II SAB/Sz 61/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2020 r. sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Okręgowa Izby Radców Prawnych w przedmiocie podjęcia uchwały I. zobowiązuje Okręgowa Izby Radców Prawnych do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. wymierza Okręgowa Izby Radców Prawnych grzywnę w wysokości [...] ( [...]) złotych, IV. przyznaje od Okręgowa Izby Radców Prawnych na rzecz skarżącego W. S. sumę pieniężną w wysokości [...] ([...]) złotych. UZASADNIENIE Uzasadnienie: Podaniem z dnia [...] stycznia 2015 r. W. S. (określany dalej też jako "skarżący"), jako aplikant radcowski, zwrócił się do Okręgowa Izby Radców Prawnych z prośbą o zwolnienie z całości opłaty rocznej za szkolenie, a gdyby zwolnienie z opłaty rocznej okazało się niemożliwym, wniósł o zwolnienie go z części tej opłaty, w stopniu najwyższym z możliwych. Okręgowa Izba Radców Prawnych w S. pismem z dnia [...] lutego 2015 r. poinformowała W. S., że uchwała zgodna z jego wnioskiem nie uzyskała wymaganej większości członków Okręgowa Izby Radców Prawnych. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. W. S. wniósł o zapoznanie go z treścią podjętej uchwały jeżeli doszło do jej podjęcia. Jeżeli zaś uchwały nie podjęto wniósł o jej podjęcie. W odpowiedzi na ww. żądanie Okręgowa Izby Radców Prawnych poinformowała ww., że nie ma możliwości zapoznania go z treścią uchwały w przedmiocie zwolnienia z opłaty od aplikacji ponieważ uchwała taka nie uzyskała wymaganej większości głosów, a tym samym nie została podjęta. Jednocześnie przesłano skarżącemu wyciąg z protokołu posiedzenia Rady dotyczący jego sprawy. Rada wyjaśniła ponadto, że z treści § 4 Uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] maja 2011 r., Nr [...] w sprawie zasad zwalniania aplikantów radcowskich z całości albo części opłaty rocznej, odraczania terminu jej płatności oraz rozkładania na raty nie wynika obowiązek podejmowania przez Radę Okręgową Izby Radców Prawnych uchwały odmawiającej zwolnienia z opłaty rocznej. Pismem z dnia [...] października 2015 r. skarżący wniósł o niezwłoczne podjęcie przez Radę uchwały w sprawie jego wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r. Dnia [...] października 2015 r. Rada wystosowała do skarżącego wezwanie do uzupełnienia wniosku z dnia [...] października 2015 r. poprzez przedłożenie określonych dokumentów. W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżący wyjaśnił, że jego pismo z dnia [...] października 2015 r. nie jest nowym wnioskiem ale wezwaniem w sprawie bezczynności organu w podjęciu uchwały dot. załatwienia wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. Rada poinformowała skarżącego, że w dniu [...] lutego 2015 r. już rozpoznawała jego wniosek w tej sprawie. Dnia [...] listopada 2015 r. skarżący wniósł do Krajowej Rady Radców Prawnych w W. skargę na bezczynność Okręgowa Izby Radców Prawnych w zakresie podjęcia uchwały o zwolnieniu go z opłaty rocznej za szkolenie. Następnie, pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Okręgowa Izby Radców Prawnych w zakresie podjęcia uchwały w sprawie rozpoznania jego wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Sz 6/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę W. S. z dnia [...] grudnia 2015 r. na bezczynność Okręgowa Izby Radców Prawnych w przedmiocie podjęcia uchwały. Skargą z dnia [...] listopada 2017 r. W. S. ponownie zaskarżył bezczynność Okręgowa Izby Radców Prawnych w zakresie podjęcia uchwały w sprawie jego wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 170/17 odrzucił skargę W. S. z dnia [...] listopada 2017 r. na bezczynność Okręgowa Izby Radców Prawnych w przedmiocie podjęcia uchwały. Uznając dalszą bezczynność Okręgowa Izby Radców Prawnych skarżący, poprzez e-mail z [...] czerwca 2020 r., wezwał Radę do usunięcia naruszenia prawa jakim jest pozostawanie od ponad 5 lat w stanie bezczynności w sprawie podjęcia uchwały rozstrzygającej o zwolnieniu go z ponoszenia opłaty za aplikację w 2015 r. Odpowiadając na ww. wezwanie Okręgowa Izby Radców Prawnych, również poprzez e-mail, w dniu [...] lipca 2020 r. poinformowała skarżącego, że kwestia bezczynności Rady w związku z podaniem z dnia [...] stycznia 2015 r. była już dwukrotnie przedmiotem postępowań zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie, w których wydane zostały dwa postanowienia odrzucające skargi. Po wydaniu tych orzeczeń nie zaszły żadne okoliczności uzasadniające ponowne zajęcie się wnioskiem z dnia [...] stycznia 2015 r. Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. W. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Okręgowa Izby Radców Prawnych w zakresie podjęcia uchwały, o której mowa w art. 321 ust. 5 ustawy o radcach prawnych, wnosząc o: 1. orzeczenie przez Sąd o istnieniu jego uprawnienia do zastosowania zwolnienia z opłat i wskazania jej wysokości, 2. stwierdzenie, że Rada OIRP dopuściła się rażąco naruszającej prawo bezczynności w prowadzeniu postępowania, 3. przyznanie od Rady OIRP sumy pieniężnej w maksymalnej przewidzianej prawem wysokości, 4. nałożenie na uporczywie bezczynną Radę grzywny (jeżeli przepis na to zezwala) i skorzystanie z uprawnienia do sygnalizacji o nieprawidłowościach. Alternatywnie skarżący wniósł o: 1. zobowiązanie Rady OIRP do wydania w określonym terminie uchwały, 2. stwierdzenie, że Rada OIRP dopuściła się rażąco naruszającej prawo bezczynności w prowadzeniu postępowania, 3. przyznanie od Rady OIRP sumy pieniężnej w maksymalnej przewidzianej prawem wysokości, 4. nałożenie na uporczywie bezczynną Radę grzywny (jeżeli przepis na to zezwala) i skorzystanie z uprawnienia do sygnalizacji o nieprawidłowościach. W sytuacji w której wniosek nie znalazłyby zastosowania wniósł o skorzystanie przez Sąd z możliwości zawartych w art. 155 P.p.s.a., niezależnie od treści wydania rozstrzygnięcia, gdyż prawo obywatela do skorzystania z możliwości wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu administracyjnym jest uzależnione od istnienia dobrej woli po stronie zawodowego prawnika. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał m.in., że w jego ocenie, przepis art. 170 P.p.s.a. powinien być interpretowany w korelacji z art. 153 P.p.s.a. Mając na uwadze to, że ustawodawca diametralnie zmienił swoje podejście do problemu bezczynności dodając w art. 53 § 2a P.p.s.a. przepisy przejściowe związane z wejściem w życie tej nowelizacji wskazują jednoznacznie, że wolą ustawodawcy jest zwalczanie każdej bezczynności administracyjnej. Nie bez znaczenia w sprawie jest to, że stan faktyczny się zmienił, gdyż obecnie bezczynny organ chce uzyskać korzyść cywilną w sposób nieuprawniony. Niewypełnienie obowiązku w zakresie podjęcia władczego rozstrzygnięcia administracyjnego nie może otwierać drogi cywilnej do dochodzenia roszczeń, gdyż naruszenie zasad współżycia społecznego nabiera rażącego charakteru, tym bardziej, że naruszeń dopuszczają się zawodowi prawnicy. Pogląd w zakresie powagi osądzenia związanej z postanowieniem odrzucającym skargę na bezczynność wydaje się być zbieżny z tym prezentowanym w orzeczeniach wielu Wojewódzkich Sądów Administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego (orzeczenie II OSK 269/18 z dnia 11 grudnia 2019 r.) W odpowiedzi na skargę Okręgowa Izby Radców Prawnych wniosła o jej odrzucenie. Zdaniem Rady, skarga na bezczynność organu z dnia [...] lipca 2020 r. dotyczy tej samej sprawy, która była już przez Sąd rozstrzygana w 2016 i w 2018 r., a zatem, w ocenie Rady, przedmiotowa skarga również nie zasługuje na uwzględnienie. Następnie Rada wskazała, że rozpoznała wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2015 r., bowiem stał się o przedmiotem obrad na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2015 r. Nadto, przeprowadzono w tym celu dwa głosowania. Rada, jako organ kolegialny samorządu zawodowego podejmuje swoje rozstrzygnięcia w formie uchwał. Taka też forma załatwienia sprawy została przewidziana do rozpoznania wniosku o zwolnienie z opłaty za aplikację. Przepisy samorządowe nie przewidują rozstrzygnięcia zastępczego organu w sytuacji, gdy nie ma możliwości podjęcia uchwały w sprawie. Nie ma zatem innej, zgodnej z prawem formy załatwienia sprawy niż przeprowadzenie głosowania nad zawnioskowaną uchwałą. Wynik głosowania jest jednak wypadkową oświadczeń woli poszczególnych członków organu. Są oni w swej decyzji nieskrępowani, wobec czego możliwym jest, jak to się stało w niniejszej sprawie, niepodjęcie ostatecznie uchwały zarówno zgodnej z wnioskiem skarżącego, jak i uchwały negatywnej. