zajęć służbowych z powodu choroby. Orzeczenie to nie dotyczy ustalenia kategorii zdolności do służby ani kandydata ani funkcjonariusza w celu oceny, czy jest on zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku. Zaskarżone orzeczenie dotyczy związku schorzeń ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby i jest wydawane dla celów ustalenia wysokości wynagrodzenia przysługującego funkcjonariuszowi za okres zwolnienia od zajęć służbowych z powodu choroby. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym postanowienia. O zwrocie wpisu od skargi Sąd postanowił na postawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.