III SA/Gl 1810/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2022 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 października 2021 r. nr RDZ-9/2021 (020000/71/242264/2021) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej: ZUS) decyzją z 27 października 2021 r. nr RDZ-9 / 2021, odmówił K. L. (dalej: strona, skarżąca) przywrócenia terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z opłacania składek za okres od marca do kwietnia 2021 r. W podstawie prawnej decyzji powołał art. 58 § 1 i 2, art. 59 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2021 r., poz. 735, ze zm.), art. 15zzzzzn2 art. 31zp ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1492, ze zm.) oraz § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U poz. 371 i 713) w związku z art. 83 ust. 1 oraz art. 83b ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 423, ze zm.) W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że 31 sierpnia 2021 r. skarżąca przesłała drogą elektroniczną wniosek w sprawie przywrócenia terminu na złożenie wniosku RDZ o zwolnienie z opłacania składek za okres marzec-kwiecień 2021 r., argumentując, że niedotrzymanie terminu nastąpił bez jej winy. Następnie organ wyjaśnił, że przywrócenie terminu jest instytucją o charakterze procesowym mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminowi dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. Następnie przeanalizował przywrócenie terminu w rozpoznawanej sprawie, w oparciu o art. 15zzzzzn2 COVID-19 i stwierdził, że przepis ten nie ma zastosowania, ponieważ dotyczy sytuacji, gdy strona jest już uczestnikiem toczącego się postępowania. Termin na składanie wniosków o zwolnienie z opłacania składek ma charakter materialny. Został wprost wskazany w obowiązujących przepisach, a jego dotrzymanie było jednym z warunków otrzymania pomocy. Niedotrzymanie terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z opłacania składek spowodowało utratę prawa do skorzystania z tej formy pomocy. Zdaniem organu w sprawie nie można również zastosować art. 58 K.p.a., gdyż przepisy prawne nie dopuszczają przywrócenie terminu prawa materialnego. W skardze do sądu administracyjnego strona zaskarżyła decyzję ZUS z 27 października 2021 r., argumentując, że niedotrzymanie terminu nastąpiło bez jej winy. Wynikało z problemów zdrowotnych jej i rodziny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja ZUS odmawiająca przywrócenia terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z opłacania składek za okres od marca do kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że niedotrzymanie terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z opłacania składek spowodowało utratę prawa do skorzystania z tej formy pomocy, albowiem w sprawie nie miał zastosowania art. 58 K.p.a., ani art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. W ocenie Sadu stanowisko organu jest nieprawidłowe. ZUS powinien uwzględnić na gruncie rozpoznawanej sprawy treść przepisu szczególnego jakim art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Zgodnie z nim w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięciu lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1.). W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Warunkiem zatem rozpoznania wniosku strony o przewrócenie terminu do wniesienia wniosku o zwolnienie ze składek było jego wniesienie z zachowaniem terminu. Dalej należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż przesłanka dochowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia tego wniosku. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, ponieważ zgodnie z art. 58 § 3 K.p.a., termin siedmiodniowy jest terminem, który nie podlega przywróceniu (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 1992/15 LEX nr 2335078 i z 16 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 1365/16 LEX nr 2190741). Reasumując art. 15zzzzzn2 dodany został do ustawy COVID-19 na mocy art. 1 pkt 24 ustawy z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 2255) z dniem 16 grudnia 2020 r., a więc przed dniem wydania zaskarżonej decyzji. Z jego treści wprost wynika, że znajduje on zastosowanie w przypadkach uchybienia terminu (nie tylko procesowego, ale także materialnoprawnego) w okresie obowiązywania stanu epidemii. Tymczasem stan epidemii ogłoszony został od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 491 ze zm.). Z uwagi na powyższe organ powinien rozpoznać wniosek strony. Zbadać wskazane przez stronę przyczyny uchybienia terminowi oraz ustalić, czy wniosek został wniesiony w terminie 30 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi. Ponownie rozpoznając sprawę ZUS uwzględni zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niego wskazania. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a stanowi podstawę jej wyeliminowania z obrotu prawnego.