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzono, że w toczącym się postępowaniu organ wyczerpał możliwości działania. Uznać zatem należy, że nie pozostaje on w bezczynności, konsekwencją czego powinno być odrzucenie wniesionej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Sprawa została rozpatrzona w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej określanej jako "P.p.s.a.". W związku z tym, że przedmiotem skargi jest bezczynność organu w sprawie podjęcia uchwały, która stanowiłaby rozpoznanie wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2015 r., na wstępie celowym jest zwrócenie uwagi na następujecie kwestie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w przedmiocie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W myśl przepisu art. 53 § 2b ww. ustawy, skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Żaden z przepisów obowiązującego prawa nie określa zatem w jakim czasie można wystąpić ze skargą na bezczynność organu oraz kiedy strona winna poprzedzić wniesienie skargi do sądu administracyjnego ponagleniem. Z przytoczonego wyżej stanu sprawy niesporna jest okoliczność, że skarżący poprzedził wniesienie skargi ponagleniem organu. Za przesądzoną można również uznać kwestię dopuszczalności do sądów administracyjnych skarg na bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w przedmiocie bezczynności w sprawie podjęcia uchwały stanowiącej rozpatrzenie wniosku aplikanta radcowskiego o zwolnienie go z obowiązku ponoszenia opłaty za aplikację radcowską (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt II GSK 1265/18 i przywołane w nim orzecznictwo). Odnosząc się w tym miejscu do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu o odrzucenie skargi z uwagi na fakt, że poprzednie dwie skargi wniesione przez skarżącego na bezczynność Rady w sprawie rozpoznania tego samego wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r. zostały odrzucone prawomocnymi postanowieniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie wyjaśnia. Z istoty skargi na bezczynność organu wynika, że można wnieść ją w każdym czasie. Oznacza to, że nawet uprzednie złożenie skargi na bezczynność organu, niezależnie od sposobu jej rozpatrzenia, nie implikuje możliwości późniejszego, ponownego wniesienia skargi, jeżeli organ nadal pozostaje w stanie bezczynności. Ponadto, co istotniejsze, ugruntowanym w orzecznictwie jest pogląd, który skład orzekający Sądu w pełni podziela, że wcześniejsze prawomocne odrzucenie skargi nie ma skutku powagi rzeczy osądzonej i nie stanowi przeszkody prawnej w ponownym prowadzeniu sprawy. Z mocy powagi rzeczy osądzonej korzystają tylko orzeczenia rozstrzygające merytorycznie sprawę sądowoadministracyjną. Wynika to z samej istoty tej instytucji. Res iudicata stanowi bowiem rozstrzygnięcie (osądzenie) sporu będącego przedmiotem procesu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym chodzi o rozstrzygnięcie sporu co do legalności działania administracji, sporu pomiędzy osobą kwestionującą to działanie a organem, którego działania (niedziałania) skarga dotyczyła. Orzeczenie proceduralne nie rozstrzyga tego sporu. W przypadku odrzucenia skargi sąd administracyjny nie bada zasadności skargi, a jedynie stwierdza okoliczność uzasadniającą to odrzucenie. Okoliczność, iż sąd już raz orzekał prawomocnym postanowieniem w przedmiocie odrzucenia skargi, nie wyklucza możliwości wniesienia "nowej" skargi, bowiem odrzucenie skargi nie powoduje powagi rzeczy osądzonej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 września 2008 r., sygn. akt II FZ 117/08, z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 208/11, z dnia 22 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 1509/12, z dnia 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 551/11). Mając na uwadze przestawione wyżej spostrzeżenia Sąd stwierdził, że kolejna skarga na bezczynność organu z dnia [...] lipca 2020 r. stanowiła "nową" skargę, zaś będąca przedmiotem sporu bezczynność organu w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2015 r. nigdy nie została merytorycznie rozpatrzona przez sąd administracyjny. Przechodząc do oceny zasadności skargi przypomnieć należy stan prawny w ramach którego winno być rozważone zachowanie organu w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2015 r. Zgodnie z art. 321 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 75), aplikacja radcowska jest odpłatna. W myśl art. 32a ust. 4 ww. ustawy, okręgowa rada radców prawnych może zwolnić aplikanta radcowskiego od ponoszenia opłaty, o której mowa w ust. 3, w całości lub w części, a także odroczyć jej płatność lub rozłożyć ją na raty. Stosownie zaś do postanowień art. 32a ust. 5 ustawy, w wypadku podjęcia uchwały o zwolnieniu aplikanta radcowskiego od ponoszenia opłaty w całości lub w części, koszty szkolenia tego aplikanta pokrywane są proporcjonalnie do wysokości zwolnienia, ze środków własnych właściwej rady okręgowej izby radców prawnych. Na mocy art. 60 pkt 11a ustawy o radcach prawnych, Krajowa Rada Radców Prawnych została wskazana jako organ właściwy do uchwalania zasad zwalniania aplikantów od ponoszenia w całości lub w części opłaty rocznej, a także odraczania jej płatności lub rozkładania jej na raty. Korzystając z tej delegacji ustawowej Krajowa Rada Radców Prawnych podjęła w dniu [...] maja 2011 r. Uchwałę Nr [...] w sprawie zasad zwalniania aplikantów radcowskich z całości albo części opłaty rocznej, odraczania terminu jej płatności oraz rozkładania jej na raty. W myśl § 4 ust. 1 w zw. z § 1 ust. 1 ww. uchwały, w sprawach wniosków o zwolnienie aplikanta radcowskiego z całości albo części opłaty rocznej za szkolenie, rada okręgowa izby radców prawnych właściwa dla miejsca odbywania aplikacji radcowskiej, podejmuje uchwałę na posiedzeniu najbliższym po złożeniu wniosku, nie później jednak niż po upływie 30 dni od dnia złożenia wniosku. Z przedstawionych przepisów wynika, że przewidziane uprawnienie aplikanta do zwrócenia się do rady okręgowej izby radców prawnych o zwolnienie od ponoszenia opłaty jest ustanowione ustawą, zaś rozstrzygnięcie rady winno przybrać formę uchwały, podjętej w terminie nie późniejszym niż 30 dni od dnia złożenia wniosku. Nie budzi wątpliwości Sądu, że stanowisko Rady w sprawie rozpatrzenia wniosku aplikanta o zwolnienie go z opłaty rocznej ma charakter uznaniowy i powinno znaleźć odzwierciedlenie w treści uchwały, niezależnie czy będzie to uchwała pozytywna, czy negatywna dla wnioskodawcy. Jak wskazał to już tut. Sąd w tożsamej przedmiotowo sprawie skarżącego, w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 161/17, brak takowej uchwały, czyli brak stanowiska organu nie pozwala na uznanie, że wniosek aplikanta został przez Radę rozpatrzony. Co prawda z dokumentów przesłanych przez organ wynika, że Okręgowa Izby Radców Prawnych rozpatrywała wniosek skarżącego na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2015 r., jednak jak wynika z protokołu tego posiedzenia, za projektem uchwały w sprawie zwolnienia aplikanta radcowskiego z opłaty rocznej oddano 0 głosów, przeciw 10, a 1 głos był wstrzymujący się. Uchwała nie została przyjęta. Powyższe oznacza, że nie została przez Radę podjęta uchwała w sprawie, która stanowiłaby pozytywne albo negatywne załatwienie wniosku skarżącego. Taki stan rzeczy oznacza, że pomimo rozpatrywania wniosku Rada nie zajęła stanowiska w formie uchwały o zwolnieniu, czy też o odmowie zwolnienia skarżącego z obowiązku uiszczania opłaty. Usprawiedliwionym jest zatem zarzut skargi o bezczynności Rady w sprawie załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2015 r. Takie zachowanie organu w sprawie zakończonej ww. wyrokiem z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 161/17, kiedy pomimo podjętych czynności nie doszło do uchwalenia żadnej uchwały, zostało ocenione przez Naczelny Sąd Administracyjny jako nadużycie prawa (wyrok NSA z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt II GSK 1265/18). Skutkiem braku podjęcia jakiejkolwiek uchwały przez Radę w sprawie wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r., jest uznanie przez Sąd, że organ nadal pozostaje w bezczynności, pomimo upływu okresu 30 dni, w którym uchwała taka winna zostać wydana. Z odpowiedzi organu na skargę wynika, że Rada nadal wymaganej uchwały nie podjęła. W takim stanie rzeczy uzasadnionym było zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2015 r., o czym Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w pkt I wyroku. W przypadku stwierdzenia bezczynności organu przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obligują Sąd do jednoczesnego orzeczenia co do charakteru bezczynności, której dopuścił się organ w sprawie (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Oceniając charakter bezczynności Sąd stwierdził, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Podkreśla się, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA sygn. akt: I OSK 675/12; postanowienie NSA sygn. akt II OSK 468/13, wyroki WSA: sygn. akt: II SAB/Wr 14/14, sygn. akt II SAB/Po 69/13, sygn. akt IV SAB/Po 19/15). Taka sytuacja, zdaniem składu orzekającego, miała miejsce w niniejszej sprawie. Za oczywiście nieuzasadnione Sąd uznaje w szczególności pozostawanie przez Radę Okręgową Izby Radców Prawnych w bezczynności chociażby po otrzymaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt II GSK 1265/18), wydanym w podobnej sprawie skarżącego dotyczącej wniosku o zwolnienie go z opłaty rocznej za szkolenie w ramach aplikacji radcowskiej. Ww. wyrok wraz z uzasadnieniem został Radzie doręczony 4 grudnia 2018 r. Najpóźniej z tym dniem Rada nie powinna mieć już wątpliwości zarówno co do dopuszczalności drogi sądowej, jak i oceny dokonanej przez sądy administracyjne takiego zachowania Rady, która nie podejmuje żadnej uchwały (pozytywnej albo negatywnej) w sprawie. Pomimo tego Rada nadal pozostała bezczynna, a bezczynność ta trwa od 2015 r., co można odczytać jako uporczywe i niczym nieuzasadnione uchylanie się od załatwienia sprawy. Wytłumaczeniem bezczynności organu nie może być również fakt uprzedniego wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie dwóch postanowień o odrzuceniu poprzednio wniesionych skarg. Odrzucenie tych skarg nie powodowało, że stan bezczynności ustał lub został uznany jako usprawiedliwiony. Trwał on nadal, nieprzerwanie od pięciu lat. W postanowieniach odrzucających skargi nie stwierdzono bynajmniej, że skargi są niezasadne, a działanie organu było zgodne z prawem, bowiem skargi te nie zostały poddane merytorycznej ocenie co do istoty sprawy. Konsekwencją stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa było również uznanie za uzasadnione wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Art. 154 § 6 P.p.s.a. stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności oraz okres pozostawania organu w bezczynności, Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] złotych odniesie swój skutek w sferze prewencyjnej, pomimo jej wymierzenia w dolnych granicach ustawowych. Przyznając od Okręgowa Izby Radców Prawnych na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości [...] złotych Sąd uwzględnił stan niepewności w jakiej pozostawał skarżący przez okres pięciu lat wskutek nierozpoznania jego prośby o zwolnienie go w całości lub w części z opłaty rocznej za szkolenie. W związku z tym, że już po wydaniu wyroku Sąd dostrzegł, że nie orzekł w przedmiocie zwrotu skarżącemu kosztów postępowania pomimo zawarcia wniosku w tym zakresie w skardze, w tym miejscu Sąd informuje, że w myśl art. 157 § 1 P.p.s.a., strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek, o którym mowa w § 1, zgłoszony po upływie terminu, podlega odrzuceniu. Sąd może wydać postanowienie na posiedzeniu niejawnym (art. 157 § 1a P.p.s.a.). Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym (art. 157 § 2 P.p.s.a.).